ĐBQH: Cải cách giá điện gắn với bảo đảm khả năng chi trả của người dân

Chiều 20/10, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội thảo luận tại tổ về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực.

Người dân có đủ khả năng chi trả cho nhu cầu điện thiết yếu?

Tham gia góp ý kiến, ĐBQH Nguyễn Xuân Nghiêm (đoàn Tp.Đà Nẵng) cho rằng, cải cách giá điện phải đi đôi với bảo đảm khả năng chi trả của người dân.

Đại biểu đồng tình với chủ trương minh bạch hóa giá điện, từng bước hoàn thiện cơ chế giá theo nguyên tắc thị trường. Tuy nhiên, quá trình cải cách, nhất là việc điều chỉnh cơ cấu giá và lộ trình xóa bỏ bù chéo nếu được thực hiện, cần gắn với chính sách an sinh xã hội, nhất là đối với hộ nghèo, hộ chính sách và người dân ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới, hải đảo.

ĐBQH Nguyễn Xuân Nghiêm (Ảnh: Hữu Thắng).

"Vấn đề cần quan tâm không chỉ là giá điện được xác định theo cơ chế nào, mà còn là sau khi cơ chế giá thay đổi, người dân có đủ khả năng chi trả cho nhu cầu điện thiết yếu hay không. Nếu chính sách hỗ trợ chưa đầy đủ hoặc triển khai không kịp thời, gánh nặng chi phí có thể dồn lên những hộ vốn đã khó khăn", đại biểu nêu ý kiến.

Đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo làm rõ nguyên tắc, đối tượng và trách nhiệm thực hiện chính sách hỗ trợ tiền điện; bảo đảm nguồn lực, công khai, minh bạch và có cơ chế giám sát. Lộ trình cải cách giá điện cần được tính toán đồng bộ với lộ trình hỗ trợ, tránh khoảng trống chính sách ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người dân.

Đại biểu Nguyễn Xuân Nghiêm cũng đề nghị cần có cơ chế bảo đảm nguồn lực đầu tư hạ tầng điện tại các địa bàn khó khăn, hiệu quả tài chính thấp; cần tạo điều kiện phát triển các phương án cấp điện linh hoạt, phù hợp với điều kiện thực tế; phải phân định rõ trách nhiệm tổ chức thực hiện và đánh giá bằng kết quả người dân thực sự được thụ hưởng.

Đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo tập trung hoàn thiện các cơ chế theo ba định hướng lớn: một là, cải cách giá điện gắn với bảo đảm khả năng chi trả của người dân; hai là, bảo đảm nguồn lực đầu tư cho những địa bàn có chi phí cấp điện cao, hiệu quả tài chính thấp; ba là, phát triển phương án cấp điện phù hợp với điều kiện thực tế, gắn với trách nhiệm tổ chức thực hiện và kết quả đầu ra cụ thể.

Giảm chi phí, giảm giá thành và có thể giảm được giá bán điện

ĐBQH Trần Hoàng Ngân (đoàn Tp.Hồ Chí Minh) cho rằng, nhà đầu tư quan tâm nhiều đến vấn đề an ninh năng lượng, nếu không đảm bảo vấn đề này thì nhà đầu tư sẽ không đến, cùng với đó là năng lượng xanh, năng lượng sạch, năng lượng tái tạo cũng được quan tâm.

Do đó, trong lần sửa đổi, bổ sung luật lần này, làm sao tạo ra môi trường điện cạnh tranh minh bạch, cùng với đó cần quan tâm cả vấn đề chuyển đổi số trong ngành điện.

Đại biểu đặc biệt chú ý đến nội dung bổ sung về chính sách ưu đãi, hỗ trợ về đầu tư, tài chính trong các hoạt động nghiên cứu, ứng dụng, chuyển giao khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong ngành điện.

Theo đại biểu, nội dung này trong Luật Khoa học Công nghệ và Đổi mới sáng tạo cũng có đề cập. Đại biểu lưu ý rà soát tránh chồng chéo, trùng lắp giữa 2 luật, đồng thời cần có báo cáo chi tiết hơn.

"Bởi, việc ứng dụng, tăng đầu tư cho hoạt động nghiên cứu khoa học, nghiên cứu phát triển trong ngành điện sẽ giúp chúng ta giảm tiêu hao năng lượng, cũng như sử dụng hiệu quả khai thác các nguồn điện, mạng lưới điện. Và từ đó giúp giảm chi phí, giảm giá thành và có thể giảm được giá bán điện", đại biểu nêu rõ.

ĐBQH Nguyễn Thị Thu Hà (Ảnh: Media Quốc hội).

Tham gia góp ý kiến về xử lý chi phí phát sinh theo hợp đồng cung cấp nhiên liệu khi nhà máy điện không được huy động, ĐBQH Nguyễn Thị Thu Hà (đoàn Tp.Quảng Ninh)  cho biết ại khoản 2 Điều 12 của Luật Điện lực hiện hành đã giao Chính phủ quy định về cơ chế đảm bảo tiêu thụ nguồn khí thiên nhiên khai thác trong nước, nguyên tắc chuyển ngang giá nhiên liệu sang giá điện, sản lượng điện hợp đồng tối thiểu dài hạn. 

Dự thảo luật bổ sung nội dung về thời gian áp dụng và nguyên tắc bù đắp giá cố định khi tham gia thị trường điện cạnh tranh. 

Đối với nội dung này, đại biểu đề nghị bổ sung về nguyên tắc phân bổ trách nhiệm và xử lý chi phí phát sinh theo cam kết trong hợp đồng cung cấp nhiên liệu khi nhà máy không được huy động hoặc bị giảm huy động thì nguyên nhân không thuộc trách nhiệm của bên bán điện. 

Đề nghị giao cho Chính phủ quy định cụ thể về điều kiện, giới hạn và phương pháp xác định chi phí, xem xét thu hồi. 

Trong dự thảo cũng đã bổ sung khái niệm về cơ chế phân bổ rủi ro, quy định về cơ chế phân bổ rủi ro đối với dự án đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP) và sửa đổi chính sách giá điện theo hướng đảm bảo phản ánh chi phí hợp lý, hợp lệ. 

Tuy nhiên, đại biểu cho rằng dự thảo luật chưa quy định riêng, xác định điều kiện, phạm vi, nguyên tắc xử lý khoản chi phí phát sinh theo cam kết của bên cung cấp nhiên liệu trong tình huống nêu trên. Và các quy định liên quan được thể hiện ở mức nguyên tắc hoặc là giao cho Chính phủ quy định. 

Do vậy, việc bổ sung quy định theo đại biểu sẽ tạo cơ sở rõ ràng hơn cho việc đàm phán và thực hiện hợp đồng mua bán điện và phân bổ rủi ro giữa các bên. 

"Chi phí được xem xét thu hồi phải hợp lý, hợp lệ, gắn với khả năng sẵn sàng phát điện, nguyên nhân không được huy động và trách nhiệm giảm thiểu thiệt hại. Không tính trùng với các khoản đã được thanh toán và bù đắp hoặc không mặc nhiên chuyển toàn bộ nghĩa vụ thanh toán theo hợp đồng về giá nhiên liệu vào giá điện", bà Hà cho hay.