ĐBQH mong bị nhiều hãng thuốc lá ghét vì đề xuất nâng tuổi mua thuốc lá lên 21

Góp ý vào dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá tại phiên thảo luận của Quốc hội chiều 9/11, đại biểu Nguyễn Hải Long (Đoàn Đà Nẵng) nêu trong hội trường, có lẽ không ít người đã hút thuốc nhiều năm, nhiều lần muốn bỏ mà chưa bỏ được.

Và nếu được hỏi bắt đầu từ khi nào, theo ông Long, phần lớn sẽ trả lời là những năm mười tám, đôi mươi, khi rời nhà đi học, đi làm.

Đại biểu Quốc hội Nguyễn Hải Long.

“Ở hội trường này, nhiều vị cũng là cha mẹ. Chúng ta không khỏi bất lực khi thấy đứa con vừa tròn 18 tuổi cầm điếu thuốc trên tay. Bất lực vì con đã xa nhà, không còn ai ở bên nhắc nhở. Bất lực vì một khi đã nghiện, phải cai hàng chục lần mới bỏ được. Và bất lực vì pháp luật cho phép con mua.

Những điều trước, cha mẹ khó thay đổi được. Điều cuối cùng thì Quốc hội có thể thay đổi, ngay trong dự án Luật này”, đại biểu nói.

Đại biểu Nguyễn Hải Long cho biết, tại phiên thảo luận tổ, ông đã đề nghị nâng độ tuổi được mua thuốc lá từ 18 lên 21 tuổi.

Tuy nhiên, Bộ Y tế giải trình rằng đề xuất này cần tiếp tục nghiên cứu cơ sở khoa học, kinh nghiệm quốc tế, đánh giá tác động, lấy ý kiến đối tượng chịu ảnh hưởng và thẩm định chính sách nên không kịp hoàn thành quy trình, thủ tục trong kỳ sửa đổi luật lần này.

Chia sẻ với Bộ Y tế về yêu cầu thận trọng khi hạn chế một quyền, song đại biểu cho biết nếu giữ mốc 18 tuổi thì mỗi năm vẫn có thêm một lớp thanh niên bước qua ngưỡng hợp pháp và “trở thành đối tượng mà ngành công nghiệp thuốc lá có thể khai thác lâu dài”.

Đại biểu cũng cuộc điều tra năm 2021 được dẫn trong báo cáo của Bộ Y tế, tỷ lệ hút thuốc ở nam giới 15-19 tuổi là 5,46%, đến 20-24 tuổi đã là 32,6%, gấp gần 6 lần.

“Lứa tuổi 18 đến 21, lúc các em rời gia đình, có tiền riêng, sống giữa nhóm bạn mới, lại là lứa tuổi chưa được bảo vệ. Và ai chưa hút đến 21 tuổi thì phần lớn sẽ không hút suốt đời”, ông Long nói.

Theo ông Nguyễn Hải Long, báo cáo của Viện Y học Hoa Kỳ, căn cứ để Hoa Kỳ nâng tuổi lên 21, kết luận rằng não ở tuổi vị thành niên và thanh niên đặc biệt dễ bị nicotine gây nghiện; bắt đầu hút càng sớm thì nghiện càng sâu, càng khó bỏ.

“Mô hình của Viện này cho thấy nâng lên 19 tuổi thì tỷ lệ hút thuốc giảm 3%, lên 21 tuổi giảm 12%, lên 25 tuổi cũng chỉ giảm 16%. Đến nay ít nhất 15 nước đã áp dụng mốc 21 tuổi”, đại Long thông tin.

Về tính cấp thiết phải quy định trong luật, ông Long nêu theo mô hình của Bộ Y tế, mỗi năm giữ mốc 18 tuổi, nước ta có thêm khoảng 190.000 nam thanh niên trở thành người hút thuốc. Nghĩa là mỗi năm chờ nghiên cứu thêm, lại có gần 200.000 thanh niên bước vào nghiện và hàng chục nghìn người trong số đó sẽ chết sớm.

Vì vậy, đại biểu Nguyễn Hải Long đề nghị nâng độ tuổi được mua thuốc lá lên 21 tuổi theo lộ trình 19, 20, 21 tuổi, mỗi mốc có hiệu lực từ ngày 1/1 hằng năm, bắt đầu từ năm 2028, để người đang được mua hợp pháp không bị mất quyền.

Đồng thời kiến nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội khi biểu quyết thông qua luật thì nội dung tuổi được thể hiện 2 phương án để lấy biểu quyết của Quốc hội, trong đó mốc 21 tuổi là phương án 1.

“Tôi biết, đề nghị này sẽ khiến các hãng thuốc lá ghét tôi. Làm đại biểu, ai cũng mong được nhiều người quý mến. Nhưng lần đầu tiên, tôi mong Quốc hội quyết định để tôi bị thật nhiều hãng thuốc lá ghét, vì họ ghét tôi bao nhiêu thì các bậc cha mẹ bớt đi bấy nhiêu nỗi bất lực, và thanh niên của chúng ta bớt đi bấy nhiêu cơn nghiện suốt đời”, đại biểu Long chia sẻ.

Đại biểu Quốc hội Lê Hoàng Anh.

Cũng quan tâm đến việc bảo vệ người trẻ, đại biểu Lê Hoàng Anh (Đoàn Gia Lai) ủng hộ đưa chính sách cấm thuốc lá theo thế hệ vào dự thảo Luật.

Theo đại biểu, nếu tuân thủ tốt, đến năm 2045, Việt Nam có khoảng 3,07 triệu nam giới không rơi vào nghiện thuốc lá, tỷ lệ hút thuốc ở nam giới giảm còn khoảng 21%, sớm hơn 22 năm so với giữ nguyên quy định.

Việc cấm hút thuốc lá theo thế hệ, đại biểu Hoàng Anh cho biết dự thảo đã giao trách nhiệm cho người bán, chỉ cần so năm sinh trên căn cước, VNeID với một mốc cố định thay vì tính tuổi.

“Xin mỗi chúng ta, những người cha, người mẹ trong hội trường này, tự trả lời một câu hỏi: chúng ta có muốn con mình hút thuốc không? Nếu câu trả lời là không, thì đó chính là lý do để Quốc hội quyết hôm nay”, đại biểu Lê Hoàng Anh nói.

Ông nhắc lại đề nghị của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước về việc “mỗi người dân lựa chọn ít nhất một môn thể thao phù hợp để tập luyện thường xuyên”, bên cạnh đó là “vận động thường xuyên, thể dục, thể thao…; nói không với rượu bia, thuốc lá, chất kích thích”.

“Không thể vừa đưa các em ra sân tập, vừa để các em bước vào tuổi 18 với điếu thuốc trên tay”, đại biểu Đoàn Gia Lai nói và đề nghị bổ sung quy định cấm bán, cung cấp thuốc lá cho người sinh từ ngày 1/1/2010 trở về sau; cấm người sinh từ ngày 1/1/2010 trở về sau mua, sử dụng thuốc lá, hiệu lực từ ngày 1/1/2028, khi người sinh ngày 1/1/2010 vừa tròn 18 tuổi, để “không ai bị tước quyền đã có”.