Đề án 1816 tạo thêm năng lực điều trị tại tuyến cơ sở

Chuyển giao gắn với nhu cầu của cơ sở

Một trong những giá trị của Đề án 1816 là đưa hoạt động hỗ trợ chuyên môn từ tuyến trên về tuyến dưới đi vào chiều sâu. Thay vì chỉ hỗ trợ xử trí từng ca bệnh, các bệnh viện tuyến trên khảo sát nhu cầu, lựa chọn kỹ thuật phù hợp, cử cán bộ có chuyên môn về hướng dẫn, đào tạo và cùng đội ngũ tại chỗ triển khai. Mục tiêu cuối cùng là để kỹ thuật được duy trì tại cơ sở sau khi kết thúc quá trình hỗ trợ. Đây cũng là cách Đề án được triển khai từ những năm đầu, với yêu cầu xác định rõ cái tuyến dưới “cần” và năng lực tuyến trên “có” để tổ chức chuyển giao phù hợp.

Tại Hải Phòng, cách tiếp cận này được thể hiện qua quá trình phát triển kỹ thuật ở nhiều cơ sở. Bệnh viện Hữu nghị Việt Tiệp, với vai trò bệnh viện tuyến cuối của thành phố, đang triển khai nhiều kỹ thuật chuyên sâu trong tim mạch, thần kinh, ngoại khoa, ung bướu, nội soi và ghép tạng. Một số kỹ thuật trước đây người bệnh phải chuyển lên tuyến Trung ương nay từng bước được thực hiện tại địa phương.

Trong đó, lĩnh vực nội soi được phát triển theo hướng chuyên sâu, với các kỹ thuật cắt polyp, cắt niêm mạc, ERCP và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong nội soi đại trực tràng. Ngoại khoa cũng là một trong những lĩnh vực mũi nhọn, với các kỹ thuật phẫu thuật tim hở, thay khớp, vi phẫu nối chi thể đứt rời, phẫu thuật ung thư và ghép tạng.

Những kết quả này không chỉ đến từ đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị. Đào tạo và chuyển giao kỹ thuật đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành đội ngũ có khả năng vận hành, khai thác hiệu quả các phương tiện hiện đại. Đây chính là điểm khác biệt giữa đầu tư thiết bị và phát triển năng lực điều trị: máy móc chỉ phát huy giá trị khi có nhân lực đủ trình độ làm chủ.

Bệnh viện Nhi Hải Phòng đầu tư đồng bộ, hiện đại về cơ sở vật chất đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe trẻ em trên địa bàn. Ảnh: YT

Ở lĩnh vực nhi khoa, Bệnh viện Nhi Hải Phòng từng bước phát triển kỹ thuật can thiệp tim mạch, đồng thời đầu tư hệ thống phòng can thiệp với máy chụp mạch số hóa xóa nền (DSA). Việc kết hợp giữa cơ sở vật chất, đào tạo chuyên môn và chuyển giao kỹ thuật tạo điều kiện để bệnh viện tiếp nhận, triển khai những kỹ thuật phù hợp với nhu cầu điều trị tại địa phương.

Tại Bệnh viện Phụ sản Hải Dương, hợp tác với các đối tác trong lĩnh vực thiết bị y tế cũng được định hướng gắn với đào tạo, chuyển giao kỹ thuật, hướng dẫn sử dụng và bảo trì, bảo dưỡng. Cách làm này cho thấy yêu cầu phát triển y tế hiện đại không thể chỉ dừng ở mua sắm trang thiết bị, mà phải đồng thời xây dựng năng lực sử dụng và vận hành tại cơ sở.

Để năng lực ở lại tuyến dưới

Điểm quan trọng trong triển khai Đề án 1816 là chuyển giao phải tạo ra năng lực mới cho cơ sở tiếp nhận. Những năm đầu thực hiện, Bộ Y tế đã yêu cầu cán bộ luân phiên không chỉ trực tiếp khám, chữa bệnh mà phải xây dựng chương trình đào tạo, hướng dẫn quy trình kỹ thuật và đào tạo cán bộ tại chỗ theo phương thức “cầm tay chỉ việc”. Sau chuyển giao, cơ sở tuyến dưới phải từng bước tự thực hiện được kỹ thuật, bảo đảm tính bền vững.

Thực tế tại Hải Phòng cho thấy hướng đi này đang được triển khai cùng với quá trình phát triển chuyên môn của các bệnh viện. Những cơ sở có điều kiện tiếp nhận kỹ thuật cao tiếp tục nâng khả năng điều trị ở các lĩnh vực chuyên sâu; trong khi tuyến dưới được tăng cường đào tạo, hỗ trợ chuyên môn để xử trí tốt hơn những bệnh lý phù hợp với năng lực của mình.

Đây cũng là ý nghĩa quan trọng của việc phát triển đồng bộ hệ thống y tế. Khi một kỹ thuật được chuyển giao thành công, người hưởng lợi trước hết là người bệnh. Thay vì phải đi xa, người dân có thể được chẩn đoán, điều trị và theo dõi tại địa phương. Chi phí đi lại, ăn ở và chăm sóc giảm; việc theo dõi sau điều trị cũng thuận lợi hơn. Cùng với đó, các bệnh viện tuyến cuối có thêm điều kiện tập trung nguồn lực cho những trường hợp thực sự vượt khả năng của tuyến dưới.

Đối với Hải Phòng, ngành y tế đang xác định đào tạo, thu hút nhân lực chất lượng cao và tăng cường hợp tác chuyên môn là những giải pháp quan trọng để nâng chất lượng khám, chữa bệnh. Việc tiếp tục chuyển giao kỹ thuật theo Đề án 1816, kết hợp với mô hình bệnh viện vệ tinh và khám, chữa bệnh từ xa, tạo thêm kênh hỗ trợ chuyên môn giữa các tuyến. Bộ Y tế cũng xác định các chương trình này là những giải pháp quan trọng để tăng cường chuyển giao kỹ thuật, đào tạo tại chỗ và hỗ trợ y tế cơ sở.

Cùng với phát triển kỹ thuật, Hải Phòng chú trọng đầu tư cơ sở hạ tầng và trang thiết bị. Nguồn vốn đầu tư cho lĩnh vực y tế giai đoạn 2021-2025 được nêu ở mức hơn 4.177 tỷ đồng, góp phần nâng cao điều kiện khám, chữa bệnh tại các cơ sở. Tuy nhiên, đầu tư chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi đi cùng nhân lực và năng lực chuyên môn. Vì vậy, đào tạo và chuyển giao kỹ thuật tiếp tục là một mắt xích quan trọng trong quá trình hiện đại hóa hệ thống y tế.

Theo định hướng phát triển, Hải Phòng đặt mục tiêu xây dựng hệ thống y tế hiện đại, đồng bộ, chất lượng và hiệu quả, hướng tới trở thành trung tâm y tế của vùng Duyên hải Bắc Bộ. Để đạt mục tiêu đó, việc tiếp nhận kỹ thuật từ tuyến trên cần đi cùng quá trình đào tạo, thực hành và làm chủ tại cơ sở.

Từ tinh thần của Đề án 1816, yêu cầu đặt ra không phải là để tuyến dưới phụ thuộc ngày càng nhiều vào tuyến trên, mà ngược lại, mỗi đợt hỗ trợ phải để lại thêm một kỹ thuật, thêm một đội ngũ và thêm khả năng tự xử trí cho cơ sở. Khi năng lực ấy được duy trì và mở rộng, lợi ích của chuyển giao mới thực sự đến với người dân, đồng thời tạo nền tảng để hệ thống y tế phát triển cân đối hơn giữa các tuyến.