Đề án 1816 tiếp sức cho y tế tuyến đầu Quảng Ninh

Đào tạo gắn với nhu cầu tuyến dưới

Theo tinh thần Đề án 1816 của Bộ Y tế, hỗ trợ chuyên môn cho tuyến dưới không chỉ nhằm giải quyết thiếu hụt nhân lực trước mắt mà hướng đến đào tạo cán bộ, chuyển giao kỹ thuật và nâng năng lực khám, chữa bệnh tại cơ sở. Vì vậy, nội dung hỗ trợ phải xuất phát từ nhu cầu thực tế, phù hợp với điều kiện nhân lực, cơ sở vật chất của đơn vị tiếp nhận.

Tại Quảng Ninh, cách làm này được thể hiện qua các chương trình đào tạo chuyên môn cho cán bộ y tế thuộc bệnh viện đa khoa khu vực, trạm y tế xã, phường, đặc khu. Các chuyên khoa Răng hàm mặt, Tai mũi họng và Mắt được lựa chọn để củng cố những kỹ năng mà tuyến cơ sở thường xuyên cần đến, từ khám, nhận diện dấu hiệu bệnh đến chẩn đoán, xử trí và theo dõi người bệnh.

Nội dung đào tạo không dừng ở cập nhật kiến thức. Học viên được hướng dẫn thực hành, rèn kỹ năng lâm sàng dưới sự hỗ trợ của các bác sĩ giàu kinh nghiệm. Đây là khâu quan trọng trong quá trình chuyển giao, bởi mục tiêu không phải để tuyến dưới biết thêm một quy trình mà phải có khả năng vận dụng vào công việc hằng ngày.

Bệnh viện Đa khoa Quảng Ninh trao chứng chỉ khóa đào tạo cho các học viên. Ảnh: Nguyễn Hoa

Theo bác sĩ Phạm Ngọc Dung, Phó Giám đốc Trạm Y tế xã Đường Hoa, trước đây, với một số bệnh lý về mắt, tai mũi họng, răng hàm mặt, cán bộ tuyến cơ sở chủ yếu khám ban đầu và chuyển tuyến khi gặp trường hợp phức tạp. Qua đào tạo và thực hành, đội ngũ có thêm kiến thức để xử trí những trường hợp thông thường, đồng thời nhận diện sớm các dấu hiệu cần chuyển tuyến.

Cùng với chuyên khoa, kỹ năng cấp cứu cũng được chú trọng. Ngành Y tế Quảng Ninh phối hợp với Bệnh viện Bạch Mai tổ chức đào tạo về cấp cứu ngừng tuần hoàn và xử trí phản vệ cho cán bộ tại các bệnh viện, cơ sở y tế và trạm y tế xã, phường, đặc khu.

Những nội dung được lựa chọn đều gắn với tình huống thực tế: nhận biết sớm ngừng tuần hoàn, hồi sinh tim phổi, sử dụng máy khử rung, xử trí đường thở, hô hấp, tuần hoàn và phản vệ. Học viên được thực hành trên mô hình mô phỏng, qua đó củng cố thao tác và khả năng phối hợp khi xử trí cấp cứu.

Việc phối hợp với Bệnh viện Bạch Mai cũng cho thấy vai trò của bệnh viện tuyến trên trong hỗ trợ chuyên môn cho cơ sở. Không chỉ truyền đạt kiến thức, chuyên gia tuyến trên hướng dẫn kỹ năng thực hành, góp phần chuẩn hóa cách xử trí những tình huống cấp cứu thường gặp.

Để năng lực được giữ lại ở cơ sở

Giá trị của chuyển giao kỹ thuật, theo tinh thần Đề án 1816, nằm ở năng lực được hình thành sau quá trình hỗ trợ. Tuyến trên cử cán bộ chuyên môn về hướng dẫn; tuyến dưới tiếp nhận, thực hành và từng bước tự thực hiện những kỹ thuật phù hợp với điều kiện của mình. Khi đó, hỗ trợ chuyên môn mới tạo ra hiệu quả lâu dài thay vì chỉ giải quyết từng trường hợp.

Yêu cầu này càng rõ khi Quảng Ninh triển khai khám sức khỏe toàn dân với quy mô lớn. Mạng lưới y tế cơ sở phải đảm nhiệm khối lượng khám, sàng lọc đáng kể, đồng thời nhận diện sớm các vấn đề sức khỏe thường gặp, phân loại người cần theo dõi và xác định những trường hợp cần chuyển tuyến.

Trong bối cảnh đó, đào tạo và chuyển giao kỹ thuật trở thành một phần của quá trình nâng năng lực tuyến đầu. Cán bộ được trang bị tốt hơn sẽ có khả năng xử trí những bệnh lý phù hợp ngay tại địa phương; với trường hợp vượt quá khả năng chuyên môn, việc nhận diện sớm giúp chuyển người bệnh đúng lúc, hạn chế những chuyển tuyến không cần thiết.

Bộ Y tế xác định một nguyên tắc quan trọng của Đề án 1816 là phải khảo sát nhu cầu thực tế của tuyến dưới, từ đó lựa chọn nội dung và kỹ thuật phù hợp để chuyển giao. “Cái có” của tuyến trên cần đáp ứng “cái cần” của tuyến dưới. Quá trình hỗ trợ vì vậy phải gắn với đào tạo tại chỗ, hướng dẫn thực hành và xây dựng đội ngũ có thể duy trì kỹ thuật sau chuyển giao.

Với Quảng Ninh, hướng đi này tạo sự liên kết rõ hơn giữa các tuyến trong hệ thống khám, chữa bệnh. Bệnh viện tuyến trên không chỉ tiếp nhận người bệnh từ cơ sở chuyển đến, mà còn tham gia đào tạo, hỗ trợ chuyên môn và xây dựng năng lực cho tuyến dưới. Ở chiều ngược lại, cơ sở y tế chủ động xác định nhu cầu, tiếp nhận kỹ thuật và tổ chức thực hiện phù hợp với điều kiện thực tế.

Theo Giám đốc Sở Y tế Quảng Ninh Bùi Mạnh Hùng, trong điều kiện ngành Y tế tăng cường quản lý sức khỏe ngay tại cơ sở, năng lực của đội ngũ tuyến đầu có vai trò quan trọng. Ngành tập trung đào tạo theo nhu cầu thực tế, từ chuyên khoa thường gặp đến kỹ năng cấp cứu thiết yếu, đồng thời khai thác các chương trình hợp tác với bệnh viện tuyến cuối để chuẩn hóa chuyên môn cho cán bộ.

Từ đào tạo chuyên khoa đến cấp cứu, từ cập nhật kiến thức đến thực hành kỹ thuật, các hoạt động hỗ trợ đang hướng vào một mục tiêu chung: tạo năng lực thực chất tại tuyến dưới. Đây cũng là giá trị cốt lõi của Đề án 1816, để mỗi đợt hỗ trợ không chỉ giải quyết nhu cầu trước mắt mà còn để lại đội ngũ, kỹ thuật và khả năng tự xử trí tại cơ sở, qua đó đưa dịch vụ y tế phù hợp đến gần người dân hơn.