Đề án 1816: Từ chuyển giao kỹ thuật đến giảm chuyển tuyến bệnh nhi
Thông qua hoạt động đào tạo, luân phiên bác sĩ và chuyển giao kỹ thuật theo Đề án 1816, nhiều bệnh viện tuyến tỉnh từng bước làm chủ các kỹ thuật chuyên sâu, chủ động xử trí những ca bệnh nặng, hạn chế chuyển tuyến không cần thiết, giúp trẻ em có thêm cơ hội được điều trị kịp thời ngay tại nơi sinh sống.
Đưa kỹ thuật chuyên sâu về địa phương
Đối với trẻ sinh cực non tháng, suy hô hấp nặng, việc được cấp cứu kịp thời ngay sau sinh có ý nghĩa quyết định đến khả năng sống sót và hạn chế di chứng lâu dài. Trước đây, nhiều trường hợp tại các tỉnh miền núi phía Bắc phải chuyển về Hà Nội điều trị chuyên sâu, trong khi quá trình vận chuyển đường dài tiềm ẩn nhiều nguy cơ.
Thực tế này đang từng bước thay đổi nhờ hoạt động chuyển giao kỹ thuật theo Đề án 1816 của Bệnh viện Nhi Trung ương. Điển hình là mô hình chuyển giao gói kỹ thuật "Hồi sức sơ sinh tại phòng sinh" tại các bệnh viện tuyến tỉnh như Bệnh viện Sản - Nhi Lào Cai, Sơn La...

Đại diện Sở Y tế tỉnh Sơn La và Bệnh viện Nhi Trung ương ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác phát triển hệ thống nhi khoa tỉnh Sơn La. Ảnh: PV
Sau chuyển giao, ê-kíp bác sĩ tuyến tỉnh có thể thực hiện ngay tại chỗ các kỹ thuật đặt nội khí quản, bơm Surfactant thay thế, thở máy chuyên sâu và nuôi dưỡng tĩnh mạch toàn phần. Kết hợp với hội chẩn trực tuyến cùng Bệnh viện Nhi Trung ương, nhiều trường hợp đã được cứu sống, cai máy thở và xuất viện khỏe mạnh mà không phải chuyển tuyến.
Theo Bệnh viện Nhi Trung ương, nhóm kỹ thuật hồi sức cấp cứu nhi - sơ sinh và mô hình chuyển giao theo gói mang lại hiệu quả rõ rệt, giúp trẻ được cấp cứu trong "giờ vàng", đặc biệt với những bệnh nhi không đủ điều kiện vận chuyển an toàn lên tuyến trên.
Là bệnh viện chuyên khoa nhi đầu ngành, Bệnh viện Nhi Trung ương triển khai Đề án 1816 tại các bệnh viện tuyến tỉnh thuộc hệ thống chỉ đạo tuyến nhi khoa ở 17 tỉnh từ Hà Tĩnh trở ra.
Từ năm 2013 đến nay, bệnh viện đã tổ chức hàng trăm lớp tập huấn, đào tạo và chuyển giao kỹ thuật dài hạn từ 1 đến 3 tháng tại tuyến cho hàng nghìn học viên, tập trung vào 8 gói kỹ thuật trọng tâm thuộc các lĩnh vực cận lâm sàng, cấp cứu - hồi sức - sơ sinh, ngoại nhi, tim mạch, bệnh truyền nhiễm, bệnh mạn tính, quản lý và kiểm soát nhiễm khuẩn.
Riêng giai đoạn 2025-2026, bệnh viện mở hàng chục lớp đào tạo tại viện với gần 300 lượt giảng viên; tổ chức hơn 30 lớp tại tuyến với 150 lượt giảng viên, tập trung vào các kỹ thuật cấp thiết như chẩn đoán, xử trí đột quỵ não trẻ em, rối loạn nhịp, suy hô hấp và siêu âm POCUS.

Các bác sĩ, điều dưỡng trao đổi chuyên môn và thực hành kỹ thuật hồi sức nhi khoa trong chương trình tập huấn. Ảnh: PV
Hoạt động chuyển giao được thực hiện theo quy trình 4 bước: Khảo sát thực địa, đào tạo tập trung tại Bệnh viện Nhi Trung ương, đào tạo thực hành tại tuyến, giám sát và hỗ trợ chuyên môn. Các chuyên gia trực tiếp hướng dẫn học viên thực hành trên bệnh nhi, đồng thời tận dụng trang thiết bị sẵn có tại cơ sở.
Tại Bệnh viện Sản Nhi Ninh Bình, hoạt động đào tạo, chuyển giao kỹ thuật và hội chẩn từ xa được duy trì từ năm 2010. BSCKII Phạm Văn Dậu, Giám đốc Bệnh viện Sản Nhi Ninh Bình cho biết, thông qua nhiều chương trình đào tạo, chuyển giao kỹ thuật, hỗ trợ chuyên môn và hội chẩn từ xa, đội ngũ y tế địa phương đã tự tin xử trí được nhiều ca bệnh khó, phức tạp, từng bước nâng cao năng lực chuyên môn và chất lượng khám, chữa bệnh.
Giảm chuyển tuyến, nâng cao cơ hội cứu sống bệnh nhi
Hiệu quả chuyển giao kỹ thuật không chỉ thể hiện qua số lượng khóa đào tạo mà còn ở khả năng xử trí bệnh nặng của tuyến dưới và những chuyển biến trong tình hình chuyển tuyến.

Các bác sĩ trao đổi, hướng dẫn chu yên môn trong chăm sóc và điều trị trẻ sơ sinh, góp phần nâng cao năng lực chuyên môn tại cơ sở y tế. Ảnh: PV
Theo Bệnh viện Nhi Trung ương, sau đào tạo, nhiều bác sĩ tuyến tỉnh đã làm chủ việc phân loại mức độ nguy kịch, cấp cứu ban đầu và vận hành trang thiết bị mới. Một số bệnh viện sản - nhi tuyến tỉnh đã tự chủ các kỹ thuật can thiệp tim mạch, lọc máu hồi sức, ECMO, đồng thời vận hành hiệu quả các đơn nguyên Hồi sức tích cực nhi (PICU) và Hồi sức sơ sinh (NICU).
Đáng chú ý, đối với những ca bệnh vượt quá khả năng điều trị, bác sĩ tuyến dưới đã thực hiện tốt việc hồi sức, duy trì chức năng sống trước và trong quá trình vận chuyển, giúp bệnh nhi đến tuyến trên trong tình trạng an toàn hơn.
Theo số liệu Bệnh viện Nhi Trung ương cung cấp, năm 2025, số lượt bệnh nhi chuyển đến bệnh viện giảm 8%, từ 39.595 xuống còn 36.426 lượt. Tỷ trọng nhóm bệnh hô hấp giảm từ 13% xuống 7%, nhóm bệnh chu sinh giảm từ 7,7% xuống dưới 4%. Tại Bệnh viện Nhi Thái Bình, số ca chuyển tuyến giảm 31% trong giai đoạn 2023-2025.
Hiện nay, bệnh nhi chuyển lên Bệnh viện Nhi Trung ương chủ yếu thuộc các nhóm cần kỹ thuật chuyên sâu như u tân sinh, bệnh máu và dị tật bẩm sinh. Việc giảm các ca bệnh thông thường chuyển lên tuyến trên giúp bệnh viện tập trung nguồn lực cho những trường hợp hiểm nghèo và các kỹ thuật mũi nhọn như ghép tạng, mổ tim hở phức tạp, điều trị ung thư và bệnh di truyền hiếm gặp.

Bác sĩ hướng dẫn thực hành kỹ thuật hồi sức sơ sinh trên mô hình trong buổi đào tạo chuyên môn. Ảnh: PV
Như vậy, nâng cao năng lực tuyến dưới không chỉ góp phần giảm chuyển tuyến không cần thiết mà còn bảo đảm những trường hợp thực sự cần chuyển viện được hồi sức và vận chuyển an toàn, nâng cao cơ hội cứu sống bệnh nhi.
Bảo đảm hiệu quả bền vững sau chuyển giao
Bên cạnh kết quả đạt được, việc triển khai Đề án 1816 vẫn gặp khó khăn do thiếu nhân lực chuyên khoa sâu, trang thiết bị chưa đồng bộ và hạn chế về nguồn lực tài chính. Một số cơ sở còn khó giữ chân nhân lực giỏi, trong khi một số kỹ thuật mới sau chuyển giao chưa thuộc danh mục được bảo hiểm y tế thanh toán.
Để khắc phục, Bệnh viện Nhi Trung ương xác định 5 yếu tố quyết định hiệu quả bền vững, gồm: Lựa chọn đúng người, đúng nhu cầu; có cam kết của địa phương; bảo đảm điều kiện duy trì kỹ thuật; đãi ngộ thỏa đáng cho cán bộ luân phiên; hỗ trợ và giám sát chuyên môn sau chuyển giao.
Theo đó, kỹ thuật chuyển giao phải phù hợp với mô hình bệnh tật địa phương, người được đào tạo đúng chuyên khoa. Cơ sở tiếp nhận cần bảo đảm trang thiết bị, vật tư và điều kiện thanh toán bảo hiểm y tế. Cán bộ được đào tạo cần cam kết làm việc đúng lĩnh vực chuyên môn ít nhất 5 năm.
Đặc biệt, bệnh viện chú trọng giám sát, hỗ trợ chuyên môn và duy trì hội chẩn sau đào tạo, giúp tuyến dưới làm chủ kỹ thuật, không phụ thuộc vào sự có mặt thường xuyên của chuyên gia tuyến trung ương.

Bệnh viện Nhi Trung ương đi khảo sát thực tế về nhân lực, trang thiết bị Bệnh viện Sản nhi tỉnh Phú Thọ. Ảnh: Hằng Nga
Giai đoạn 2026-2030, Bệnh viện Nhi Trung ương định hướng thành lập các trung tâm nhi khoa tại vùng sâu, vùng xa; phát triển mạng lưới bệnh viện vệ tinh tại Đồng bằng sông Hồng, Duyên hải Bắc Trung Bộ và Trung du miền núi phía Bắc. Trọng tâm là nâng cao năng lực cấp cứu - hồi sức - sơ sinh, vận chuyển an toàn, cấp cứu ngoại viện và xử trí tai nạn thương tích trẻ em; đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ thông tin và trí tuệ nhân tạo trong quản lý bệnh không lây nhiễm.
Bệnh viện cũng tiếp tục hoàn thiện tiêu chí lựa chọn cán bộ luân phiên, chuyển giao kỹ thuật theo gói từ 1 đến 3 tháng có nghiệm thu, điều chỉnh chế độ phụ cấp và tăng cường hỗ trợ chuyên môn từ xa.
Thực tế triển khai Đề án 1816 cho thấy, hiệu quả chuyển giao không chỉ nằm ở số lượng kỹ thuật được đào tạo mà quan trọng hơn là khả năng làm chủ và duy trì kỹ thuật tại tuyến dưới. Khi năng lực điều trị tại địa phương được nâng cao, trẻ em có thêm cơ hội được cấp cứu, điều trị kịp thời, hạn chế chuyển tuyến không cần thiết, từng bước thu hẹp khoảng cách về chất lượng chăm sóc sức khỏe giữa các vùng miền.


