Để chuyển đổi số thực sự mang lại lợi ích cho người dân

Công nghệ đi vào giải quyết công việc hằng ngày

Kỹ thuật viên Công ty Cổ phần Đầu tư Kỷ nguyên mới Việt Nam hướng dẫn cán bộ, công chức xã, phường cài đặt ứng dụng “Trợ lý nhân dân”. Ảnh: Đồng Thúy/TTXVN

Một trong những yêu cầu quan trọng của chuyển đổi số là đưa các nền tảng, công cụ công nghệ vào giải quyết công việc cụ thể, giúp người dân giảm thời gian thực hiện thủ tục, đồng thời giảm áp lực cho đội ngũ cán bộ tại cơ sở. Thực tế triển khai ứng dụng “Trợ lý nhân dân” tại thành phố Bắc Ninh cho thấy tiềm năng của trí tuệ nhân tạo (AI) trong hỗ trợ giải quyết thủ tục hành chính, nhưng cũng đặt ra yêu cầu phải kiểm soát chất lượng trước khi nhân rộng.

Tính đến 20/10, tại 5 xã, phường thí điểm gồm Song Liễu, Bắc Giang, Hiệp Hòa, Nam Sơn và Phương Liễu, ứng dụng này đã hỗ trợ người dân nộp 9.646 hồ sơ thuộc 61 thủ tục hành chính; trong đó, 4.541 hồ sơ, chiếm 47,1%, được thực hiện trên phiên bản có hướng dẫn bằng giọng nói. Ngoài 5 địa phương thí điểm, 12 đơn vị khác trên địa bàn thành phố cũng đã phát sinh hồ sơ qua ứng dụng, nâng tổng số hồ sơ được thực hiện qua “Trợ lý nhân dân” trên toàn thành phố lên 13.103 hồ sơ.

Ứng dụng hoạt động trên máy tính giúp hỗ trợ nhận dạng thông tin từ giấy tờ, tự động điền biểu mẫu điện tử, số hóa và đính kèm thành phần hồ sơ, hướng dẫn người dân từng bước thực hiện thủ tục. Nhờ đó, thời gian kê khai một hồ sơ giảm từ khoảng 8-10 phút xuống còn 2-3 phút.

UBND thành phố Bắc Ninh cũng triển khai ứng dụng theo phương thức thí điểm có kiểm soát tại 15 xã, phường, gồm 11 phường và 4 xã. Thời gian thí điểm là 3 tháng theo Công văn số 11508/UBND-CĐS ngày 14/10/2026 của UBND thành phố. Việc mở rộng được thực hiện theo từng đợt, có đánh giá trước khi triển khai tiếp.

UBND thành phố Bắc Ninh cũng nêu rõ yêu cầu chỉ triển khai tại những đơn vị đáp ứng đủ điều kiện về nhân lực, thiết bị, tài khoản và đường truyền; đồng thời khắc phục các lỗi kỹ thuật, bảo đảm an toàn thông tin, bảo vệ dữ liệu cá nhân và nâng cao khả năng xử lý khi số lượng người dùng tăng. Sau 3 tháng, hiệu quả phải được đánh giá bằng số liệu về hồ sơ được hỗ trợ, thời gian tiết kiệm, lỗi phát sinh, kết quả khắc phục và mức độ bảo đảm an toàn dữ liệu.

Nguyên tắc trên được Phó Chủ tịch UBND thành phố Bắc Ninh Đào Thanh Trường nhấn mạnh theo tinh thần: “máy hỗ trợ, người quyết định, dân hưởng lợi”. Điều này cho thấy việc ứng dụng AI trong giải quyết thủ tục hành chính cần gắn với trách nhiệm của cán bộ, khả năng kiểm soát quy trình và quyền lợi của người dân, không chạy theo số lượng địa bàn triển khai.

Gỡ điểm nghẽn, đưa dịch vụ số đến gần dân

Phường Liên Chiểu (Đà Nẵng) triển khai mô hình “Điểm hỗ trợ dịch vụ công trực tuyến tại tổ dân phố”. Ảnh: Mỹ Hà/TTXVN

Lựa chọn cách đưa dịch vụ công trực tuyến đến gần người dân hơn thông qua các điểm hỗ trợ ngay tại tổ dân phố, tại phường Liên Chiểu (thành phố Đà Nẵng), mô hình “Điểm hỗ trợ dịch vụ công trực tuyến tại tổ dân phố” đang được triển khai tại 3 điểm, giúp người dân sử dụng tài khoản định danh điện tử VNeID, truy cập hệ thống dịch vụ công, kê khai và nộp hồ sơ trực tuyến, thanh toán lệ phí, tra cứu kết quả.

Các thủ tục được hỗ trợ gồm khai sinh, khai tử, kết hôn, cấp bản sao trích lục hộ tịch và một số thủ tục khác. Tại khu dân cư Đa Phước 3 với 470 hộ, hơn 2.000 nhân khẩu, người dân còn được hướng dẫn đăng ký kinh doanh, sử dụng chữ ký số, khai thuế và thực hiện các dịch vụ liên quan đến tạm trú, tạm vắng. Việc có thể nộp hồ sơ ngay tại tổ dân phố giúp giảm thời gian đi lại, chờ đợi; sự hỗ trợ của tổ công nghệ số kết hợp với AI cũng góp phần hạn chế sai sót khi điền thông tin.

Các tổ dân phố thuộc Khu dân cư Đa Phước 3 đã bố trí 2 ngày mỗi tuần để phục vụ người dân. Theo ông Phan Hồ Hạnh, Phó Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội phường Liên Chiểu, địa phương dự kiến mở rộng mô hình từ 3 tổ dân phố hiện nay lên 27 tổ dân phố số. Thành viên tham gia gồm các lực lượng: Thanh niên, công an và người hướng dẫn của Trung tâm Phục vụ hành chính công.

Cách làm này thể hiện hướng tiếp cận lấy nhu cầu thực tế của người dân làm điểm xuất phát. Khi dịch vụ số được đưa đến khu dân cư, người dân có thêm điều kiện tiếp cận, thực hành và từng bước hình thành kỹ năng sử dụng các nền tảng trực tuyến. Đặc biệt, việc quan tâm hỗ trợ người cao tuổi và người có hoàn cảnh khó khăn cũng góp phần hạn chế nguy cơ một bộ phận người dân bị bỏ lại phía sau trong quá trình chuyển đổi số.

Bên cạnh đó, hệ sinh thái AI - Trợ lý nhân dân cũng đang được triển khai thí điểm tại Trung tâm Phục vụ hành chính công thành phố, phường Hải Châu và phường Liên Chiểu. Tại Trung tâm Phục vụ hành chính công thành phố, hệ thống có 7 máy trạm, 18 thủ tục đáp ứng 100% yêu cầu; tại phường Hải Châu có 12 máy trạm, đưa 37 thủ tục vào hệ thống; tại phường Liên Chiểu có 8 máy với 28 thủ tục được vào hệ thống.

Thành phố Đà Nẵng đã ban hành Kế hoạch số 237/KH-UBND ngày 31/12/2025 về triển khai các nhiệm vụ chuyển đổi số năm 2026, với chủ đề “Trí tuệ nhân tạo vì người dân - Thông minh hơn, gần gũi hơn, hiệu quả hơn”. Theo Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ thành phố Nguyễn Thanh Hồng, UBND thành phố đã ban hành khung kiến trúc số cùng kế hoạch triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW và các chương trình, nhiệm vụ cụ thể nhằm thúc đẩy chuyển đổi số từ thành phố đến cơ sở. Với 94 xã, phường và đặc khu, việc xây dựng mô hình chuyển đổi số cấp cơ sở là nhiệm vụ quan trọng để phát triển chính quyền số, kinh tế số và xã hội số.

Trong khi đó, tại Quảng Trị, khó khăn về nhân lực và hạ tầng đang được giải quyết bằng việc tăng cường cán bộ kỹ thuật trực tiếp hỗ trợ các cơ quan, địa phương. Theo Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh, sau sáp nhập tỉnh, nhân lực chuyển đổi số cấp xã chủ yếu làm việc kiêm nhiệm, trình độ chuyên môn chưa đồng đều; hơn 50% số máy tính cấp xã chưa đáp ứng cấu hình kỹ thuật tối thiểu.

Đến nay, 69/78 xã, phường, đặc khu trong tỉnh có nhu cầu hỗ trợ nhân lực chuyển đổi số. Quảng Trị hiện có 917 tổ công nghệ số cộng đồng với hơn 9.500 thành viên, chủ yếu là cán bộ trẻ kiêm nhiệm, trong khi trang thiết bị hỗ trợ còn hạn chế.

Trước tình hình đó, tỉnh đã bố trí 6 cán bộ của Trung tâm Đổi mới sáng tạo và Chuyển đổi số hỗ trợ 6 sở, ngành; các doanh nghiệp VNPT Quảng Trị, Viettel Quảng Trị và MobiFone Quảng Trị cũng đã cử 90 cán bộ kỹ thuật hỗ trợ tại 30 xã, phường. Lực lượng này hỗ trợ rà soát máy móc, thiết bị, hạ tầng mạng LAN, hệ thống camera và điều kiện bảo đảm an toàn, an ninh mạng; đồng thời tư vấn phương án nâng cấp hạ tầng công nghệ thông tin phục vụ hoạt động của Trung tâm Phục vụ hành chính công.

Thực tiễn triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW tại các địa phương cho thấy, để chuyển đổi số phát huy hiệu quả, cần triển khai đồng bộ từ ứng dụng công nghệ, hoàn thiện hạ tầng đến nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ cơ sở. Việc rút ngắn thời gian kê khai hồ sơ, đưa dịch vụ công đến tận tổ dân phố hay tăng cường nhân lực kỹ thuật chỉ thực sự có ý nghĩa khi các giải pháp vận hành ổn định, bảo đảm an toàn dữ liệu và phù hợp với nhu cầu của người dân.

Đây cũng là yêu cầu đặt ra trong thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW: Lấy hiệu quả công việc và chất lượng phục vụ nhân dân làm căn cứ đánh giá kết quả chuyển đổi số, bảo đảm công nghệ được ứng dụng đúng mục tiêu và mang lại lợi ích thiết thực.