Để di sản Chủ tịch Hồ Chí Minh hòa cùng nhịp sống thời đại

Bà Đinh Thị Hoài Trai - Giám đốc Bảo tàng Hồ Chí Minh TP. Huế chia sẻ với Huế ngày nay Cuối tuần về vấn đề này.

 Bà Đinh Thị Hoài Trai - Giám đốc Bảo tàng Hồ Chí Minh TP. Huế.

Xin bà vui lòng nói rõ hơn một số điểm nhấn trọng tâm mà Đề án hướng đến?

Theo tôi, điểm nhấn quan trọng nhất là tạo dựng một hệ sinh thái di sản văn hóa Chủ tịch Hồ Chí Minh ở Huế, lấy Bảo tàng Hồ Chí Minh và hệ thống di tích làm hạt nhân, từ đó kết nối với giáo dục, văn hóa, du lịch và cộng đồng.

Đề án quan tâm đầu tư không gian trưng bày bảo tàng theo hướng bảo tàng số; quy hoạch định hướng bảo tồn, tôn tạo và hoàn thiện các không gian di tích lưu niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Huế; xây dựng tour tham quan chuyên đề; phát triển không gian trải nghiệm và ứng dụng công nghệ số nhằm đáp ứng nhu cầu hưởng thụ văn hóa của công chúng, du khách, đặc biệt là thế hệ trẻ.

Thay đổi cách tiếp cận di sản cũng được đặt ra, từ việc tham quan các điểm đơn lẻ chuyển sang tham quan trải nghiệm không gian văn hóa có tính liên kết toàn diện.

Chúng tôi chú trọng chiều sâu trải nghiệm, phải làm cho mỗi di tích trở thành một điểm kể chuyện về lịch sử, văn hóa và con người, để du khách có thể hiểu sâu hơn về những năm tháng Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng gia đình Người gắn bó với Huế cũng như bản sắc văn hóa truyền thống của địa phương.

 Lãnh đạo thành phố tham quan không gian trưng bày triển lãm tại Bảo tàng Hồ Chí Minh TP. Huế.

Đề án có nhắc đến việc nghiên cứu, quy hoạch phát triển và kết nối di sản - du lịch. Theo bà, điều này quan trọng như thế nào với Huế trong mục tiêu xây dựng đô thị di sản gắn với bảo tồn và phát huy những giá trị riêng có?

Với Huế, đô thị di sản không thể phát triển bằng cách tách di sản khỏi đời sống, nhưng cũng không thể phát triển du lịch bằng mọi giá mà làm ảnh hưởng đến tính nguyên gốc và không gian di tích.

Do đó, việc nghiên cứu, quy hoạch và kết nối hệ thống di sản - du lịch đòi hỏi phải xem bảo tàng và hệ thống di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh là một hệ sinh thái di sản sống, quy hoạch phải tạo được sự hài hòa giữa bảo tồn, không gian đô thị di sản và phát triển du lịch. Thiết lập không gian di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh trở thành không gian sinh hoạt văn hóa cộng đồng, giáo dục truyền thống, kết hợp phát triển văn hóa đọc và không gian trải nghiệm tương tác.

Đề án định hướng kết nối hệ thống di tích lưu niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh với những di tích lịch sử - văn hóa, làng nghề và sản phẩm du lịch của các địa phương có di tích, từng bước hình thành các tour du lịch hành trình theo dấu chân Bác kết hợp tham quan các danh thắng địa phương. Tăng cường hợp tác giữa văn hóa, du lịch, giáo dục và các doanh nghiệp lữ hành để xây dựng chuỗi giá trị sản phẩm di sản, kéo dài thời gian lưu trú và nâng cao trải nghiệm của du khách.

Đề án cũng hướng đến việc xây dựng “Không gian văn hóa Hồ Chí Minh”. Có thể hình dung về không gian này như thế nào, thưa bà?

“Không gian văn hóa Hồ Chí Minh” trước hết không nên hiểu đơn thuần là một công trình hay một địa điểm trưng bày. Đó là một không gian liên kết, trong đó các di tích, Bảo tàng Hồ Chí Minh, trường học, thiết chế văn hóa, làng nghề, cộng đồng dân cư và các điểm du lịch cùng tham gia tạo nên một mạng lưới trải nghiệm di sản.

Trong không gian đó, Bảo tàng Hồ Chí Minh sẽ giữ vai trò trung tâm về nghiên cứu, tư liệu, trưng bày và giáo dục; các di tích là những địa chỉ lịch sử trực tiếp; trường học là nơi đưa di sản vào hoạt động giáo dục trải nghiệm; còn các điểm du lịch, làng nghề và cộng đồng sẽ góp phần tạo nên những sản phẩm văn hóa đa dạng.

Chúng tôi nâng cao và hướng tới những chương trình như “Theo chân Bác Hồ thời niên thiếu ở Huế”, “Di sản Hồ Chí Minh ở Huế”, lớp học di sản, trải nghiệm làm hướng dẫn viên, kết hợp tham quan bảo tàng với các di tích.

Còn với việc chuyển đổi số, thời gian qua đã được thực hiện ra sao và sắp tới khi thực hiện Đề án này sẽ có những thay đổi cụ thể nào, thưa bà?

Chuyển đổi số đã được bảo tàng triển khai tích cực trong thời gian qua và Đề án mới sẽ đưa công việc này lên một bước cao hơn: Từ số hóa từng tư liệu, hiện vật sang xây dựng một hệ thống dữ liệu di sản số có tính liên thông và phục vụ trực tiếp công chúng.

Theo lộ trình, năm 2028 sẽ đẩy mạnh quét 3D, số hóa tư liệu, hiện vật và xây dựng cơ sở dữ liệu số. Năm 2029 phấn đấu hoàn thành số hóa 100% dữ liệu, tích hợp vào hệ thống quản lý chung của thành phố, đồng thời đưa vào khai thác tham quan 3D/VR, bản đồ di sản số và thuyết minh tự động đa ngữ.

Quan điểm của chúng tôi là công nghệ không thay thế di tích, mà giúp di tích được tiếp cận rộng hơn, sâu hơn và sinh động hơn.