Để khu dân cư văn minh có gốc sâu, rễ bền

Buổi sinh hoạt của các thành viên Câu lạc bộ Văn hóa nghệ thuật đặc sắc xã Văn Lăng.

Phong trào xây dựng gia đình văn hóa, khu dân cư tiên tiến được triển khai trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên hơn một phần tư thế kỷ qua. Những nội dung, tiêu chí của phong trào đã thấm sâu vào nhận thức, trở thành động lực phấn đấu của mỗi gia đình, dòng họ và cộng đồng dân cư. Danh hiệu gia đình văn hóa, khu dân cư tiên tiến không chỉ là sự ghi nhận mà còn là niềm tự hào, khích lệ người dân không ngừng hoàn thiện và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Những năm gần đây, toàn tỉnh luôn duy trì tỷ lệ gần 100% số hộ đăng ký xây dựng gia đình văn hóa với Ban Công tác Mặt trận ở khu dân cư. Đây là minh chứng sinh động cho tinh thần đại đoàn kết toàn dân tộc và sự hưởng ứng tích cực của nhân dân đối với phong trào.

Năm 2025, tại 3.145 khu dân cư thuộc 92 xã, phường trên địa bàn tỉnh có gần 380.000 hộ đạt danh hiệu Gia đình văn hóa, chiếm trên 90% tổng số hộ dân. Nhiều địa phương đạt kết quả nổi bật như: xã An Khánh có trên 5.100 hộ đạt danh hiệu Gia đình văn hóa (96,7%), 38/38 khu dân cư đạt danh hiệu văn hóa; xã Dân Tiến có hơn 4.000 hộ đạt danh hiệu Gia đình văn hóa (gần 93%), 36/36 khu dân cư đạt danh hiệu văn hóa; xã Phú Lương có trên 10.000 hộ đạt danh hiệu Gia đình văn hóa (97%), 74/74 khu dân cư đạt danh hiệu văn hóa.

Để phong trào phát triển bền vững và thu hút đông đảo nhân dân tham gia, Ban Chỉ đạo phong trào các cấp thường xuyên được kiện toàn, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động. Các cơ quan chức năng chủ động đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và các văn bản hướng dẫn liên quan đến xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở.

Trong quá trình triển khai, tỉnh Thái Nguyên luôn vận dụng linh hoạt, phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa phương. Hằng năm, Ban Công tác Mặt trận ở khu dân cư tổ chức cho các hộ gia đình đăng ký tham gia và bình xét công khai, dân chủ, bảo đảm khách quan, tránh hình thức, không chạy theo thành tích.

Cách làm này vừa tạo sự đồng thuận, vừa giúp người dân chủ động khắc phục những hạn chế còn tồn tại để từng bước hoàn thiện các tiêu chí của gia đình văn hóa.

Bà con nông dân xóm Minh Tiến, xã Đồng Hỷ duy trì hình thức đổi công hái chè, góp phần thắt chặt tình làng nghĩa xóm và hỗ trợ nhau phát triển kinh tế.

Một trong những hiệu quả rõ nét của phong trào là tạo môi trường để người dân gắn bó, sẻ chia và hỗ trợ lẫn nhau trong cuộc sống. Tại nhiều khu dân cư đã hình thành các câu lạc bộ theo sở thích như: văn hóa, văn nghệ, thể dục, thể thao; gia đình không có tệ nạn xã hội; bình đẳng giới... Thông qua các hoạt động sinh hoạt, giao lưu, người dân có thêm cơ hội gặp gỡ, thắt chặt tình làng nghĩa xóm, củng cố mối quan hệ cộng đồng.

Đây cũng là nơi để mọi người chia sẻ kinh nghiệm phát triển kinh tế, giảm nghèo bền vững, trao đổi kỹ năng ứng xử trong cuộc sống hằng ngày. Nhiều hộ nghèo, hộ có hoàn cảnh khó khăn đã nhận được sự hỗ trợ thiết thực từ cộng đồng, trong đó có việc xây dựng nhà ở mới, góp phần ổn định cuộc sống.

Phong trào xây dựng gia đình văn hóa luôn gắn kết chặt chẽ với Cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh” và các phong trào thi đua yêu nước. Các cấp, ngành trong tỉnh đã linh hoạt lồng ghép nội dung tuyên truyền về xây dựng gia đình văn hóa thông qua các buổi sinh hoạt cộng đồng.

Cùng với đó, hàng nghìn tài liệu tuyên truyền, pa-nô, áp-phích, khẩu hiệu về công tác gia đình và xây dựng khu dân cư tiên tiến được đặt, treo tại các vị trí dễ quan sát. Đây vừa là hình thức tuyên truyền trực quan, vừa là lời nhắc nhở mỗi người dân thực hiện nghiêm túc các tiêu chí của phong trào.

Mỗi gia đình thực hiện tốt các tiêu chí văn hóa cũng đồng nghĩa với việc góp phần xây dựng môi trường sống an toàn, lành mạnh tại khu dân cư. Nhờ đó, nhiều hủ tục lạc hậu trong việc cưới, việc tang từng bước được xóa bỏ; các tệ nạn xã hội được kiềm chế và đẩy lùi.

Đặc biệt, tại các khu dân cư vùng sâu, vùng xa, nơi có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống, người dân ngày càng nâng cao nhận thức, tăng cường cảnh giác, không tin theo các “tà đạo lạ” hoặc các hội, nhóm hoạt động trái pháp luật, góp phần giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội.

Những kết quả đạt được từ phong trào xây dựng gia đình văn hóa, khu dân cư tiên tiến đã và đang tạo nên những chuyển biến tích cực trong đời sống xã hội của tỉnh Thái Nguyên.

Đây là phong trào thi đua có ý nghĩa sâu sắc, thu hút sự tham gia tích cực của đông đảo nhân dân. Từ mỗi thành viên trong gia đình đến cộng đồng dân cư đều phát huy tinh thần tự giác, trách nhiệm, chung sức xây dựng khu dân cư tiên tiến. Đó chính là gốc rễ bền vững để hình thành một xã hội văn minh, hiện đại và phát triển bền lâu.