Để kinh tế tư nhân trở thành trụ cột tăng trưởng

Sản xuất cấu kiện thép tại Công ty cổ phần Cơ khí - Xây lắp - Thương mại Minh Cường (xã Đông Anh). Ảnh: Đỗ Tâm

Để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân từ 10% trở lên trong giai đoạn 2026-2030, Việt Nam cần khơi thông những động lực phát triển mới. Trong đó, kinh tế tư nhân được xác định là một trong những lực lượng nòng cốt, giữ vai trò thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nâng cao năng suất và sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Theo Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam Tô Hoài Nam, khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa đang bước vào giai đoạn chuyển đổi mạnh mẽ. Thay vì dựa vào lợi thế lao động giá rẻ và khai thác tài nguyên, doanh nghiệp đang chuyển hướng phát triển dựa trên tri thức, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Cùng với đó, nhiều doanh nghiệp đang thay đổi mô hình hoạt động, từ kinh doanh đơn lẻ sang tham gia các hệ sinh thái, chuỗi giá trị; xây dựng hệ thống quản trị minh bạch nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và khả năng tiếp cận các nguồn lực, đặc biệt là vốn tín dụng.

Trước quan điểm cho rằng doanh nghiệp Việt Nam “không chịu lớn” hoặc “ngại lớn”, ông Tô Hoài Nam khẳng định nhận định này chưa phản ánh đầy đủ thực tế. Doanh nghiệp luôn có khát vọng phát triển, song còn lo ngại những chi phí và rủi ro phát sinh khi mở rộng quy mô.

Ở góc độ quản lý nhà nước, TS Bùi Anh Tuấn, Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và Kinh tế tập thể (Bộ Tài chính), cho rằng mong muốn lớn nhất của doanh nghiệp tư nhân không phải là được ưu đãi nhiều hơn, mà là được hoạt động trong môi trường thông thoáng, bình đẳng.

Theo TS Bùi Anh Tuấn, Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định khu vực này là một trong những động lực quan trọng nhất của nền kinh tế. Vì vậy, trọng tâm trong giai đoạn tới là cụ thể hóa và triển khai hiệu quả các chính sách đã có, thay vì chỉ ban hành thêm nhiều quy định mới. Cùng với đó, Chính phủ đang đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính. Các phương án cải cách đã giúp cắt giảm khoảng 53% thời gian và 54,6% chi phí tuân thủ so với năm 2024, góp phần giảm bớt những rào cản trong hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Các chuyên gia cho rằng, cải cách thể chế chỉ phát huy hiệu quả khi các quy định sát thực tiễn. Theo ông Tô Hoài Nam, mỗi chính sách mới cần trả lời rõ 3 câu hỏi: Doanh nghiệp mất bao nhiêu thời gian để thực hiện? Chi phí tuân thủ là bao nhiêu? Quy định có đủ khả thi hay không?

TS Bùi Anh Tuấn cho rằng, một trong những điểm nghẽn lớn hiện nay là khả năng tiếp cận tín dụng. Trong khi doanh nghiệp cần nâng cao năng lực quản trị, minh bạch tài chính, các tổ chức tín dụng cũng cần chuyển dần sang mô hình cho vay dựa trên dữ liệu, dòng tiền và chuỗi giá trị thay vì quá phụ thuộc vào tài sản bảo đảm.

Hiện có tới 93,5% khoản vay của doanh nghiệp phải có tài sản bảo đảm, trong khi khoảng 75,5% doanh nghiệp không thể tiếp cận vốn nếu thiếu tài sản thế chấp. Đây là thách thức lớn đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, vốn chiếm khoảng 98% tổng số doanh nghiệp.

Trên cơ sở đó, các chuyên gia khuyến cáo, bên cạnh việc tiếp tục cắt giảm điều kiện kinh doanh, cần tăng cường giám sát thực thi để tránh tình trạng thủ tục được đơn giản hóa trên giấy nhưng phát sinh thêm rào cản trong thực tế.

Khi niềm tin được củng cố bằng hành lang pháp lý minh bạch và môi trường đầu tư thuận lợi, doanh nghiệp sẽ mạnh dạn đầu tư dài hạn, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, mở rộng quy mô và nâng cao năng lực cạnh tranh. Đây cũng là nền tảng để kinh tế tư nhân thực sự trở thành động lực trung tâm, góp phần hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số giai đoạn phát triển mới.