Để mẹ tròn, con khỏe giữa núi rừng

Chị Hồ Thị Hương tích cực đưa con tham gia các buổi tư vấn, khảo sát về dinh dưỡng và chăm sóc trẻ nhỏ, qua đó có thêm kiến thức để chăm sóc con phù hợp hơn. Ảnh: DUY AN

Cùng với việc củng cố y tế cơ sở, các hoạt động tư vấn, vận động đang được đưa gần hơn đến từng cộng đồng, từng gia đình.

Đưa tư vấn về gần cộng đồng

Ở xã Nam Trà My, địa hình miền núi, dân cư sống phân tán khiến việc tiếp cận dịch vụ y tế của phụ nữ mang thai còn nhiều trở ngại. Nhiều thôn xa trung tâm xã, đường đi khó khăn, có nơi người dân chủ yếu đi bộ; khi chuyển dạ nhanh hoặc thiếu phương tiện, sản phụ có thể không kịp đến cơ sở y tế.

Trung tâm Y tế khu vực Nam Trà My ghi nhận một số phụ nữ vẫn lao động nặng đến những tháng cuối thai kỳ, có trường hợp chuyển dạ khi đang ở rẫy hoặc ngoài vườn. Tại một số nơi, tập quán cúng bái khi đau ốm, sinh đẻ hoặc kiêng cữ trong dịp lễ cũng ảnh hưởng đến thời điểm sản phụ tiếp cận dịch vụ y tế.

Từ thực tế này, cùng với củng cố dịch vụ tại cơ sở y tế, nhiều hoạt động chăm sóc, tư vấn được đưa về cộng đồng. Lãnh đạo Trung tâm Y tế khu vực Nam Trà My cho biết đơn vị hiện duy trì 29 CLB người chăm sóc trẻ. Cùng với đó, mô hình “Thăm đúng thời điểm - đúng đối tượng” hỗ trợ phụ nữ mang thai và bà mẹ có con dưới 23 tháng tuổi thông qua các chuyến thăm, tư vấn hằng tháng của y tế thôn. Các hoạt động tập trung vào giai đoạn 1.000 ngày đầu đời, từ khi người mẹ mang thai đến hai năm đầu của trẻ.

Truyền thông cũng được triển khai linh hoạt qua phát thanh lưu động, hệ thống truyền thanh huyện, xã, tài liệu trực quan và các buổi tư vấn tại cộng đồng. Những cách làm này giúp đưa kiến thức và hỗ trợ y tế đến gần hơn với từng gia đình, nhất là những hộ ở xa trung tâm.

Theo báo cáo về tình hình thực hiện nhiệm vụ 6 tháng đầu năm và phương hướng 6 tháng cuối năm 2026 của Sở Y tế thành phố Đà Nẵng, tỷ lệ phụ nữ mang thai được sàng lọc trước sinh đạt 88,5%, tỷ lệ trẻ sơ sinh được sàng lọc sơ sinh đạt 94,8%. Tỷ lệ mang thai ở tuổi vị thành niên được duy trì dưới 0,2%.

Nối dài chăm sóc từ cơ sở y tế về gia đình

Từ những nỗ lực đưa tư vấn về gần từng gia đình, việc chăm sóc mẹ và trẻ ở vùng cao còn được nối tiếp ngay từ những giờ đầu sau sinh. Tại xã Đông Giang, chuỗi hỗ trợ này bắt đầu từ phòng sinh và tiếp tục khi hai mẹ con trở về cộng đồng.

Bác sĩ A Lăng Thị Phương, Phó Giám đốc Trung tâm Y tế khu vực Đông Giang, chia sẻ việc hỗ trợ được duy trì cả sau khi mẹ và trẻ rời cơ sở y tế. Sau xuất viện, sản phụ được trung tâm gọi điện thăm hỏi, tư vấn; thông tin từ khoa sản được chuyển về trạm y tế xã để tiếp tục theo dõi, giải đáp các vấn đề về nuôi con bằng sữa mẹ, dinh dưỡng và chăm sóc trẻ trong 1.000 ngày đầu đời.

Với phụ nữ mang thai ở vùng sâu, vùng xa, trung tâm phối hợp với trạm y tế tại 4 xã vận động đến sinh tại cơ sở y tế, đồng thời hướng dẫn nuôi con bằng sữa mẹ bằng hình ảnh trực quan và ngôn ngữ bản địa. Nội dung tập trung thay đổi những thói quen còn gặp trong cộng đồng như vắt bỏ sữa non, cho trẻ uống nước cơm; qua đó khuyến khích bà mẹ cho trẻ bú sớm và bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu.

Cùng với ngành y tế, Hội LHPN ở cơ sở cũng tham gia đưa kiến thức chăm sóc mẹ và trẻ đến từng gia đình. Bà Hồ Thị Phay, Chủ tịch Hội LHPN xã Phước Năng, cho biết công tác tuyên truyền không chỉ hướng đến phụ nữ mà còn vận động người chồng cùng tham gia.

Với những hộ ở xa hoặc còn giữ thói quen cũ, cán bộ hội phối hợp y tế cơ sở tiếp cận nhiều lần, trao đổi bằng cách gần gũi, phù hợp với điều kiện từng gia đình. Đây cũng là một trong những nội dung của Dự án 8.

Hiệu quả của những hoạt động này thể hiện rõ hơn qua cách các gia đình tiếp nhận và áp dụng kiến thức vào việc chăm sóc mẹ và trẻ. Với chị Hồ Thị Hương (sinh năm 2002, xã Phước Năng), trước khi được cán bộ y tế tư vấn, kiến thức chăm con chủ yếu đến từ mạng xã hội và kinh nghiệm của những người đi trước.

Qua các buổi tư vấn chăm sóc sức khỏe sinh sản, hướng dẫn dinh dưỡng cho bà mẹ, trẻ nhỏ, chị có dịp trao đổi cụ thể hơn về tình trạng của con và nhận ra một số điểm cần điều chỉnh trong cách chăm sóc hằng ngày. “Các bác sĩ hỏi kỹ về tình trạng nuôi con, sau đó hướng dẫn cách cho bé ăn uống phù hợp hơn. Tôi thấy những tư vấn này rất bổ ích và sẽ áp dụng khi về nhà”, chị Hương bày tỏ.

Ở một gia đình khác, anh Hồ Văn Ngân (xã Phước Năng) nhìn nhận việc chăm con là trách nhiệm của cả hai vợ chồng. Trong thời gian vợ nuôi con bằng sữa mẹ, anh tìm hiểu thêm những thực phẩm phù hợp, đồng thời san sẻ việc nhà để vợ có thời gian nghỉ ngơi và chăm con.

Theo anh Ngân, khi người chồng hiểu hơn về dinh dưỡng, sức khỏe của mẹ sau sinh và nhu cầu của trẻ nhỏ, việc chăm sóc trong gia đình cũng thuận lợi hơn. Sự chia sẻ từ những công việc hằng ngày cũng giúp người mẹ bớt áp lực trong giai đoạn nuôi con nhỏ.

Những nỗ lực đang giúp phụ nữ và trẻ nhỏ ở vùng cao được tiếp cận hỗ trợ sớm hơn, gần hơn. Tuy vậy, hành trình để “mẹ tròn, con khỏe” vẫn cần thêm nhiều điều kiện hỗ trợ, từ giao thông, nhân lực y tế đến sự đồng hành của mỗi gia đình.