Để mô hình xã xã hội chủ nghĩa được nhân rộng trong cả nước

Việc thí điểm tại Hà Nội đặt ra nguyên tắc rất khắt khe: Không làm phát sinh trung gian, không tăng biên chế. Điều này tạo ra áp lực khổng lồ, buộc cán bộ cơ sở phải đổi mới tư duy từ "quản lý, hành chính" sang "phục vụ, kiến tạo".

Theo phân tích của thạc sĩ Lê Ngọc Nghĩa (Khoa Chủ nghĩa Xã hội khoa học, Học viện Chính trị khu vực II) sức ì lớn nhất hiện nay trong tư duy của bộ máy cấp xã là tư duy "quản lý hành chính" lối mòn, thụ động chờ mệnh lệnh cấp trên thay vì chủ động kiến tạo, phục vụ; cùng với đó là tâm lý sợ sai, sợ trách nhiệm và ngại thay đổi khi tiếp cận công nghệ mới, cơ chế mới.

THỂ THAO VÀ VĂN HÓA I E-MAGAZINE I THÁNG 7/2026

Gợi mở giải pháp
cho Phúc Thịnh và Thư Lâm

Vì vậy, để tháo gỡ điểm nghẽn về con người, theo thạc sĩ Nghĩa, Phúc Thịnh và Thư Lâm phải xây dựng nền tảng dữ liệu dùng chung cấp xã, triển khai dịch vụ công trực tuyến toàn trình để hỗ trợ điều hành dựa trên dữ liệu thực tế. Điều này giúp giảm tải áp lực thủ tục giấy tờ hành chính cho cán bộ, giúp họ có thêm thời gian bám sát, lắng nghe tâm tư của nhân dân.

Đồng thời, cần phát huy tối đa quyền làm chủ trực tiếp của nhân dân, tăng cường vai trò giám sát, phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể. Lấy chính mức độ hài lòng và "chỉ số hạnh phúc" của người dân tại địa bàn làm thước đo trực tiếp để đánh giá năng lực của cán bộ.

Lãnh đạo thành phố Hà Nội cùng đại diện các sở, ban, ngành và 2 xã Phúc Thịnh, Thư Lâm tại Hội nghị triển khai Đề án mô hình xã, phường xã hội chủ nghĩa trên địa bàn thành phố, ngày 16/7. Ảnh: Trung Nguyên - TTXVN

Cùng với đó, theo ông Nghĩa, cần vận dụng hiệu quả Kết luận số 14-KL/TW của Bộ Chính trị về bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung. Khen thưởng kịp thời, đột phá cho những sáng kiến phục vụ dân tốt; đồng thời kiên quyết thay thế, kỷ luật nghiêm những cán bộ nhũng nhiễu, có tư duy trì trệ.

Gợi mở giải pháp cho hai xã Phúc Thịnh và Thư Lâm để 2 "cánh chim đầu đàn" hiện thực hóa mục tiêu là 2 xã xã hội chủ nghĩa đầu tiên của Hà Nội nói riêng và là mô hình mẫu có thể nhân rộng trong cả nước nói chung, thạc sĩ Lê Ngọc Nghĩa cho rằng, hai xã được lựa chọn có những điều kiện phát triển khác nhau, vì vậy không nên áp dụng một mô hình đồng nhất. Cần có một bộ giá trị chung nhưng cho phép mỗi xã lựa chọn trọng tâm đột phá phù hợp với đặc điểm địa bàn.

Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Nguyễn Xuân Lưu trình bày tóm tắt Đề án thí điểm mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa” trên địa bàn thành phố Hà Nội tại xã Phúc Thịnh ngày 16/7. Ảnh: Trung Nguyên - TTXVN

Ông Nghĩa phân tích, xãPhúc Thịnh chịu áp lực lớn về đô thị hóa, dân số, hạ tầng và chuyển đổi không gian phát triển. Trên địa bàn đang triển khai những dự án hạ tầng quan trọng; riêng dự án đường Vành đai 3 đoạn qua khu vực có phạm vi đất phục vụ khoảng 175ha và dự kiến hoàn thành vào năm 2028. Vì vậy, Phúc Thịnh nên tập trung vào 5 đột phá:

THỂ THAO VÀ VĂN HÓA I E-MAGAZINE I THÁNG 7/2026

"Gợi mở từ chuyên gia"

5 ĐỘT PHÁ CHO PHÚC THỊNH

Đọc tiếp >

Trang 2 / 6 Một là

Xây dựng hệ thống quản trị đô thị hóa dựa trên dữ liệu. Phải dự báo được tốc độ tăng dân số, nhu cầu trường học, y tế, giao thông, nước sạch, xử lý chất thải và không gian công cộng.

< Quay lại Đọc tiếp >

Trang 3 / 6 Hai là

Làm tốt công tác quy hoạch, giải phóng mặt bằng và tái định cư trên nguyên tắc công khai, đối thoại và bảo đảm sinh kế lâu dài. Người dân không chỉ cần được bồi thường đúng pháp luật mà còn cần được hỗ trợ thích ứng với môi trường kinh tế mới.

< Quay lại Đọc tiếp >

Trang 4 / 6 Ba là

Ưu tiên phát triển hạ tầng xã hội đi trước hoặc đồng bộ với phát triển nhà ở và hạ tầng giao thông. Không để xảy ra tình trạng khu dân cư phát triển nhanh nhưng thiếu trường học, trạm y tế, không gian sinh hoạt cộng đồng.

< Quay lại Đọc tiếp >

Trang 5 / 6 Bốn là

Xây dựng cơ chế hòa nhập giữa cư dân địa phương với cư dân mới. Cần tổ chức các thiết chế và hoạt động cộng đồng để hình thành ý thức cùng chung sống, cùng tuân thủ pháp luật và cùng xây dựng địa phương.

< Quay lại Đọc tiếp >

Trang 6 / 6 Năm là

Thiết lập cơ chế giám sát môi trường, trật tự xây dựng và an toàn xã hội theo thời gian thực, kết hợp công nghệ với sự tham gia của người dân.

< Quay lại

THỂ THAO VÀ VĂN HÓA I E-MAGAZINE I THÁNG 7/2026

"Gợi mở từ chuyên gia"

5 ĐỘT PHÁ
CHO PHÚC THỊNH

1 Một là

Xây dựng hệ thống quản trị đô thị hóa dựa trên dữ liệu. Phải dự báo được tốc độ tăng dân số, nhu cầu trường học, y tế, giao thông, nước sạch, xử lý chất thải và không gian công cộng.

2 Hai là

Làm tốt công tác quy hoạch, giải phóng mặt bằng và tái định cư trên nguyên tắc công khai, đối thoại và bảo đảm sinh kế lâu dài. Người dân không chỉ cần được bồi thường đúng pháp luật mà còn cần được hỗ trợ thích ứng với môi trường kinh tế mới.

3 Ba là

Ưu tiên phát triển hạ tầng xã hội đi trước hoặc đồng bộ với phát triển nhà ở và hạ tầng giao thông. Không để xảy ra tình trạng khu dân cư phát triển nhanh nhưng thiếu trường học, trạm y tế, không gian sinh hoạt cộng đồng.

4 Bốn là

Xây dựng cơ chế hòa nhập giữa cư dân địa phương với cư dân mới. Cần tổ chức các thiết chế và hoạt động cộng đồng để hình thành ý thức cùng chung sống, cùng tuân thủ pháp luật và cùng xây dựng địa phương.

5 Năm là

Thiết lập cơ chế giám sát môi trường, trật tự xây dựng và an toàn xã hội theo thời gian thực, kết hợp công nghệ với sự tham gia của người dân.

Có thể xem trọng tâm của Phúc Thịnh là: đô thị hóa nhanh nhưng không được đánh đổi trật tự, môi trường, bản sắc văn hóa và quyền lợi chính đáng của người dân.

Chiều 29/7/2026, Thành ủy Hà Nội tổ chức gặp mặt đại biểu văn nghệ sĩ, trí thức, nghệ nhân tiêu biểu trong bối cảnh thành phố bước vào giai đoạn phát triển mới. Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng chủ trì và phát biểu tại buổi gặp mặt. Ảnh: Tuyết Mai - TTXVN

Đối với xã Thư Lâm, ông Nghĩa cho rằng, đây là nơi có lợi thế về nông nghiệp, cảnh quan và không gian sinh thái. Vì vậy, không nên xem nông nghiệp là lĩnh vực sẽ từng bước bị thu hẹp để nhường chỗ hoàn toàn cho đô thị, mà cần phát triển nông nghiệp theo hướng hiện đại, sinh thái và có giá trị gia tăng cao.

THỂ THAO VÀ VĂN HÓA I E-MAGAZINE I THÁNG 7/2026

"Gợi mở từ chuyên gia"

5 ĐỘT PHÁ CHO THƯ LÂM

Đọc tiếp >

Trang 2 / 6 Thứ nhất

Xây dựng các vùng sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ, quản lý chất lượng và truy xuất nguồn gốc, gắn với thị trường lớn của Thủ đô.

< Quay lại Đọc tiếp >

Trang 3 / 6 Thứ hai

Phát triển kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn, trong đó phụ phẩm nông nghiệp được tái sử dụng, giảm chất thải và hạn chế ô nhiễm.

< Quay lại Đọc tiếp >

Trang 4 / 6 Thứ ba

Kết hợp nông nghiệp với giáo dục trải nghiệm, du lịch sinh thái và bảo tồn văn hóa làng xã, nhưng phải kiểm soát quy mô để tránh thương mại hóa quá mức.

< Quay lại Đọc tiếp >

Trang 5 / 6 Thứ tư

Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực nông thôn. Người nông dân phải trở thành chủ thể của quá trình chuyển đổi, được đào tạo về công nghệ, thương mại điện tử, quản trị hợp tác xã và xây dựng thương hiệu.

< Quay lại Đọc tiếp >

Trang 6 / 6 Thứ năm

Giữ gìn hệ thống cây xanh, mặt nước và không gian sinh thái như một loại tài sản công cộng đặc biệt. Không nên chỉ tính giá trị đất theo khả năng chuyển đổi mục đích sử dụng, mà phải tính cả giá trị sinh thái và chất lượng sống lâu dài.

< Quay lại

THỂ THAO VÀ VĂN HÓA I E-MAGAZINE I THÁNG 7/2026

"Gợi mở từ chuyên gia"

5 ĐỘT PHÁ
CHO THƯ LÂM

1 Thứ nhất

Xây dựng các vùng sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ, quản lý chất lượng và truy xuất nguồn gốc, gắn với thị trường lớn của Thủ đô.

2 Thứ hai

Phát triển kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn, trong đó phụ phẩm nông nghiệp được tái sử dụng, giảm chất thải và hạn chế ô nhiễm.

3 Thứ ba

Kết hợp nông nghiệp với giáo dục trải nghiệm, du lịch sinh thái và bảo tồn văn hóa làng xã, nhưng phải kiểm soát quy mô để tránh thương mại hóa quá mức.

4 Thứ tư

Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực nông thôn. Người nông dân phải trở thành chủ thể của quá trình chuyển đổi, được đào tạo về công nghệ, thương mại điện tử, quản trị hợp tác xã và xây dựng thương hiệu.

5 Thứ năm

Giữ gìn hệ thống cây xanh, mặt nước và không gian sinh thái như một loại tài sản công cộng đặc biệt. Không nên chỉ tính giá trị đất theo khả năng chuyển đổi mục đích sử dụng, mà phải tính cả giá trị sinh thái và chất lượng sống lâu dài.

Trọng tâm của Thư Lâm có thể được xác định là: hiện đại hóa nông nghiệp nhưng không làm mất nông thôn; nâng cao thu nhập nhưng đồng thời bảo tồn không gian sinh thái, văn hóa và quan hệ cộng đồng.

THỂ THAO VÀ VĂN HÓA I E-MAGAZINE I THÁNG 7/2026

Kỳ vọng vào sức sống
của nền tảng lý luận

Về lộ trình thực hiện, trong năm 2026, Hà Nội tập trung hoàn thiện, ban hành đề án; xây dựng kế hoạch triển khai; kiện toàn cơ chế chỉ đạo, điều hành; xác định nhiệm vụ ưu tiên, nhu cầu và phương án bố trí nhân lực.

Giai đoạn 2027 - 2030, Thành phố tổ chức triển khai đồng bộ tại địa bàn thí điểm, qua đó thường xuyên kiểm tra, giám sát, đánh giá kết quả thực hiện, kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc.

Đến năm 2030, TP Hà Nội tổ chức sơ kết, đánh giá kết quả thí điểm, hoàn thiện tiêu chí, cơ chế, chính sách và phương thức thực hiện. Đây là cơ sở xem xét mở rộng, nhân rộng mô hình trong giai đoạn tiếp theo.

LỘ TRÌNH THỰC HIỆN THÍ ĐIỂM MÔ HÌNH "XÃ, PHƯỜNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA" TẠI HÀ NỘI

Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng đã ký ban hành Nghị quyết số 16-NQ/TU ngày 8/7/2026 của Thành ủy Hà Nội về xây dựng và triển khai thí điểm mô hình "xã, phường xã hội chủ nghĩa" tại 2 xã Thư Lâm, Phúc Thịnh.

◆ LỘ TRÌNH THỰC HIỆN

Năm 2026

Tập trung hoàn thiện, ban hành đề án.
Xây dựng kế hoạch triển khai, các chương trình, đề án, dự án thành phần.
Kiện toàn cơ chế chỉ đạo, điều hành.

Xác định nhiệm vụ ưu tiên, nhu cầu và phương án bố trí nguồn lực.
Hướng dẫn các xã, phường áp dụng tiêu chí phù hợp để triển khai tại địa phương.

Giai đoạn 2027 - 2030

Tổ chức triển khai đồng bộ tại địa bàn thí điểm.
Thường xuyên kiểm tra, giám sát, đánh giá kết quả thực hiện trên cơ sở Bộ tiêu chí.

Kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, điều chỉnh những nội dung chưa phù hợp.
Theo dõi, đánh giá việc áp dụng tiêu chí tại các xã, phường còn lại.

Năm 2030

Tổ chức sơ kết, đánh giá kết quả thí điểm, hoàn thiện tiêu chí, cơ chế, chính sách và phương thức tổ chức thực hiện, làm cơ sở xem xét mở rộng, nhân rộng mô hình trong giai đoạn tiếp theo.

Giai đoạn 2031 - 2035

Tiếp tục triển khai, hoàn thiện mô hình, mở rộng đối với các địa bàn đủ điều kiện.

Năm 2035

Tổ chức tổng kết đề án, đánh giá toàn diện kết quả, tác động, tính khả thi và hiệu quả thực hiện, làm cơ sở báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét việc nhân rộng mô hình trên phạm vi toàn thành phố.

THỂ THAO VÀ VĂN HÓA I E-MAGAZINE

Thiết kế: HUY THÔNG

Từ góc nhìn của một nhà nghiên cứu lý luận Chủ nghĩa xã hội khoa học, thạc sĩ Lê Ngọc Nghĩa cho rằng, nếu mô hình thí điểm này thành công, nó sẽ bồi đắp ba luận điểm cốt lõi vào kho tàng lý luận của Đảng về thời kỳ quá độ:

Minh chứng sống động về sự thống nhất giữa lý luận và thực tiễn: Khẳng định các đặc trưng của chủ nghĩa xã hội Việt Nam không phải là những phạm trù trừu tượng xa vời, mà hoàn toàn có thể hiện thực hóa, lượng hóa và đánh giá một cách khoa học ngay từ cấp cơ sở.

Thạc sĩ Lê Ngọc Nghĩa (Khoa Chủ nghĩa Xã hội khoa học, Học viện Chính trị khu vực II)

Đóng góp mô hình lý luận về "quản trị cơ sở hiện đại": Định hình một phương thức quản trị cấp xã, phường tinh gọn, hiệu quả dưới sự lãnh đạo của Đảng; chứng minh rằng năng lực phục vụ của bộ máy không phụ thuộc vào việc tăng biên chế mà phụ thuộc vào việc đổi mới tư duy, ứng dụng chuyển đổi số và phát huy dân chủ trực tiếp.

Làm sâu sắc thêm triết lý phát triển vì con người của Đảng: Khẳng định bản chất của chế độ ta là phát triển toàn diện, không đánh đổi môi trường, văn hóa hay công bằng xã hội để lấy tăng trưởng kinh tế thuần túy; chính thức đưa "Hạnh phúc của Nhân dân" thành thước đo cao nhất của mọi chủ trương, chính sách.

Thực hiện: Huy thông

Nguồn ảnh: THÔNG TẤN XÃ VIỆT NAM

Báo: THỂ THAO VÀ VĂN HÓA