Để người dân vùng cao không bỏ lỡ quyền được trợ giúp pháp lý

Thưa bà, với địa bàn có 21 thôn, trong đó một bộ phận người dân còn hạn chế về khả năng tiếp cận thông tin và ngôn ngữ, xã Linh Hồ đã tổ chức tuyên truyền, phổ biến pháp luật như thế nào? Việc đưa thông tin đến người dân hiện gặp những trở ngại gì?

Bà Lê Thị Hạnh: Thời gian qua, công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật được xã triển khai thường xuyên thông qua rất nhiều hình thức đa dạng.

Bà Lê Thị Hạnh, chuyên viên Văn phòng HĐND và UBND phụ trách công tác tư pháp xã Linh Hồ, Tuyên Quang. Ảnh: NGUYỄN DIỆU

Cụ thể, chúng tôi tổ chức tuyên truyền trực tiếp, rộng rãi tại trụ sở các thôn với bà con nhân dân. Hàng tuần, xã duy trì tiếp sóng và phát thông tin trên hệ thống loa phát thanh từ trung tâm xã truyền thanh đến tận các thôn. Trong các đợt truyền thông pháp luật, cán bộ xã biên soạn, in ấn tờ rơi phát tận tay người dân, đồng thời lồng ghép tổ chức các cuộc thi tìm hiểu pháp luật gắn liền với nội dung tuyên truyền. Tính đến nay, xã Linh Hồ đã tổ chức truyền thông trực tiếp tại 18 thôn trên tổng số 21 thôn của toàn xã.

Qua đánh giá thực tế, đại đa số người dân sau khi được tiếp cận đã nâng cao hiểu biết pháp luật hơn rất nhiều. Tuy nhiên, vẫn còn một bộ phận nhỏ người dân nhận thức pháp luật còn hạn chế do rào cản về ngôn ngữ. Một số đồng bào dân tộc thiểu số lớn tuổi chưa thông thạo tiếng Kinh (tiếng phổ thông), dẫn đến việc truyền tải và tiếp nhận thông tin còn gặp nhiều khó khăn.

Trước thực tế đó, cán bộ xã cùng ban quản lý các thôn phải bám sát cơ sở. Khi có vụ việc xảy ra hoặc có trường hợp người dân cần tư vấn, trợ giúp pháp lý, xã đều cử cán bộ trực tiếp xuống tận hộ gia đình để giải thích, hướng dẫn bà con cách viết đơn hoặc kết nối bà con đến các cơ sở trợ giúp pháp lý miễn phí của Nhà nước.

Bên cạnh việc phổ biến pháp luật rộng rãi, làm thế nào để xã phát hiện những trường hợp thực sự cần trợ giúp pháp lý, nhất là khi nhiều người dân chưa biết mình thuộc diện được hưởng chính sách này?

Bà Lê Thị Hạnh: Đối với công tác trợ giúp pháp lý, tôi luôn chủ động lồng ghép nội dung này vào các buổi họp thôn định kỳ để tuyên truyền rộng rãi, tư vấn và giải thích cặn kẽ cho bà con hiểu rõ quyền cũng như nghĩa vụ của mình.

Chính sách trợ giúp pháp lý miễn phí của Nhà nước ưu tiên cho các nhóm đối tượng rất cụ thể: người có công, người thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo, đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống tại các vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn (vùng 3), trẻ em và người chưa thành niên không nơi nương tựa.

Để không bỏ sót ai, tôi chủ động rà soát, lập danh sách cụ thể từng trường hợp có hoàn cảnh đặc biệt tại các thôn. Ngay tại các buổi sinh hoạt thôn xóm, tôi trực tiếp trao đổi, lắng nghe tâm tư, nguyện vọng của người dân để xác định trường hợp của họ được hưởng những quyền lợi gì và cần phải làm những thủ tục, giấy tờ gì để được Trung tâm Trợ giúp pháp lý hỗ trợ bảo vệ quyền lợi hợp pháp.

Bà có thể chia sẻ một trường hợp đã được hỗ trợ tiếp cận trợ giúp pháp lý tại địa phương?

Bà Lê Thị Hạnh: Một trường hợp rất điển hình thời gian qua tại xã chúng tôi là vụ việc của cháu P.M.Q ở thôn Bản Buổng, xã Linh Hồ.

Xã Linh Hồ xác định giải pháp căn cơ là phải phối hợp chặt chẽ giữa cán bộ tư pháp, công an xã và ban quản lý các thôn. Ảnh: TUỆ AN

Cháu Q là người chưa đủ tuổi thành niên. Trong quá trình đi chơi, do bồng bột nên cháu đã có hành vi gây rối trật tự công cộng tại khu vực phường Hà Giang. Ngay khi nắm bắt vụ việc, cháu đã được tiếp cận chính sách trợ giúp pháp lý dành cho người chưa thành niên và được hưởng sự khoan hồng của pháp luật: Tòa án cho cháu được cải tạo không giam giữ tại địa phương.

Hiện nay, cháu Q đang chấp hành án cải tạo tại cộng đồng. Gia đình, chính quyền địa phương cùng các cán bộ chuyên trách của xã thường xuyên theo sát, gặp gỡ, động viên và nhắc nhở cháu không tái phạm. Việc giám sát chặt chẽ trong thời gian thử thách giúp cháu nhận thức rõ sai lầm, chấp hành nghiêm quy định pháp luật và tránh nguy cơ phải chấp hành hình phạt tù giam.

Từ trường hợp này, xã xác định giải pháp căn cơ là phải phối hợp chặt chẽ giữa cán bộ tư pháp, công an xã và ban quản lý các thôn. Chúng tôi nắm bắt biến động sinh hoạt hàng ngày của các đối tượng thanh thiếu niên có biểu hiện bất thường trên địa bàn. Khi phát hiện dấu hiệu mầm mống vi phạm, cán bộ sẽ xuống tận nhà gặp gỡ gia đình để vận động, can thiệp sớm, ngăn chặn từ gốc các vụ việc phức tạp chuyển hóa thành án hình sự.

Từ việc tuyên truyền pháp luật đến rà soát, hỗ trợ từng trường hợp cụ thể, có thể thấy công tác này đòi hỏi cán bộ phải thường xuyên bám địa bàn. Vậy những khó khăn về địa hình, nhân lực và kinh phí đang ảnh hưởng như thế nào đến việc thực hiện nhiệm vụ tại xã Linh Hồ? Bà có đề xuất gì để công tác phổ biến giáo dục pháp luật và trợ giúp pháp lý đạt hiệu quả tốt hơn?

Bà Lê Thị Hạnh: Khó khăn lớn nhất hiện nay xuất phát từ địa bàn rộng lớn, địa hình đồi núi phức tạp và bà con sống phân tán không tập trung. Tại các thôn vùng cao, thôn đặc biệt khó khăn, việc triệu tập người dân đến nhà văn hóa dự họp thôn đông đủ là điều rất khó. Do đó, cán bộ tư pháp và ban quản lý thôn bắt buộc phải "đi từng ngõ, gõ từng nhà", thực hiện theo phương thức tuyên truyền lưu động và dân vận trực tiếp thì thông tin mới đến được với người dân.

Xã Linh Hồ có địa bàn rộng lớn, địa hình đồi núi phức tạp và bà con sống phân tán không tập trung. Ảnh: TRƯỜNG SƠN

Khó khăn thứ hai là áp lực về nhân sự. Tôi rất mong Đảng, Nhà nước và cấp trên xem xét có cơ chế tăng cường thêm biên chế cán bộ chuyên trách để giảm tải áp lực, giúp chúng tôi có điều kiện sâu sát cơ sở hơn.

Về nguồn lực kinh phí, hàng năm xã Linh Hồ được phân bổ 90 triệu đồng cho công tác phổ biến giáo dục pháp luật. Để nguồn lực này phát huy hiệu quả cao nhất, tôi đã tham mưu, đề xuất lãnh đạo xã ưu tiên sử dụng nguồn kinh phí trên để chi trả chế độ thù lao cho đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên thôn bản. Khi đội ngũ trực tiếp ở cơ sở được động viên, hỗ trợ kinh phí xăng xe, tài liệu xứng đáng, công tác tuyên truyền và trợ giúp pháp lý mới có thể bám bản, bám dân một cách thực chất và bền bỉ.