Để OCOP trở thành động lực cho kinh tế nông thôn

Cần những đòn bẩy để OCOP trở thành động lực phát triển kinh tế nông thôn. Ảnh: L.H

Bước chuyển từ “sản phẩm” sang giá trị

Sau hơn 8 năm triển khai OCOP, quy mô sản phẩm và chủ thể tham gia đã không ngừng được mở rộng. Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, đến tháng 9/2026, cả nước có 21.028 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên. Trong cơ cấu sản phẩm, nhóm 3 sao chiếm 77,1%, 4 sao chiếm 20,3% và cả nước đã có 166 sản phẩm đạt 5 sao. Chương trình hiện có 10.657 chủ thể OCOP, trong đó 9.432 chủ thể có sản phẩm còn thời hạn. Hợp tác xã chiếm 32,3% số chủ thể; DN nhỏ 25,4%; cơ sở sản xuất và hộ kinh doanh 39,5%, còn lại là tổ hợp tác.

Những con số này cho thấy OCOP đã vượt qua giai đoạn thử nghiệm để trở thành một trong những chương trình quan trọng thúc đẩy kinh tế khu vực nông thôn. Theo ông Phương Đình Anh - Phó Chánh Văn phòng Điều phối Trung ương Chương trình Mục tiêu quốc gia, thời gian qua, OCOP đã góp phần đáng kể vào quá trình phát triển kinh tế ở khu vực nông thôn.

Tuy nhiên, bài toán hiện nay không dừng ở việc có thêm bao nhiêu sản phẩm đạt sao, mà quan trọng hơn là làm thế nào để gia tăng giá trị và sức sống thị trường của những sản phẩm đã được công nhận. Đây cũng là bước chuyển cần thiết để OCOP thực sự trở thành động lực phát triển kinh tế nông thôn, thay vì chỉ dừng lại ở việc chuẩn hóa và công nhận sản phẩm.

Ông Phương Đình Anh cho biết, một trong những hướng đi đang được đặt ra là gắn OCOP với phát triển du lịch nông thôn. “Giữa du lịch nông thôn và OCOP là một mối quan hệ rất hữu cơ với nhau. Tức là khi OCOP phát triển sẽ trở thành không gian để cho du lịch nông thôn phát triển. Và khi du lịch nông thôn phát triển chúng ta có cơ hội quảng bá và bán sản phẩm OCOP. Thậm chí, xuất khẩu được sản phẩm OCOP ngay tại địa bàn thông qua du lịch” - ông Phương Đình Anh nhấn mạnh.

Cách tiếp cận này giúp thay đổi phương thức khai thác giá trị của sản phẩm. Du khách không chỉ đến để tham quan mà có thể trực tiếp trải nghiệm quy trình sản xuất, cùng người dân làm, thưởng thức sản phẩm. Khi đó, giá trị tạo ra không chỉ nằm ở bản thân món hàng mà còn bao gồm câu chuyện về vùng đất, văn hóa, nghề truyền thống và con người địa phương.

Cần một hệ sinh thái liên kết để OCOP phát triển bền vững

Bên cạnh du lịch, chuyển đổi số đang mở thêm không gian thị trường cho các chủ thể OCOP. Thương mại điện tử, mạng xã hội, livestream và các nền tảng trực tuyến giúp sản phẩm nông thôn vượt qua giới hạn về địa lý, tiếp cận trực tiếp với người tiêu dùng ở những thị trường rộng lớn hơn. Theo ông Phương Đình Anh, tháng 7/2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã ký chương trình phối hợp với TikTok Việt Nam nhằm quảng bá, thúc đẩy thương mại sản phẩm OCOP, du lịch nông thôn và làng nghề trên nền tảng TikTok Shop. Tuy nhiên, chuyển đổi số không thể chỉ dừng ở việc đưa thông tin, hình ảnh sản phẩm lên môi trường trực tuyến. Giá trị thực sự chỉ được tạo ra khi những kênh này giúp sản phẩm tiếp cận đúng khách hàng, tạo đơn hàng, duy trì khách hàng và mở rộng thị trường.

Từ thực tế triển khai, có thể thấy để OCOP trở thành động lực phát triển kinh tế nông thôn, không chỉ dựa vào nỗ lực của từng hộ sản xuất. Địa phương cần đóng vai trò kiến tạo môi trường thuận lợi, hỗ trợ chủ thể về cơ chế, hạ tầng, xúc tiến thương mại, chuyển đổi số, xây dựng thương hiệu và kết nối thị trường. Hợp tác xã cần trở thành đầu mối tổ chức sản xuất, kiểm soát chất lượng và liên kết nông dân.

DN có thể tham gia sâu hơn vào khâu chế biến, phân phối, logistics, du lịch và mở rộng thị trường. Trong khi đó, các đơn vị lữ hành, truyền thông và nền tảng số có thể góp phần đưa sản phẩm OCOP đến gần hơn với người tiêu dùng trong nước và quốc tế.

Năm 2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức Hội thi “Điểm đến du lịch nông thôn Việt Nam tốt nhất”, qua đó thúc đẩy phát triển các điểm đến và hoạt động du lịch tại khu vực nông thôn. Đây cũng là một bước đi cho thấy xu hướng tích hợp giữa sản phẩm OCOP, làng nghề và du lịch đang ngày càng rõ nét.