Đề xuất 6 điều kiện để miễn trách nhiệm hình sự với cán bộ dám nghĩ, dám làm

Sáng 9/7, Ủy ban Thường vụ Quốc hội họp cho ý kiến về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý vi phạm pháp luật liên quan đến kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.

Trình bày tóm tắt tờ trình của Chính phủ, Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Công an cho biết, việc ban hành nghị quyết nhằm thể chế hóa quan điểm, chủ trương của Đảng; đồng thời tạo cơ sở pháp lý để bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, vì lợi ích chung, không tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Nghị quyết cũng thể hiện sự nhân văn, khoan hồng của Đảng, Nhà nước; lấy hiệu quả về chính trị, kinh tế, xã hội làm căn cứ để xem xét, xử lý phù hợp.

Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Công an trình bày tờ trình dự thảo. Ảnh: QH

Với trường hợp không truy cứu trách nhiệm hình sự, miễn trách nhiệm hình sự thì phải đáp ứng đủ 6 điều kiện, gồm: không tham nhũng; vì lợi ích chung; các hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số đã hoàn thành, mang lại hiệu quả kinh tế - xã hội cho địa phương, đất nước; không có khiếu nại, tố cáo hoặc có khiếu nại, tố cáo nhưng đã được giải quyết dứt điểm; không gây thất thoát, lãng phí tài sản, trường hợp có gây thất thoát, lãng phí tài sản thì đã khắc phục toàn bộ; người thực hiện hành vi phạm tội đã khai rõ sự việc, góp phần có hiệu quả vào việc phát hiện và xử lý tội phạm.

Dự thảo nghị quyết quy định 2 trường hợp loại trừ trách nhiệm hình sự với người gặp rủi ro, gây thiệt hại do ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.

Trường hợp thứ nhất là loại trừ trách nhiệm hình sự đối với hoạt động đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số khi gặp rủi ro, thiệt hại nhưng đã tuân thủ đúng quy trình, quy định.

Trường hợp thứ hai là loại trừ trách nhiệm hình sự đối với người gặp thiệt hại thuộc trường hợp chưa có pháp luật điều chỉnh về quy trình, quy định thực hiện; giữa các quy định của pháp luật còn mâu thuẫn, chồng chéo, chưa đáp ứng được yêu cầu của thực tiễn nhưng không tham nhũng, vì lợi ích chung và đã hoàn thành nhiệm vụ, đem lại hiệu quả.

Về tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự, dự thảo nghị quyết quy định phải đáp ứng đủ 3 điều kiện: có hành vi vi phạm pháp luật nhưng vì lợi ích chung; có gây thất thoát, lãng phí tài sản nhà nước, tài sản của doanh nghiệp nhưng không tham nhũng; bảo đảm tính khả thi để khắc phục hậu quả đối với hoạt động đang thực hiện, chưa hoàn thành hoặc chưa khắc phục được hậu quả.

Chính sách khoan hồng chỉ áp dụng với trường hợp không tham nhũng, không vụ lợi

Trình bày báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết, dự thảo có nhiều nội dung mới, liên ngành, tác động trực tiếp đến việc xử lý vi phạm pháp luật và quyền, lợi ích của tổ chức, cá nhân, cơ quan thẩm tra đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục hoàn thiện hồ sơ, bảo đảm chất lượng cao nhất trình Quốc hội.

Về nguyên tắc thực hiện, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị quán triệt đầy đủ yêu cầu xử lý nghiêm minh, không có vùng cấm, không có ngoại lệ; đồng thời phân định rõ trách nhiệm hình sự, hành chính, dân sự, trách nhiệm của pháp nhân và cá nhân; tách bạch việc xử lý trách nhiệm với việc tháo gỡ khó khăn, khắc phục hậu quả đối với dự án, công trình.

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi trình bày báo cáo thẩm tra. Ảnh: Quốc hội

Chính sách khoan hồng chỉ áp dụng đối với những trường hợp không tham nhũng, không vụ lợi, vì lợi ích chung, đã khắc phục hậu quả và đáp ứng đủ các điều kiện luật định.

Với quy định người được miễn trách nhiệm hình sự bị xử phạt vi phạm hành chính theo khung cao nhất, đa số ý kiến đề nghị rà soát lại vì chưa phù hợp với nguyên tắc cá thể hóa trong xử lý vi phạm hành chính, có thể làm giảm tính nhân văn và tính khả thi của chính sách.

Về không truy cứu trách nhiệm hình sự, đa số ý kiến tán thành chủ trương áp dụng đối với các trường hợp đáp ứng đầy đủ các điều kiện như dự thảo.

Về loại trừ trách nhiệm hình sự với người gặp rủi ro, gây thiệt hại do ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, đây là chính sách mới, có ý nghĩa quan trọng. Tuy nhiên, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị quy định rõ đối tượng áp dụng là người gây thiệt hại hay người gặp thiệt hại; làm rõ mối quan hệ giữa cơ chế này với các quy định của Bộ luật Hình sự về loại trừ trách nhiệm hình sự trong nghiên cứu, thử nghiệm, áp dụng tiến bộ khoa học.

Về miễn trách nhiệm hình sự, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự, giảm hình phạt, miễn chấp hành hình phạt tù có điều kiện và xử lý kỷ luật, cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục rà soát để bảo đảm việc khắc phục hậu quả không trở thành điều kiện duy nhất hoặc điều kiện mang tính chất quyết định tuyệt đối để được hưởng các chính sách khoan hồng.

Dự kiến, dự thảo nghị quyết sẽ được trình Quốc hội xem xét, thông qua tại kỳ họp không thường lệ vào tháng 8 tới.