Đề xuất bỏ Quỹ bình ổn giá xăng dầu từ năm 2027

Bộ Công Thương vừa lấy ý kiến hoàn thiện dự thảo lần thứ 14 Nghị định về kinh doanh xăng dầu, trong đó có nhiều đề xuất liên quan đến cơ chế điều hành giá và quản lý Quỹ bình ổn giá xăng dầu.

Tại dự thảo, Bộ Công Thương đề xuất đưa Quỹ bình ổn giá xăng dầu ra khỏi danh mục các biện pháp bình ổn giá, đồng thời chấm dứt việc trích lập, chi sử dụng quỹ từ ngày 1/1/2027.

Đề xuất bỏ Quỹ bình ổn giá xăng dầu từ năm 2027. Ảnh minh họa.

Đối với khoản ngân sách đã tạm ứng cho quỹ theo Nghị quyết 69/NQ-CP, dự thảo đưa ra phương án hoàn trả. Trường hợp đến đầu năm 2027, số dư quỹ tại các doanh nghiệp đầu mối chưa đủ để hoàn trả ngân sách, việc trích lập sẽ tiếp tục được điều hành cho đến khi đủ số tiền phải hoàn trả.

Sau khi tổng hợp và quyết toán, phần số dư thặng dư của quỹ, nếu còn, phải được nộp toàn bộ vào ngân sách nhà nước trong vòng 15 ngày làm việc kể từ khi Chính phủ phê duyệt báo cáo. Doanh nghiệp chậm quyết toán cũng sẽ đối mặt với các chế tài nghiêm khắc hơn.

Cụ thể, thương nhân đầu mối chậm quyết toán quá 60 ngày có thể bị đình chỉ kinh doanh tạm thời; trường hợp quá 90 ngày sẽ bị thu hồi giấy xác nhận đủ điều kiện làm thương nhân đầu mối. Doanh nghiệp đồng thời phải chịu trách nhiệm về tính chính xác của số liệu và thực hiện phong tỏa tài khoản quỹ theo quy định.

Bên cạnh phương án xử lý quỹ, dự thảo bổ sung công cụ bình ổn bằng giá tối đa, khung giá hoặc giá cụ thể trong thời hạn nhất định khi cần thiết. Khi hết thời hạn mà không có quyết định gia hạn, biện pháp bình ổn tự động hết hiệu lực, doanh nghiệp trở lại cơ chế tự quyết định, công bố và kê khai giá, trừ trường hợp có quyết định khác của cơ quan có thẩm quyền.

Một điểm đáng chú ý khác là doanh nghiệp đầu mối và doanh nghiệp phân phối độc lập phải công bố giá xăng dầu mới đến hệ thống phân phối trước thời điểm áp dụng ít nhất 30 phút. Thông báo phải nêu rõ giá hiện hành, giá mới, phạm vi áp dụng và thời điểm có hiệu lực đến từng giờ, phút.

Trước thời điểm giá mới có hiệu lực, các điểm bán tiếp tục áp dụng giá hiện hành. Dự thảo nghiêm cấm hành vi tăng giá sớm, trì hoãn áp dụng giá giảm hoặc lợi dụng việc điều chỉnh giá để ngừng bán, hạn chế bán hàng trái quy định.

Về cơ chế xác định giá, doanh nghiệp phân phối thuộc hệ thống của thương nhân đầu mối được bán thấp hơn nhưng không cao hơn mức giá đầu mối công bố. Trong khi đó, doanh nghiệp phân phối độc lập xác định giá dựa trên giá mua thực tế, chi phí lưu thông, phân phối hợp lý, lợi nhuận, thuế và phí; không tính trùng các khoản chi phí đã nằm trong giá mua.

Dự thảo cũng đề xuất Bộ Công Thương thông báo mức điều chỉnh chi phí kinh doanh định mức theo chỉ số giá tiêu dùng (CPI), với thời điểm áp dụng thống nhất, chậm nhất ngày 31/1 hằng năm. Quy định này thay cho phương án trước đó là để doanh nghiệp đầu mối chủ động quyết định thời gian và mức điều chỉnh hằng năm.