Đề xuất bổ sung chỉ số chống ngập, cấp nước an toàn vào đánh giá rủi ro khí hậu

Cục Kết cấu hạ tầng xây dựng (Bộ Xây dựng) vừa có văn bản góp ý đối với dự thảo Bộ chỉ số đánh giá tính dễ bị tổn thương, rủi ro do biến đổi khí hậu. Theo đó, Cục đề nghị bổ sung, làm rõ nhiều nhóm chỉ số liên quan trực tiếp đến hạ tầng kỹ thuật đô thị như cấp nước, thoát nước, chống ngập, xử lý nước thải và cây xanh đô thị.

Bổ sung vai trò hỗ trợ quy hoạch, đầu tư hạ tầng

Theo Cục Kết cấu hạ tầng xây dựng, dự thảo Bộ chỉ số hiện được xây dựng tương đối toàn diện, bám sát các quy định về ứng phó biến đổi khí hậu và phương pháp đánh giá quốc tế. Tuy nhiên, cần làm rõ mục đích sử dụng của Bộ chỉ số theo hướng không chỉ phục vụ nhận diện, phân cấp rủi ro mà còn hỗ trợ công tác quản lý Nhà nước, lập quy hoạch, xây dựng kế hoạch đầu tư và ưu tiên nguồn lực thích ứng với biến đổi khí hậu.

Cục Kết cấu hạ tầng xây dựng đề nghị làm rõ hơn nhóm chỉ số về cấp nước, thoát nước, xử lý nước thải, chống ngập úng, hồ điều hòa và hạ tầng kỹ thuật sử dụng chung trong lĩnh vực xây dựng và đô thị. (Ảnh: Khoa Trần).

Đặc biệt, trong lĩnh vực hạ tầng kỹ thuật đô thị, kết quả đánh giá cần hỗ trợ nhận diện các hệ thống, công trình thiết yếu có nguy cơ cao, khả năng thích ứng thấp để làm cơ sở ưu tiên cải tạo, nâng cấp và đầu tư dự phòng nhằm duy trì các dịch vụ thiết yếu trong điều kiện thiên tai, thời tiết cực đoan.

Cục cũng đề nghị rà soát để bảo đảm tính thống nhất giữa các nhóm chỉ số thành phần, làm rõ ranh giới giữa chỉ số mức độ phơi bày và độ nhạy cảm nhằm tránh chồng chéo trong quá trình đánh giá.

Đề xuất nhiều chỉ số về cấp nước, chống ngập đô thị

Theo Cục Kết cấu hạ tầng xây dựng, hạ tầng kỹ thuật đô thị là nhóm công trình, dịch vụ thiết yếu giữ vai trò duy trì hoạt động bình thường của đô thị và khu dân cư. Khi xảy ra mưa lớn, ngập lụt, hạn hán, xâm nhập mặn hay nước biển dâng, các hệ thống này có thể bị gián đoạn hoặc suy giảm năng lực vận hành.

Từ thực tế đó, Cục đề nghị bổ sung hoặc làm rõ hơn nhóm chỉ số về cấp nước, thoát nước, xử lý nước thải, chống ngập úng, hồ điều hòa và hạ tầng kỹ thuật sử dụng chung trong lĩnh vực xây dựng và đô thị.

Đối với hệ thống cấp nước đô thị, Cục Kết cấu hạ tầng xây dựng đề xuất nghiên cứu bổ sung nội dung cấp nước an toàn trong điều kiện ảnh hưởng của biến đổi khí hậu vào Bộ chỉ số. Một số chỉ số được đề xuất gồm: tỷ lệ dân cư được cung cấp nước sạch qua hệ thống tập trung; tỷ lệ thất thoát nước sạch; tỷ lệ đơn vị cấp nước có kế hoạch ứng phó hạn hán, xâm nhập mặn, ngập lụt; tỷ lệ hệ thống cấp nước có nguồn nước dự phòng hoặc khả năng kết nối liên vùng.

Đối với hệ thống thoát nước và chống ngập đô thị, Cục đề nghị hoàn thiện các chỉ số theo hướng không chỉ phản ánh quy mô hệ thống mà còn đánh giá năng lực tiêu thoát nước, vận hành và khả năng thích ứng với mưa lớn cực đoan.

Một số chỉ số được đề xuất nghiên cứu gồm: tỷ lệ diện tích đô thị được bao phủ bởi hệ thống thoát nước mưa; số lượng điểm ngập thường xuyên; tỷ lệ điểm ngập đã được xử lý; số lượng, công suất trạm bơm tiêu thoát nước; tỷ lệ hồ điều hòa, kênh mương, cống thoát nước được duy tu định kỳ.

Ngoài ra, Cục Kết cấu hạ tầng xây dựng cũng đề nghị bổ sung các chỉ số liên quan hạ tầng xanh, bề mặt thấm nước, hồ điều hòa và không gian trữ nước tạm thời tại các khu đô thị mới nhằm tăng khả năng thích ứng với ngập úng đô thị.

Ưu tiên tính khả thi và thí điểm tại các đô thị rủi ro cao

Bên cạnh việc bổ sung chỉ số, Cục Kết cấu hạ tầng xây dựng cũng lưu ý đến tính khả thi trong quá trình triển khai tại địa phương.

Theo cơ quan này, hiện cơ sở dữ liệu chuyên ngành về hạ tầng kỹ thuật, cấp nước, thoát nước và biến đổi khí hậu tại nhiều địa phương còn thiếu đồng bộ; việc chia sẻ, cập nhật dữ liệu giữa các ngành còn hạn chế.

Do đó, cơ quan soạn thảo cần rà soát kỹ khả năng thu thập, cập nhật dữ liệu đối với từng nhóm chỉ số; đồng thời tăng cường tích hợp, chia sẻ dữ liệu với hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia và cơ sở dữ liệu chuyên ngành nhằm bảo đảm tính đồng bộ, tránh trùng lặp trong quá trình triển khai.

Đáng chú ý, Cục Kết cấu hạ tầng xây dựng đề nghị phân loại các chỉ số theo nhóm "bắt buộc" và "khuyến nghị" phù hợp với điều kiện từng địa phương. Trong đó, các chỉ số liên quan trực tiếp đến duy trì dịch vụ thiết yếu như cấp nước an toàn, thoát nước chống ngập và xử lý nước thải cần được ưu tiên áp dụng tại các đô thị lớn, đô thị ven biển và khu vực có nguy cơ cao chịu ảnh hưởng của thiên tai, biến đổi khí hậu.

Ngoài ra, Cục cũng đề xuất tổ chức thí điểm áp dụng Bộ chỉ số tại một số đô thị có đặc thù rủi ro khác nhau như đô thị ven biển chịu ảnh hưởng nước biển dâng, đô thị miền núi chịu tác động của sạt lở, lũ quét hoặc các đô thị lớn thường xuyên ngập úng trước khi triển khai trên diện rộng.