Đề xuất bổ sung cơ chế điều chỉnh linh hoạt mức thu nhập người phụ thuộc

Theo dự thảo, mức thu nhập bình quân tháng trong năm từ tất cả các nguồn thu nhập của người phụ thuộc không được vượt quá 3 triệu đồng/tháng. Đây là mức tăng đáng kể so với ngưỡng 1 triệu đồng/tháng đang được áp dụng theo quy định hiện hành.

Tại báo cáo tổng hợp, tiếp thu và giải trình ý kiến góp ý đối với dự thảo Thông tư, Bộ Dân tộc và Tôn giáo đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục nghiên cứu mức thu nhập của người phụ thuộc nhằm bảo đảm phù hợp hơn với tình hình kinh tế - xã hội, mức sống và chi phí sinh hoạt hiện nay của người dân.

(Ảnh minh họa)

Giải trình về nội dung này, Bộ Tài chính cho biết mức thu nhập 3 triệu đồng/tháng đã được tính toán trên cơ sở đánh giá sự thay đổi về thu nhập, mức sống dân cư trong thời gian qua cũng như dự báo trong những năm tới. Theo cơ quan soạn thảo, mức đề xuất mới cao gấp 3 lần so với quy định hiện hành, đồng thời cao hơn mức thu nhập làm căn cứ xác định chuẩn nghèo quốc gia.

Đồng tình với chủ trương nâng ngưỡng thu nhập, Thuế Thanh Hóa cho rằng việc nâng mức thu nhập của người phụ thuộc từ 1 triệu đồng lên 3 triệu đồng/tháng là bước tiến quan trọng, phản ánh sự thay đổi của mặt bằng thu nhập và chi phí sinh hoạt. Song nếu chỉ quy định một mức thu nhập tuyệt đối trong Thông tư mà không có cơ chế điều chỉnh linh hoạt, chính sách có thể tiếp tục đối mặt với tình trạng lạc hậu khi kinh tế biến động hoặc lạm phát gia tăng trong tương lai.

Từ thực tế đó, Thuế Thanh Hóa đề xuất bổ sung nguyên tắc điều chỉnh ngưỡng thu nhập của người phụ thuộc. Cụ thể, trường hợp chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tăng trên 20% so với thời điểm Thông tư có hiệu lực, Bộ Tài chính cần báo cáo Chính phủ trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét điều chỉnh mức thu nhập này cho phù hợp với thực tiễn.

Theo Thuế Thanh Hóa, việc xây dựng sẵn cơ chế điều chỉnh sẽ giúp hạn chế tình trạng phải sửa đổi chính sách trong thời gian ngắn sau khi ban hành, đồng thời góp phần bảo vệ quyền lợi của người nộp thuế trước tác động của lạm phát và biến động giá cả.

Một vấn đề khác cũng được cơ quan Thuế Thanh Hóa đặt ra là tính minh bạch trong việc xác định thu nhập của người phụ thuộc. Hiện nay, việc xác định tổng thu nhập của người phụ thuộc, đặc biệt đối với lao động tự do hoặc người có thu nhập từ sản xuất nông nghiệp, chủ yếu dựa trên kê khai và cam kết của người nộp thuế, trong khi cơ quan thuế chưa có cơ chế đối soát đầy đủ.

Do đó, Thuế Thanh Hóa này đề xuất bổ sung quy định cho phép cơ quan thuế thực hiện đối chiếu thông tin thông qua mã số thuế cá nhân và dữ liệu chi trả thu nhập trên hệ thống cơ sở dữ liệu điện tử của ngành Thuế. Theo đánh giá của Thuế Thanh Hóa, giải pháp này sẽ giúp nâng cao tính chính xác của hồ sơ giảm trừ gia cảnh, hạn chế tình trạng kê khai không đúng đối tượng để hưởng ưu đãi thuế.

Về các đề xuất trên, Bộ Tài chính cho biết Luật Thuế TNCN số 109/2025/QH15 đã giao thẩm quyền cho Bộ trưởng Bộ Tài chính quy định mức thu nhập của người phụ thuộc. Vì vậy, Bộ trưởng Bộ Tài chính sẽ căn cứ vào các yếu tố như mức sống dân cư, thu nhập bình quân xã hội, chỉ số giá tiêu dùng và các chỉ số kinh tế - xã hội có liên quan để điều chỉnh mức thu nhập này khi cần thiết.

Theo cơ quan soạn thảo, trong trường hợp các chỉ số kinh tế có biến động lớn, Bộ trưởng Bộ Tài chính hoàn toàn có thể ban hành văn bản điều chỉnh theo thẩm quyền. Do đó, không cần thiết phải quy định sẵn nguyên tắc điều chỉnh trong dự thảo Thông tư.

Đối với đề xuất xây dựng cơ chế đối soát thông tin, Bộ Tài chính cho biết khoản 2 Điều 3 của dự thảo đã quy định rõ trách nhiệm của người nộp thuế trong việc xác định người phụ thuộc không có thu nhập hoặc có thu nhập không vượt quá ngưỡng quy định, đồng thời phải kê khai trung thực các thông tin liên quan.

Trường hợp cơ quan thuế phát hiện việc kê khai không đúng thực tế, người nộp thuế sẽ bị xử lý theo quy định của pháp luật. Bên cạnh đó, cùng với quá trình chuyển đổi số và sự hoàn thiện của các cơ sở dữ liệu chuyên ngành, ngành Thuế hiện có nhiều điều kiện thuận lợi hơn để kiểm soát và đối chiếu thông tin thu nhập của cá nhân từ các tổ chức chi trả thu nhập.