Đề xuất các trường hợp bị thu hồi Chứng chỉ hành nghề luật sư theo quy định mới

Điều 18, Luật Luật sư năm 2006 được sửa đổi bởi Luật Luật sư sửa đổi năm 2012 quy định, người được cấp Chứng chỉ hành nghề luật sư mà thuộc một trong những trường hợp sau đây thì bị thu hồi Chứng chỉ hành nghề luật sư:

Ngày 9-6, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng đã chủ trì cuộc họp cho ý kiến về những vấn đề lớn trong Dự thảo Luật Luật sư sửa đổi năm 2026. Ảnh: Phương Thảo

Không còn đủ tiêu chuẩn luật sư quy định tại Điều 10 của Luật này; được tuyển dụng, bổ nhiệm làm cán bộ, công chức, viên chức; sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân quốc phòng trong cơ quan, đơn vị thuộc Quân đội nhân dân; sĩ quan, hạ sĩ quan, công nhân trong cơ quan, đơn vị thuộc Công an nhân dân; không còn thường trú tại Việt Nam; không gia nhập một Đoàn luật sư nào trong thời hạn hai năm, kể từ ngày được cấp Chứng chỉ hành nghề luật sư; không thành lập, tham gia thành lập hoặc làm việc theo hợp đồng lao động cho một tổ chức hành nghề luật sư hoặc đăng ký hành nghề với tư cách cá nhân trong thời hạn ba năm, kể từ ngày gia nhập Đoàn luật sư; thôi hành nghề luật sư theo nguyện vọng; bị xử lý kỷ luật bằng hình thức xóa tên khỏi danh sách luật sư của Đoàn luật sư; bị xử phạt hành chính bằng hình thức tước quyền sử dụng Chứng chỉ hành nghề luật sư có thời hạn; bị áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc, cơ sở giáo dục bắt buộc; bị kết án mà bản án đã có hiệu lực pháp luật; mất năng lực hành vi dân sự hoặc bị hạn chế năng lực hành vi dân sự.

Hiện nay, Bộ Tư pháp đang lấy ý kiến Dự thảo Luật Luật sư sửa đổi năm 2026, trong đó bổ sung và cụ thể hóa nhiều trường hợp bị thu hồi Chứng chỉ hành nghề luật sư theo quy định tại khoản 3 Điều 11 của Luật này.

Một trong những thay đổi đáng chú ý nhất là việc rút ngắn thời gian không hành nghề dẫn đến bị thu hồi Chứng chỉ hành nghề.

Theo Luật Luật sư hiện hành, luật sư chỉ bị xem xét thu hồi Chứng chỉ hành nghề nếu không gia nhập Đoàn luật sư trong 2 năm; không thành lập hoặc làm việc cho tổ chức hành nghề luật sư trong 3 năm; hoặc không hành nghề liên tục 5 năm kể từ khi được cấp Thẻ luật sư.

Dự thảo Luật Luật sư sửa đổi năm 2026 đề xuất rút xuống còn 12 tháng. Nếu không hành nghề dưới bất kỳ hình thức nào trong thời gian này, luật sư sẽ bị thu hồi Chứng chỉ hành nghề. Bởi lẽ, theo cơ quan soạn thảo, các khoảng thời gian theo quy định của luật hiện hành khá dài, tạo điều kiện cho tình trạng luật sư có tên trong danh sách hành nghề nhưng không thực sự hoạt động nghề nghiệp.

Điều 10, Luật Luật sư năm 2006 được sửa đổi bởi Luật Luật sư sửa đổi năm 2012 quy định: Công dân Việt Nam trung thành với Tổ quốc, tuân thủ Hiến pháp và pháp luật, có phẩm chất đạo đức tốt, có bằng cử nhân luật, đã được đào tạo nghề luật sư, đã qua thời gian tập sự hành nghề luật sư, có sức khỏe bảo đảm hành nghề luật sư thì có thể trở thành luật sư. Trường hợp không còn đủ tiêu chuẩn luật sư quy định tại Điều 10 của Luật này thì sẽ bị thu hồi Chứng chỉ hành nghề luật sư.

Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội trợ giúp pháp lý miễn phí cho người dân về các quy định liên quan đến đất đai, công tác hòa giải ở cơ sở. Ảnh: Khánh Huy

Trong khi đó, Điều 7, Dự thảo Luật Luật sư sửa đổi năm 2026 quy định chi tiết tiêu chuẩn luật sư gồm: Là công dân Việt Nam, trung thành với Tổ quốc và Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, có phẩm chất đạo đức tốt, có bản lĩnh chính trị vững vàng, có tinh thần dũng cảm và kiên quyết bảo vệ công lý, liêm chính và trung thực; có bằng từ cử nhân luật trở lên; hoàn thành khóa đào tạo nghề luật sư; hoàn thành việc tập sự hành nghề luật sư và đạt yêu cầu kỳ thi quốc gia về luật sư, trừ trường hợp được miễn tập sự hành nghề luật sư. Trường hợp không còn đủ tiêu chuẩn luật sư quy định tại Điều 7 của Luật này thì sẽ bị thu hồi Chứng chỉ hành nghề luật sư.

Có thể thấy, cơ quan soạn thảo đã đưa việc nếu luật sư không có bản lĩnh chính trị vững vàng, dũng cảm bảo vệ công lý, liêm chính và trung thực thì sẽ bị thu hồi Chứng chỉ hành nghề luật sư.

Luật Luật sư hiện hành quy định, luật sư có thể bị thu hồi Chứng chỉ hành nghề khi được tuyển dụng hoặc bổ nhiệm làm cán bộ, công chức, viên chức. Tuy nhiên, Dự thảo Luật Luật sư sửa đổi năm 2026 đề xuất không thu hồi Chứng chỉ hành nghề luật sư đối với viên chức giữ ngạch giảng viên tại cơ sở đào tạo pháp luật.

Thay đổi này giúp thu hút đội ngũ chuyên gia có trình độ cao tham gia thị trường dịch vụ pháp lý, đồng thời tạo điều kiện để giảng viên luật tiếp cận thực tiễn, nâng cao chất lượng đào tạo luật.

Dự thảo Luật Luật sư sửa đổi năm 2026 bổ sung thu hồi Chứng chỉ hành nghề đối với luật sư kiêm nhiệm các chức danh bổ trợ tư pháp khác như công chứng viên hoặc thừa hành viên. Nội dung này chưa được quy định cụ thể trong Luật Luật sư hiện hành.

Ngoài các trường hợp bị thu hồi Chứng chỉ hành nghề luật sư quy định tại khoản 3 Điều 11, Dự thảo Luật Luật sư sửa đổi năm 2026 thì tại khoản 4 Điều 11 của Dự thảo Luật này, Bộ Tư pháp còn đề xuất, Chứng chỉ hành nghề luật sư đương nhiên bị đình chỉ hiệu lực khi luật sư bị khởi tố hoặc bị xử lý kỷ luật bằng hình thức xóa tên khỏi danh sách luật sư của Đoàn Luật sư. Quy định này nhằm ngăn người có dấu hiệu vi phạm pháp luật nghiêm trọng hoặc vi phạm đạo đức nghề nghiệp tiếp tục nhân danh luật sư đề hoạt động, qua đó bảo vệ quyền lợi của khách hàng trong thời gian chờ quyết định xử lý cuối cùng.

Đóng góp ý kiến Dự thảo Luật Luật sư sửa đổi năm 2026 gửi Liên đoàn Luật sư Việt Nam, Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội kiến nghị không nên đình chỉ đương nhiên Chứng chỉ hành khi luật sư bị khởi tố. Vì nếu Chứng chỉ hành nghề luật sư đương nhiên bị đình chỉ hiệu lực khi luật sư bị khởi tố sẽ vi phạm nguyên tắc suy đoán vô tội; luật sư có thể bị đình chỉ hành nghề nhiều năm dù sau đó được tuyên vô tội mà không được bồi thường.