Đề xuất đăng ký tuyến vận tải container quốc tế, tăng bảo hộ vận tải biển nội địa

Tạo hành lang pháp lý quản lý vận tải biển container quốc tế

Tại dự thảo Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam đang được Bộ Xây dựng lấy ý kiến, một trong những nội dung đáng chú ý là bổ sung quy định về quản lý hoạt động vận tải container quốc tế.

Theo đó, doanh nghiệp khai thác tuyến vận tải biển container cố định từ Việt Nam đi nước ngoài và ngược lại phải đăng ký tuyến trước khi đưa vào khai thác.

Theo quy định đề xuất, thủ tục đăng ký phải được thực hiện minh bạch, thuận lợi, chủ yếu bằng phương thức điện tử và không làm phát sinh cơ chế cấp phép theo từng chuyến vận tải (Ảnh minh họa).

Chính phủ sẽ quy định chi tiết về hồ sơ, trình tự, thủ tục đăng ký; việc thay đổi nội dung đăng ký, tạm ngừng, khôi phục và chấm dứt hoạt động tuyến; đồng thời quy định chế độ cung cấp, cập nhật và công khai thông tin về các tuyến vận tải biển container quốc tế.

Việc đăng ký phải bảo đảm công khai, minh bạch, thuận lợi, chủ yếu thực hiện bằng phương thức điện tử và không làm phát sinh cơ chế cấp phép đối với từng chuyến vận tải.

Theo cơ quan soạn thảo, vận tải container quốc tế có vai trò trực tiếp đối với hoạt động xuất nhập khẩu và chuỗi cung ứng của Việt Nam. Theo báo cáo chuyên đề, các hãng tàu nước ngoài hiện đảm nhận trên 95% thị phần vận tải container quốc tế của Việt Nam. Hiện có khoảng 35 - 40 hãng tàu container nước ngoài hoạt động tại Việt Nam, trong khi chỉ có khoảng 2 - 3 doanh nghiệp Việt Nam khai thác tuyến quốc tế.

Trong khi đó, pháp luật hiện hành chưa thiết lập đầy đủ cơ chế để cơ quan quản lý nhà nước nắm bắt một cách có hệ thống thông tin về việc mở mới, thay đổi, tạm ngừng hoặc chấm dứt tuyến, cũng như các thông tin về cảng ghé và tần suất khai thác.

Việc bổ sung quy định đăng ký tuyến nhằm hình thành cơ sở dữ liệu chính xác, kịp thời về mạng lưới vận tải container quốc tế, phục vụ công tác theo dõi, giám sát thị trường, dự báo cung - cầu vận tải, đồng thời hỗ trợ tổ chức khai thác hệ thống cảng biển và hạ tầng kết nối.

Cơ chế này cũng hướng tới tăng tính minh bạch của thị trường, nhưng không trở thành công cụ hạn chế số lượng tuyến hoặc can thiệp vào các quyết định kinh doanh hợp pháp của doanh nghiệp.

Đối với công tác quản lý nhà nước, theo cơ quan soạn thảo, quy định mới sẽ tạo cơ sở pháp lý để nắm bắt mạng lưới tuyến, cảng ghé, tần suất và năng lực vận chuyển. Qua đó, nâng cao khả năng dự báo, cảnh báo sớm những biến động của thị trường, đồng thời đánh giá mức độ phù hợp giữa mạng lưới vận tải với quy hoạch và năng lực khai thác cảng biển.

Đối với doanh nghiệp vận tải, việc đăng ký tuyến là thủ tục hành chính mới. Tuy nhiên, Bộ Xây dựng đánh giá, nếu chỉ yêu cầu đăng ký lần đầu, cập nhật khi có thay đổi, thực hiện hoàn toàn trực tuyến và khai thác lại dữ liệu doanh nghiệp đã có, chi phí tuân thủ sẽ ở mức thấp.

Theo báo cáo đánh giá thủ tục hành chính, khi chính sách có hiệu lực, dự kiến phát sinh khoảng 40 hồ sơ đăng ký lần đầu và khoảng 2 - 5 hồ sơ mỗi năm. Quy mô này cho thấy khối lượng hồ sơ cần xử lý không lớn so với các thủ tục hiện hành trong lĩnh vực vận tải và cảng biển.

Đối với chủ hàng xuất nhập khẩu, quy định không làm phát sinh nghĩa vụ thủ tục trực tiếp. Tác động gián tiếp được kỳ vọng là tích cực, nhờ tăng khả năng theo dõi biến động của các tuyến vận tải, lịch khai thác, phụ thu và chất lượng dịch vụ.

Bổ sung quy định bảo hộ vận tải biển nội địa

Bên cạnh quản lý vận tải container quốc tế, dự thảo Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam cũng bổ sung quy định về quyền vận tải biển nội địa, nhằm hoàn thiện cơ sở pháp lý cho việc bảo hộ hoạt động vận tải nội địa của đội tàu và doanh nghiệp Việt Nam, đồng thời nội luật hóa đầy đủ các quy định của Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển.

Theo quy định được đề xuất, hàng hóa, hành khách và hành lý vận chuyển nội địa bằng đường biển phải được chuyên chở bằng tàu biển Việt Nam.

Tuy nhiên, dự thảo cũng quy định một số trường hợp ngoại lệ. Cụ thể, có thể xem xét cho phép vận chuyển hàng hóa siêu trường, siêu trọng hoặc các loại hàng hóa khác bằng tàu biển chuyên dùng; giải tỏa hàng hóa, hành khách và hành lý bị ách tắc tại cảng khi tàu biển Việt Nam không có đủ khả năng vận chuyển.

Ngoài ra, các trường hợp được xem xét ngoại lệ còn bao gồm vận chuyển hành khách và hành lý từ tàu khách du lịch vào đất liền và ngược lại bằng phương tiện trung chuyển của chính tàu khách đó; thực hiện nhiệm vụ phòng, chống, khắc phục hậu quả thiên tai, dịch bệnh, sự cố, tìm kiếm cứu nạn hoặc cứu trợ nhân đạo khẩn cấp.