Đề xuất đầu tư hơn 45.300 tỷ đồng phòng, chống ma túy và tội phạm giai đoạn 2026 - 2030

Sáng ngày 5/11, Quốc hội nghe tờ trình và báo cáo thẩm tra về chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy và tội phạm giai đoạn 2026 - 2035.

Đến năm 2030: Phấn đấu ít nhất 50% số xã, phường không có ma túy

Theo tờ trình của Chính phủ, tình hình tội phạm trong nước vẫn diễn biến phức tạp, khó nhận diện; cơ cấu và tính chất tội phạm biến đổi, chuyển dịch nhanh, đan xen giữa các lĩnh vực hình sự, ma túy, kinh tế, môi trường, công nghệ thông tin. Tội phạm “phi truyền thống” mang tính liên ngành, liên lĩnh vực, xuyên quốc gia ngày càng gia tăng. Số người nghiện, người sử dụng trái phép chất ma túy vẫn ở mức rất cao, đặc biệt ngày càng gia tăng và lan rộng trong thế hệ trẻ.

Bộ trưởng Bộ Công an, Đại tướng Lương Tam Quang trình bày tờ trình.

Vì vậy, chương trình tập trung khắc phục các tồn tại, hạn chế và nguyên nhân mang tính liên ngành, liên cấp, liên lĩnh vực, không thể giải quyết bằng các nhiệm vụ thường xuyên, cơ chế phối hợp đơn lẻ, độc lập của một bộ, ngành, địa phương.

Chính phủ đề xuất xây dựng Chương trình trên cơ sở giữ nguyên Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy đến năm 2030 đã được Quốc hội phê duyệt chủ trương đầu tư và tích hợp, bổ sung các mục tiêu, nhiệm vụ, nội dung hoạt động, nguồn lực để triển khai phòng, chống tội phạm trong giai đoạn 2026–2035. Việc lồng ghép nhằm bảo đảm thống nhất, đồng bộ trong lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện, thu gọn đầu mối, tiết kiệm nhân lực và nguồn lực đầu tư.

Chương trình do Bộ Công an chủ trì, thực hiện trên phạm vi toàn quốc, chia thành hai giai đoạn: từ năm 2026 đến hết năm 2030 và từ năm 2031 đến hết năm 2035.

Đến năm 2030, Chương trình phấn đấu đạt ít nhất 50% số xã, phường, đặc khu trên toàn quốc không có ma túy; hằng năm giảm số người nghiện, người sử dụng trái phép chất ma túy. Đồng thời, tăng cường các biện pháp phòng ngừa, phấn đấu hằng năm giảm 10% số vụ phạm tội về trật tự xã hội.

Các chỉ tiêu khác gồm: phấn đấu 100% cơ sở thực hiện cai nghiện ma túy công lập bảo đảm điều kiện theo quy định; trên 90% người nghiện, người sử dụng trái phép chất ma túy, người cai nghiện, người tham gia điều trị nghiện và người sau cai nghiện được tư vấn, hỗ trợ, can thiệp về y tế, tâm lý.

Chương trình cũng đặt mục tiêu xây dựng Trung tâm điều hành liên ngành phòng, chống tội phạm lừa đảo trực tuyến; phấn đấu trên 90% dữ liệu về các đối tượng tội phạm được số hóa, chuẩn hóa, làm sạch, đối sánh và đồng bộ với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và Cơ sở dữ liệu danh tính điện tử.

Đề nghị phê duyệt kinh phí bổ sung 22.851,067 tỷ đồng

Về nguồn lực, tổng kinh phí thực hiện giai đoạn 2026 - 2030 được đề xuất là 45.301,261 tỷ đồng. Trong đó, ngân sách trung ương 39.675,757 tỷ đồng; ngân sách địa phương 5.497,469 tỷ đồng; vốn huy động hợp pháp khác dự kiến 128,035 tỷ đồng. Tổng kinh phí đề nghị phê duyệt bổ sung là 22.851,067 tỷ đồng.

Giai đoạn 2031–2035 dự kiến cần khoảng 18.151,758 tỷ đồng. Căn cứ kết quả thực hiện giai đoạn đầu và tình hình thực tiễn, Chính phủ báo cáo Quốc hội kết quả thực hiện các mục tiêu, nhiệm vụ, đề xuất nguồn lực cần huy động cho giai đoạn tiếp theo.

Chương trình gồm 10 dự án thành phần, tập trung vào phòng, chống tội phạm có tổ chức, xuyên quốc gia, trên không gian mạng; truyền thông, giáo dục; xây dựng địa bàn cấp xã trật tự an toàn xã hội; phòng, chống tội phạm về môi trường, tài nguyên, an toàn thực phẩm; ứng dụng khoa học, công nghệ; trợ giúp pháp lý, truy tố, xét xử; cai nghiện, quản lý sau cai và đáp ứng y tế trong phòng, chống ma túy.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu trình bày báo cáo thẩm tra.

Thẩm tra nội dung này, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cơ bản tán thành sự cần thiết đầu tư; nhận thấy Chương trình đáp ứng tiêu chí xác định chương trình mục tiêu quốc gia, thuộc thẩm quyền quyết định chủ trương đầu tư của Quốc hội. Hồ sơ có đầy đủ thành phần theo quy định, chất lượng cơ bản đáp ứng yêu cầu.

Chương trình cơ bản không trùng lặp với chương trình mục tiêu quốc gia khác. Tuy vậy, Ủy ban đề nghị tiếp tục rà soát các nhiệm vụ có nội dung tương đồng, giao thoa; làm rõ phạm vi, đối tượng, địa bàn, sản phẩm đầu ra và nguồn kinh phí. Trên cơ sở đó, nghiên cứu phương án lồng ghép phù hợp, bảo đảm không trùng lặp về nhiệm vụ và kinh phí.

Về mục tiêu, chỉ tiêu, cơ quan thẩm tra đề nghị bảo đảm tính thống nhất, chính xác, gắn kết giữa chỉ tiêu với nhiệm vụ, hoạt động và nguồn lực; các chỉ tiêu giữa hai giai đoạn phải có sự kế thừa, nâng dần yêu cầu, bao quát cả phòng, chống ma túy và phòng, chống tội phạm. Việc phân nhóm cần rõ ràng, tránh giao thoa, trùng lặp.

Bên cạnh đó, Ủy ban và một số cơ quan của Quốc hội nhận thấy còn nhiệm vụ có tính chất tương đồng được bố trí ở nhiều dự án khác nhau. Phương thức phân bổ vốn ở một số dự án còn bình quân, chưa thực sự gắn kết với mức độ phức tạp, quy mô nhiệm vụ và kết quả đầu ra.

Do đó, cơ quan thẩm tra đề nghị làm rõ căn cứ xác định kinh phí từng dự án, tiểu dự án; nguyên tắc, căn cứ cho phép Chính phủ điều chỉnh cơ cấu vốn đầu tư công, kinh phí thường xuyên ngân sách trung ương và tiếp tục cân đối hỗ trợ bổ sung. Đồng thời, làm rõ trách nhiệm bố trí vốn ngân sách địa phương, cơ chế huy động nguồn lực hợp pháp khác; quan tâm ưu tiên hỗ trợ địa bàn biên giới.

Về cơ chế đặc thù, Ủy ban đề nghị làm rõ nội dung cần báo cáo Quốc hội quyết định, nội dung Chính phủ có thể báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét trong thời gian Quốc hội không họp và báo cáo Quốc hội tại kỳ họp gần nhất.

Theo chương trình mới được điều chỉnh, chiều ngày 5/11, Quốc hội sẽ thảo luận tại tổ về nội dung này./.