Đề xuất điều chỉnh cách tính thời gian đóng bảo hiểm xã hội để hưởng lương hưu

Bộ Nội vụ đề xuất điều chỉnh lại việc làm tròn thời gian đóng bảo hiểm xã hội để tính mức hưởng lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội trong trường hợp có tháng lẻ...

Ảnh minh họa.

Luật Bảo hiểm xã hội 2024 quy định, thời gian đóng bảo hiểm xã hội tối thiểu để xác định điều kiện hưởng lương hưu và trợ cấp tuất hằng tháng tính theo năm, một năm phải tính đủ 12 tháng.

Trường hợp tính mức hưởng, thời gian đóng bảo hiểm xã hội có tháng lẻ từ 1 tháng đến 6 tháng được tính là nửa năm, từ 7 tháng đến 11 tháng được tính là một năm.

Tại dự thảo Luật Bảo hiểm xã hội (sửa đổi), Bộ Nội vụ đang đề xuất điều chỉnh lại việc làm tròn thời gian đóng bảo hiểm xã hội trong trường hợp khi tính mức hưởng có tháng lẻ.

Cụ thể, người có thời gian đóng bảo hiểm xã hội từ 1 tháng đến 3 tháng được tính là một phần tư (0,25) năm, từ 4 tháng đến 6 tháng được tính là nửa (0,5) năm; từ 7 tháng đến 9 tháng được tính là ba phần tư (0,75) năm, từ 10 tháng đến 11 tháng được tính là một năm.

Bộ Nội vụ lý giải, việc điều chỉnh lại thời gian đóng bảo hiểm xã hội nêu trên nhằm bảo đảm công bằng hơn về quyền lợi hưởng cho người tham gia.

Ví dụ, theo quy định trước đây, thời gian đóng có 1 tháng lẻ hay 6 tháng lẻ thì đều được làm tròn là nửa năm. Còn theo dự thảo Luật, người có 5 tháng lẻ sẽ được tính mức hưởng cao hơn người có 1 tháng lẻ. Việc điều chỉnh cũng là để phù hợp trong mối tương quan với quy định của Luật Bảo hiểm xã hội hiện hành, trong đó tỷ lệ hưởng lương hưu tính lẻ theo mức nhỏ nhất là 0,25%.

Đối với người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện, dự thảo Luật cho phép họ tiếp tục được đóng một lần cho những năm còn thiếu để hưởng lương hưu, nhưng không quá 5 năm. Thời điểm đóng là tháng người lao động đủ tuổi nghỉ hưu, thay vì tháng trước liền kề tháng người lao động đủ tuổi nghỉ hưu như quy định hiện hành. Việc này để bảo đảm tính thống nhất về thời điểm hưởng lương hưu đối với các nhóm đối tượng khác.

Bên cạnh đó, dự thảo Luật cũng dự kiến loại trừ thời gian mà người lao động đóng tiếp cho số tháng còn thiếu (tối đa 6 tháng) để đủ điều kiện hưởng lương, thì thời gian đóng tiếp đó không được tính là thời gian làm nghề thuộc danh mục nghề, công việc đặc biệt, đặc thù trong lực lượng vũ trang, nhằm đảm bảo tương thích với những người lao động đóng tiếp một lần cho số tháng còn thiếu khác.

Ngoài ra, dự thảo Luật còn bổ sung quy định người sử dụng lao động vẫn phải đóng bảo hiểm xã hội trong trường hợp trong tháng đầu làm việc, hoặc trong tháng đầu trở lại làm việc, mà người lao động nghỉ việc hưởng chế độ ốm đau từ 14 ngày làm việc trở lên.

Luật mới cũng đề xuất sửa quy định liên quan đến trợ cấp một lần khi nghỉ hưu. Theo đó, đối với những người đủ điều kiện nghỉ hưu trước tuổi do suy giảm khả năng lao động, nhưng lựa chọn tiếp tục làm việc, thì mức hưởng trợ cấp một lần khi nghỉ hưu được tính là 0,5 năm, hay 2 năm, và phụ thuộc vào thời điểm đủ tuổi nghỉ hưu đến thời điểm nghỉ hưu.

Theo Bộ Nội vụ, chủ trương khuyến khích người lao động tiếp tục làm việc, đóng bảo hiểm xã hội sau khi đủ điều kiện nghỉ hưu, đã dẫn đến nhiều trường hợp đủ điều kiện nghỉ hưu nhưng tiếp tục làm việc, nên mức trợ cấp một lần khi nghỉ hưu sau thời điểm đủ tuổi nghỉ hưu tăng cao.

Chẳng hạn, nhóm có đủ 15 năm làm nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm, hoặc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm, hoặc nơi có phụ cấp khu vực 0,7, hoặc vùng có điều kiện kinh tế đặc biệt khó khăn, hoặc người lao động đã có kết luận của Hội đồng giám định y khoa về tỷ lệ suy giảm khả năng lao động…

Quy định này còn dẫn đến việc người lao động tiếp tục đi làm sau khi đủ tuổi hưởng lương hưu một thời gian rất ngắn (chỉ 1 tháng sau khi đủ điều kiện hưởng) để hưởng các chênh lệch có lợi - một hình thức trục lợi chế độ bảo hiểm xã hội, ảnh hưởng trực tiếp đến Qũy bảo hiểm xã hội. Đồng thời, không phản ánh đúng quy định giảm tuổi nghỉ hưu đối với các điều kiện hưởng lương hưu đặc biệt nêu trên.

Do đó, với hướng sửa đổi mới nhằm tạo thuận lợi trong việc xác định mốc tuổi đủ điều kiện nghỉ hưu đối với từng trường hợp.