Đề xuất hoàn thiện pháp luật về di sản, an toàn thực phẩm

 Toàn cảnh phiên thảo luận ở tổ 9 chiều 24/10. Ảnh: Đoàn ĐBQH thành phố cung cấp

Đoàn đại biểu Quốc hội (ĐBQH) TP. Huế thảo luận ở tổ 9 cùng Đoàn ĐBQH tỉnh Ninh Bình.

Đưa kinh tế di sản vào công nghiệp văn hóa

Góp ý dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa, đại biểu Nguyễn Tiến Hùng, Viện trưởng viện Kiểm sát nhân dân TP. Huế đề nghị bổ sung các quy định về kinh tế di sản và sử dụng không gian di sản văn hóa, di tích lịch sử, tạo cơ sở pháp lý khai thác giá trị di sản gắn với yêu cầu bảo tồn.

Theo đại biểu, Huế và Ninh Bình đều là những vùng đất cố đô, giàu di sản văn hóa. Vì vậy, phát triển công nghiệp văn hóa cần gắn với bảo tồn, phát huy giá trị di sản. Di sản không chỉ là tài sản cần gìn giữ mà còn là nguồn lực để tạo ra giá trị kinh tế, văn hóa cho xã hội.

Đại biểu đề nghị bổ sung khái niệm “kinh tế di sản” vào danh mục ngành công nghiệp văn hóa tại khoản 2, Điều 2; đồng thời đưa không gian di sản văn hóa, di tích lịch sử vào quy định về cơ sở vật chất phục vụ công nghiệp văn hóa. Qua đó, tạo cơ sở tổ chức các hoạt động văn hóa, nghệ thuật và sáng tạo phù hợp với giá trị, chức năng của từng di tích.

Về chính sách phát triển công nghiệp văn hóa tại Điều 4, đại biểu đề nghị bổ sung cơ chế huy động nguồn lực xã hội, thu hút đầu tư tư nhân, thúc đẩy hợp tác công tư và khai thác tài sản, kết cấu hạ tầng văn hóa theo quy định pháp luật, nhất là pháp luật về di sản văn hóa và quản lý, sử dụng tài sản công.

Đáng chú ý, đại biểu đề xuất bổ sung Điều 20 quy định về sử dụng không gian di sản văn hóa, di tích lịch sử cho hoạt động công nghiệp văn hóa. Việc khai thác phải bảo đảm không ảnh hưởng đến các yếu tố cấu thành, cảnh quan di tích; tuân thủ đề án khai thác tài sản, kết cấu hạ tầng văn hóa được cấp có thẩm quyền phê duyệt và không vi phạm các hành vi bị nghiêm cấm.

Theo đại biểu, những quy định này sẽ góp phần hoàn thiện hành lang pháp lý để khai thác hiệu quả nguồn lực di sản, hài hòa giữa phát triển công nghiệp văn hóa với bảo tồn, gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa.

Đại biểu Nguyễn Tiến Hùng, Viện trưởng viện Kiểm sát nhân dân TP. Huế đề nghị bổ sung các quy định về kinh tế di sản vào dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa. Ảnh: Đoàn ĐBQH thành phố cung cấp 

Cần đồng bộ nguồn lực và chế tài về an toàn thực phẩm

Góp ý dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), đại biểu Nguyễn Hải Nam (Đoàn ĐBQH TP. Huế) cho rằng, an toàn thực phẩm là vấn đề được xã hội đặc biệt quan tâm. Những vụ việc sử dụng thịt lợn bệnh để chế biến thực phẩm, thậm chí đưa vào bữa ăn học sinh, cho thấy yêu cầu cấp thiết phải nâng cao hiệu quả quản lý, kiểm soát an toàn thực phẩm.

Về nội dung dự thảo luật, đại biểu nhấn mạnh hai vấn đề cần được làm rõ.

Thứ nhất, cần phân định cụ thể nguồn lực tài chính giữa Trung ương và địa phương cho công tác bảo đảm an toàn thực phẩm. Việc đầu tư trang thiết bị, chuyển đổi số và xây dựng cơ sở dữ liệu đòi hỏi nguồn lực tương xứng, đồng thời phải xác định rõ trách nhiệm thực hiện từng nhiệm vụ, tránh chồng chéo và trùng lặp trong phân bổ, sử dụng ngân sách.

Thứ hai, cần rà soát tính thống nhất giữa quy định xử phạt của dự thảo Luật An toàn thực phẩm với Luật Xử lý vi phạm hành chính. Đại biểu lưu ý dự thảo quy định mức phạt tiền tối đa 1,5 tỉ đồng đối với cá nhân và 3 tỉ đồng đối với tổ chức, do đó cần đối chiếu với pháp luật hiện hành để bảo đảm đồng bộ, tránh vướng mắc khi áp dụng.

Đại biểu cho rằng việc sửa đổi luật cần đi đôi với hoàn thiện cơ chế thực thi, bảo đảm đủ nguồn lực, rõ trách nhiệm và thống nhất chế tài, qua đó nâng cao hiệu quả phòng ngừa, phát hiện và xử lý vi phạm về an toàn thực phẩm.

Giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp FDI công nghệ

Trước đó, góp ý dự thảo Luật Đầu tư, đại biểu Nguyễn Hải Nam đề nghị phân loại rõ dự án có sử dụng đất và không sử dụng đất, từ đó cắt giảm thủ tục không cần thiết đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài hoạt động trong lĩnh vực phần mềm, trí tuệ nhân tạo và nghiên cứu, phát triển (R&D).

Theo đại biểu, năm 2025, cả nước có 4.054 dự án đầu tư nước ngoài được cấp mới, trong đó phần lớn hồ sơ thuộc các dự án quy mô nhỏ. Nghị quyết số 198/2025/QH15 của Quốc hội đặt yêu cầu hoàn thành rà soát pháp luật về đầu tư chậm nhất ngày 31/12/2026, giảm ít nhất 30% chi phí tuân thủ và chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm.

Đại biểu cho rằng cần chú trọng thu hút doanh nghiệp nhỏ và vừa có công nghệ lõi. Đây là nhóm doanh nghiệp có vốn đầu tư ban đầu không lớn, tài sản chủ yếu là nguồn nhân lực và trí tuệ, chỉ thuê văn phòng để hoạt động, không đề nghị Nhà nước giao đất hoặc cho thuê đất. Tuy nhiên, thủ tục đầu tư hiện hành vẫn được thiết kế theo hướng áp dụng chung cho các dự án có sử dụng đất, khiến chi phí tuân thủ tăng, thời gian triển khai kéo dài và giảm sức hấp dẫn của môi trường đầu tư.

Đại biểu Nguyễn Hải Nam nêu bốn nhóm vấn đề cần tháo gỡ.

Thứ nhất, cần phân biệt rõ dự án có sử dụng đất và không sử dụng đất trong đánh giá sự phù hợp quy hoạch. Với doanh nghiệp chỉ thuê văn phòng tại công trình đã được cấp phép xây dựng, nghiệm thu, việc tiếp tục đánh giá sự phù hợp quy hoạch có thể làm phát sinh thủ tục không cần thiết. Nhà đầu tư thậm chí phải chứng minh điều kiện sử dụng đất thay cho chủ nhà, vượt quá khả năng kiểm soát của doanh nghiệp.

Đại biểu Nguyễn Hải Nam tham gia thảo luận. Ảnh: Đoàn ĐBQH thành phố cung cấp

Đại biểu đề nghị sửa Luật Đầu tư theo hướng, với dự án không sử dụng đất, chỉ kiểm tra ngành, nghề cấm đầu tư kinh doanh và điều kiện tiếp cận thị trường, không yêu cầu đánh giá sự phù hợp quy hoạch.

Thứ hai, cần đơn giản hóa thủ tục đối với doanh nghiệp FDI hoạt động trong lĩnh vực công nghệ. Hiện nay, doanh nghiệp thành lập mới phải có Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, thực hiện thủ tục điều chỉnh cả giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp và đăng ký đầu tư, báo cáo định kỳ; trong khi doanh nghiệp hình thành thông qua góp vốn, mua cổ phần chỉ thực hiện các nghĩa vụ này như doanh nghiệp trong nước. Ngay cả việc chuyển văn phòng sang tòa nhà khác, doanh nghiệp FDI từ thành lập mới cũng có thể phải thực hiện thủ tục điều chỉnh cả hai loại giấy là 10 ngày làm việc, thay vì cập nhật thông tin đăng ký kinh doanh trong 3 ngày làm việc.

Sự khác biệt này có thể khiến nhà đầu tư lựa chọn hình thức góp vốn, mua cổ phần sau khi thành lập doanh nghiệp để giảm thủ tục. Đại biểu đề nghị áp dụng cơ chế quản lý tương tự giữa hai hình thức đầu tư để giảm gánh nặng thủ tục cho dự án FDI công nghệ không sử dụng đất.

Thứ ba, cần đơn giản hóa quy định về thời hạn hoạt động của dự án. Thời hạn thuê văn phòng thường là 3 năm và có thể được sử dụng làm căn cứ xác định thời hạn dự án, khiến doanh nghiệp phải thực hiện thủ tục gia hạn thời hạn dự án khi gia hạn hợp đồng. Việc thời hạn dự án phụ thuộc vào hợp đồng thuê văn phòng cũng có thể ảnh hưởng đến quyết định rót vốn của nhà đầu tư vì thời hạn này ngắn hơn thời gian hoàn vốn của nhà đầu tư. Vì vậy, cần nghiên cứu cơ chế phù hợp hơn với đặc thù hoạt động của doanh nghiệp công nghệ.

Thứ tư, cần giảm trùng lặp trong chế độ báo cáo định kỳ. Theo đại biểu, dù Luật Đầu tư đã quy định về báo cáo, văn bản hướng dẫn vẫn yêu cầu doanh nghiệp nộp hai biểu mẫu qua hai kênh, với tổng cộng 10 lần mỗi năm. Nhiều chỉ tiêu trùng lặp, trong khi dữ liệu đã có tại cơ quan thuế, hải quan và bảo hiểm xã hội.

Đại biểu đề nghị sửa đổi đồng bộ Luật Đầu tư, nghị định và thông tư hướng dẫn, bảo đảm thống nhất từ quy định đến thực thi, thực hiện nguyên tắc “khai một lần, dùng nhiều lần”, qua đó giảm chi phí tuân thủ và tạo thuận lợi cho doanh nghiệp FDI công nghệ.