Đề xuất không rà soát lại hồ sơ môi trường đối với từng nhà máy tại Trung tâm Điện lực Vĩnh Tân

Trung tâm Điện lực Vĩnh Tân với các nhà máy nhiệt điện đang vận hành, tỉnh Lâm Đồng đang phối hợp với cơ quan chuyên môn đánh giá tác động cộng hưởng của bụi, khí thải và các yếu tố môi trường tại khu vực

Trong báo cáo gửi UBND tỉnh Lâm Đồng, thực hiện chỉ đạo tại Công văn số 15785/UBND-NNMT ngày 18/9/2026 về việc khắc phục triệt để ô nhiễm môi trường từ Trung tâm Điện lực Vĩnh Tân, Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết, hiện có 4 nhà máy nhiệt điện đang vận hành tại khu vực, gồm Vĩnh Tân 1, Vĩnh Tân 2, Vĩnh Tân 4 và Vĩnh Tân 4 mở rộng.

Trong đó, cả 4 nhà máy đều đã được Bộ Nông nghiệp và Môi trường thẩm định, cấp giấy phép môi trường theo quy định của Luật Bảo vệ môi trường năm 2020. Hệ thống quan trắc chất thải tự động, liên tục của các nhà máy truyền dữ liệu trực tiếp về Sở; các thông số được ghi nhận nằm trong giới hạn quy chuẩn kỹ thuật quốc gia cho phép.

Các nhà máy cũng đã bổ sung biện pháp che chắn tại những khu vực có nguy cơ phát tán bụi, như băng tải than, kho chứa than, bãi xỉ và tuyến vận chuyển tro bay, xỉ, nhằm hạn chế bụi phát tán ra môi trường xung quanh.

Tuy nhiên, theo đánh giá của Sở Nông nghiệp và Môi trường, những vấn đề môi trường gây bức xúc kéo dài tại địa phương không xuất phát từ các nguồn thải độc lập như ống khói hay điểm xả thải của từng nhà máy, mà liên quan đến tác động cộng hưởng của toàn bộ Trung tâm Điện lực Vĩnh Tân.

Báo cáo chỉ ra tình trạng bụi than từ các bãi xỉ, kho than hở phát tán trên diện rộng, kết hợp với mùi khét và tiếng ồn, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người dân. Những tác động này được cho là có liên quan đến điều kiện thời tiết, đặc biệt trong thời kỳ gió mùa Đông Bắc từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau, khi xuất hiện gió mạnh hoặc lốc xoáy.

Một yếu tố đáng chú ý khác là khoảng cách từ ranh giới các nhà máy đến khu dân cư chỉ khoảng 80–100 m. Theo Sở, tác động tổng hợp trên diện rộng này vượt quá phạm vi dự báo và các giải pháp kỹ thuật được xem xét trong hồ sơ ĐTM riêng lẻ của từng nhà máy đã được phê duyệt trước đây.

Trước thực trạng trên, UBND tỉnh Lâm Đồng đã nhiều lần báo cáo, kiến nghị Thủ tướng Chính phủ và các bộ, ngành liên quan tại các Công văn số 4225/UBND-NNMT ngày 29/9/2025, số 3796/UBND-NNMT ngày 24/3/2026 và số 14262/UBND-NNMT ngày 23/8/2026.

Hiện, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã giao Cục Môi trường chủ trì, phối hợp với các cơ quan chuyên môn tổ chức kiểm kê, đánh giá tổng lượng bụi, khí thải và thực hiện mô hình hóa quá trình lan truyền ô nhiễm. Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, kết quả này sẽ là cơ sở khoa học và pháp lý để xác định nguyên nhân, mức độ và phạm vi ảnh hưởng.

Về cơ sở pháp lý, Sở viện dẫn khoản 6 Điều 42 Luật Bảo vệ môi trường năm 2020, cho rằng kể từ khi giấy phép môi trường do Bộ Nông nghiệp và Môi trường cấp có hiệu lực, các quyết định phê duyệt ĐTM trước đây của từng nhà máy đã hết hiệu lực thi hành. Vì vậy, theo cơ quan này, việc yêu cầu rà soát lại các hồ sơ ĐTM đã được phê duyệt không còn cơ sở pháp lý và không phù hợp với tình hình thực tế hiện nay.

Từ những phân tích trên, Sở Nông nghiệp và Môi trường đề nghị UBND tỉnh thống nhất chủ trương không thực hiện rà soát, đánh giá lại hồ sơ ĐTM của từng nhà máy tại Trung tâm Điện lực Vĩnh Tân. Thay vào đó, Sở tiếp tục làm đầu mối phối hợp với Cục Môi trường để tiếp nhận, sử dụng kết quả kiểm kê nguồn thải, quan trắc và mô hình hóa lan truyền ô nhiễm, làm căn cứ triển khai các bước xử lý tiếp theo.

Song song với quá trình đánh giá môi trường, Sở đề xuất chỉ đạo các sở, ngành và chính quyền địa phương rà soát quy hoạch, tính toán sơ bộ tổng mức đầu tư, đẩy mạnh tuyên truyền và quản lý tình hình an ninh, trật tự tại địa phương. Mục tiêu là chủ động chuẩn bị các điều kiện cần thiết, tránh bị động hoặc chậm trễ khi có kết quả đánh giá của Bộ hoặc cơ chế bố trí nguồn vốn.

Đáng chú ý, báo cáo đặt vấn đề này trong mối liên hệ với yêu cầu đẩy nhanh tiến độ di dời các hộ dân theo chỉ đạo của UBND tỉnh tại Công văn số 11992/UBND-NNMT ngày 23/7/2026. Việc chuẩn bị phương án quy hoạch và xác định sơ bộ nhu cầu vốn được xem là những bước cần thiết để địa phương có thể triển khai công việc khi đủ điều kiện.

Dù vậy, tại thời điểm báo cáo, kết quả kiểm kê tổng lượng bụi, khí thải và mô hình hóa lan truyền ô nhiễm vẫn đang được cơ quan chuyên môn cấp Bộ thực hiện. Do đó, phạm vi ảnh hưởng cụ thể và các bước xử lý tiếp theo cần được xác định trên cơ sở kết quả đánh giá này cùng những quyết định của cơ quan có thẩm quyền.

Việc xử lý ô nhiễm tại Trung tâm Điện lực Vĩnh Tân vì thế không chỉ đặt ra yêu cầu kiểm soát chất thải của từng nhà máy, mà còn đòi hỏi đánh giá tác động tổng hợp của toàn khu vực, xem xét khoảng cách giữa cơ sở sản xuất và khu dân cư, đồng thời gắn giải pháp môi trường với bảo vệ sức khỏe, sinh kế và điều kiện sống của người dân. Đây cũng là những yếu tố quan trọng để việc khắc phục ô nhiễm được triển khai có căn cứ, đồng bộ và hướng đến hiệu quả lâu dài./.