Đề xuất miễn, giảm trách nhiệm hành chính cho cán bộ dám nghĩ, dám làm

Lựa chọn từng lĩnh vực được nâng thời hiệu xử phạt

Cho ý kiến với dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi), Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng đề nghị tiếp tục rà soát để hoàn thiện đầy đủ tinh thần chỉ đạo, đặc biệt là Thông báo số 07 ngày 6/10/2026 của Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng tham dự phiên thảo luận tổ. Ảnh: Quang Khánh

Cụ thể, đại biểu đề nghị cần phân loại nguyên nhân và xác định phương án xử lý đối với các vi phạm hành chính: người có điều kiện nhưng cố tình trốn tránh thì phải bị cưỡng chế thi hành; người thực sự không có khả năng thi hành thì được xem xét hoãn, giảm, miễn tiền phạt theo quy định

Đại biểu cũng lưu ý việc cần rà soát đồng bộ chế tài hành chính với chế tài hình sự, khắc phục chồng chéo trong thanh tra, kiểm tra. Riêng với các đề xuất mới như chấm điểm chấp hành pháp luật, hạn chế giao dịch, ngừng cung cấp dịch vụ thiết yếu, cần phải làm rõ căn cứ pháp lý, tính tương xứng với mức độ vi phạm và cơ chế bảo vệ quyền của người không có hành vi vi phạm nhưng bị ảnh hưởng.

Nhấn mạnh yêu cầu thể chế hóa Nghị quyết số 24 – NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương và các quy định của Ban Bí thư về phát huy tinh thần tiên phong, đổi mới sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm. Bộ trưởng Bộ Tư pháp đề nghị bổ sung nguyên tắc chung về việc loại trừ hoặc giảm, miễn hoàn toàn trách nhiệm hành chính đối với cán bộ, công chức thực hiện nhiệm vụ đổi mới sáng tạo vì lợi ích chung.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng phát biểu. Ảnh: Quang Khánh

Theo Bộ trưởng, khi xem xét vi phạm phát sinh trong quá trình đổi mới sáng tạo, cần căn cứ vào động cơ, mục đích, bối cảnh và khả năng kiểm soát rủi ro; trường hợp pháp luật chưa rõ thì ưu tiên áp dụng hướng có lợi cho người có hành vi vi phạm trong sáng vì lợi ích chung. Trường hợp người vi phạm không có động cơ vụ lợi, chủ động báo cáo ngăn chặn hậu quả thì có thể coi đây là tình tiết giảm nhẹ hoặc không xử phạt vi phạm hành chính.

Tuy nhiên, Bộ trưởng Bộ Tư pháp cũng lưu ý, việc "không xử phạt" áp dụng với chế tài hành chính, còn nếu hành vi đó gây thiệt hại cho bên thứ ba thì vẫn phải áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả để bồi thường.

Về đề xuất nâng thời hiệu xử phạt lên 3 năm đối với một số lĩnh vực, trong đó có giao thông đường bộ, bảo vệ môi trường, chứng khoán và hoạt động khoáng sản. ĐBQH Đào Chí Nghĩa (TP. Cần Thơ) cho rằng, đối với những hành vi vi phạm có tính chất phức tạp, khó phát hiện, cần có thời gian xác minh thì việc kéo dài thời hiệu có thể cần thiết.

Tuy nhiên, theo đại biểu không phải lĩnh vực nào cũng có mức độ phức tạp như nhau. Nếu quy định một thời hiệu chung, chưa dựa trên đặc điểm của từng nhóm hành vi, có thể kéo dài tình trạng pháp lý bất lợi cho người vi phạm, đồng thời chưa bảo đảm yêu cầu phát hiện, ngăn chặn và xử lý kịp thời.

ĐBQH Đào Chí Nghĩa (TP. Cần Thơ) phát biểu. Ảnh: Quang Khánh

Do vậy, đại biểu đề nghị rà soát căn cứ lựa chọn từng lĩnh vực được áp dụng thời hiệu 3 năm; làm rõ tiêu chí về tính chất hành vi, mức độ phức tạp trong phát hiện, xác minh và khả năng thu thập chứng cứ. Trường hợp giữ quy định này, cần có quy định chuyển tiếp rõ ràng, bảo đảm không áp dụng hồi tố theo hướng bất lợi cho người vi phạm, nhất là đối với những trường hợp có liên quan đến dấu hiệu định tội trong pháp luật hình sự.

Xây dựng dữ liệu, hướng dẫn rõ cách xử lý vi phạm

Quan tâm đến việc bảo đảm quyền của nhóm người yếu thế, ĐBQH Quàng Văn Hương (Sơn La) cho biết, theo dự thảo, người bị đề nghị áp dụng biện pháp giáo dục tại xã theo khoản 1 Điều 85 và bị xử lý hành chính theo khoản 1 Điều 90 phải được mời tham gia cuộc họp, phát biểu ý kiến về việc áp dụng biện pháp.

Tuy nhiên, đại biểu đặt vấn đề về cách thức thực hiện quyền này đối với người dân tộc thiểu số không thông thạo tiếng Việt hoặc người khuyết tật bị hạn chế về năng lực hành vi.

Trưởng Ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc phát biểu. Ảnh: Quang Khánh

Dẫn quy định tại Bộ luật Tố tụng dân sự, Luật Tố tụng hành chính năm 2015 và Luật Hòa giải, đối thoại tại Tòa án, đại biểu cho biết, người tham gia tố tụng dân sự, hòa giải, đối thoại tại tòa đều có quyền sử dụng tiếng nói, chữ viết của dân tộc mình và được bố trí người phiên dịch.

Từ đó, đại biểu đề nghị, tại các cuộc họp tư vấn áp dụng biện pháp xử lý hành chính, đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc và áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, cần bố trí phiên dịch nếu có người không thông thạo tiếng Việt hoặc người khuyết tật nghe, nói, nhìn tham gia.

Tán thành với đề xuất này, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc cho rằng cần quy định đồng bộ trong tất cả các luật để bảo đảm quyền và nghĩa vụ của các bên, nhất là những đối tượng chịu sự điều chỉnh của luật. Người phiên dịch không nên là thành viên hội đồng mà cần được mời đến thực hiện nhiệm vụ phiên dịch và được quy định trong thành phần biên bản.

ĐBQH Quàng Văn Hương (Sơn La) phát biểu. Ảnh: Quang Khánh

Bên cạnh việc bảo đảm quyền của người yếu thế, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc đặc biệt quan tâm đến dữ liệu về xử lý vi phạm hành chính. Trưởng Ban Tổ chức Trung ương nhấn mạnh, đây là vấn đề ý nghĩa quan trọng trong mối liên hệ giữa xử lý vi phạm hành chính và xử lý hình sự, trong đó có các quy định liên quan đến tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ. Việc xây dựng bộ dữ liệu về xử lý vi phạm hành chính đã được kiến nghị từ lâu và nhiều lần đề cập trong Đề án 06.

Về áp dụng các biện pháp kỹ thuật để xử lý hành vi vi phạm, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc nghiêng về quan điểm của Ban soạn thảo, đồng thời đề nghị có hướng dẫn rõ ràng về điều kiện thực hiện để bảo đảm tính khả thi.

Dẫn ví dụ trong lĩnh vực giao thông, các biển báo, biển chỉ dẫn, biển giới hạn tốc độ cần được quy định cụ thể, rõ ràng để người tham gia giao thông dễ hiểu, dễ thực hiện. Khi xảy ra vi phạm, việc xử phạt, tạm dừng hoặc xử lý tang vật vi phạm cũng cần được thực hiện thuận lợi.

ĐBQH Phạm Thị Minh Huệ (TP. Cần Thơ) phát biểu. Ảnh: Quang Khánh

Theo Trưởng Ban Tổ chức Trung ương, nếu người vi phạm trên tuyến cao tốc Hà Nội - Lào Cai nhưng phải quay lại Lào Cai để giải quyết vi phạm hành chính hoặc nộp phạt thì sẽ gây nhiều khó khăn. Do vậy, việc ứng dụng khoa học, kỹ thuật cần đi đôi với bảo đảm điều kiện thực hiện thuận lợi, tránh bỏ lọt vi phạm và hạn chế mất thời gian của những người chịu sự điều chỉnh của luật.