Dự án Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi): Cần làm rõ căn cứ kéo dài thời hiệu xử phạt

Đại biểu Quốc hội Trần Lan Phương phát biểu. Ảnh: Danh Hải

Trao đổi bên hành lang Quốc hội về dự án Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi), đại biểu Trần Lan Phương, Phó Chủ tịch Thường trực Hội LHPN Việt Nam, cơ bản tán thành sự cần thiết sửa đổi toàn diện luật. Theo đại biểu, các quy định cần vừa nâng cao hiệu quả xử lý vi phạm, vừa bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp.

Theo dự thảo, thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính được xác định từ 1 năm đến 3 năm, trong đó thời hiệu 3 năm được áp dụng đối với một số lĩnh vực như chứng khoán, bảo vệ môi trường, trật tự, an toàn giao thông đường bộ, dầu khí và hoạt động khoáng sản.

Đại biểu Trần Lan Phương cho rằng việc mở rộng thời hiệu xử phạt đối với một số lĩnh vực đặc thù là có cơ sở, nhất là những hành vi vi phạm phức tạp, khó phát hiện, cần thời gian thu thập tài liệu, chứng cứ và xác định hậu quả.

Tuy nhiên, đại biểu đề nghị làm rõ căn cứ lựa chọn các lĩnh vực áp dụng thời hiệu 3 năm. Chẳng hạn, phần lớn hành vi vi phạm trật tự, an toàn giao thông đường bộ có thể được phát hiện thông qua tuần tra, kiểm soát hoặc hệ thống phương tiện, thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ. Trong khi đó, một số hành vi vi phạm giao thông hàng hải, giao thông đường thủy nội địa có thể phức tạp hơn trong xác minh chủ thể, thu thập chứng cứ và xác định hậu quả nhưng lại áp dụng thời hiệu hai năm.

Từ đó, đại biểu đề nghị xác định thời hiệu 3 năm trên cơ sở yêu cầu thực tiễn của từng lĩnh vực, đồng thời rà soát quy định đối với giao thông đường bộ. Ngoài ra, cần bổ sung quy định chuyển tiếp rõ ràng, bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người bị xử phạt và tính thống nhất trong áp dụng pháp luật.

Tăng mức phạt cần phù hợp với tính chất vi phạm

Theo khoản 1 Điều 24, dự thảo nâng mức phạt tiền tối đa từ một tỷ đồng lên 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân và từ 2 tỷ đồng lên 3 tỷ đồng đối với tổ chức, tương ứng tăng 50% so với quy định hiện hành.

Đại biểu Trần Lan Phương tán thành việc nâng cao tính nghiêm minh và hiệu quả răn đe của pháp luật, nhất là với các hành vi vi phạm nghiêm trọng, gây thiệt hại lớn hoặc đem lại lợi ích bất chính đáng kể.

Tuy nhiên, theo nữ đại biểu, việc tăng mức phạt cần gắn với tính chất, mức độ vi phạm và hậu quả thực tế, đồng thời tính đến khả năng chấp hành của người bị xử phạt, nhất là người thu nhập thấp, hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ.

Bên cạnh phạt tiền, các biện pháp khắc phục hậu quả cũng cần được chú trọng. Đối với hành vi gây thiệt hại về môi trường, an toàn thực phẩm hoặc xâm phạm quyền lợi của nhiều người, việc buộc khắc phục hậu quả, nộp lại số lợi bất chính, đình chỉ hoạt động hoặc tước quyền sử dụng giấy phép trong một số trường hợp có thể góp phần nâng cao hiệu quả quản lý.

Một vấn đề khác cần chú ý là tính thống nhất giữa Điều 25 của dự thảo với pháp luật chuyên ngành. Chẳng hạn, trong lĩnh vực tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, đo lường và chất lượng sản phẩm, hàng hóa, dự thảo xác định mức phạt tiền tối đa là 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân, trong khi Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa có cơ chế xác định mức phạt theo giá trị sản phẩm, hàng hóa vi phạm.

Đại biểu Trần Lan Phương đề nghị đánh giá tác động cụ thể của việc tăng mức phạt theo từng lĩnh vực, đồng thời rà soát các quy định đặc thù để bảo đảm thống nhất giữa luật chung và luật chuyên ngành. Đối với khoản 3 Điều 24, cần nghiên cứu phân hóa mức phạt giữa hành vi cố ý và vô ý, giữa hành vi gây hậu quả nghiêm trọng với hành vi có mức độ nguy hiểm thấp.