Đề xuất mô hình 'ba cùng' phát triển 'kinh tế bạc'

Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội Trần Thị Phương Hoa và Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội Phạm Anh Tuấn chủ trì hội nghị. Ảnh: Lê Phương.

Hoàn thiện chính sách để bảo đảm tính khả thi

Báo cáo tại hội nghị, Phó Giám đốc Sở Y tế Hà Nội Đinh Hồng Phong cho biết, dự thảo Nghị quyết được xây dựng nhằm cụ thể hóa điểm a khoản 2 Điều 27 Luật Thủ đô năm 2026, tạo cơ sở pháp lý để Hà Nội ban hành những cơ chế đặc thù phát triển hệ thống sản phẩm, dịch vụ dành cho người cao tuổi, đồng thời khuyến khích sử dụng lao động cao tuổi, thúc đẩy phát triển “kinh tế bạc”.

Phó Giám đốc Sở Y tế Hà Nội Đinh Hồng Phong báo cáo tại hội nghị. Ảnh: Lê Phương.

Xuất phát từ thực tế, dự thảo Nghị quyết hướng đến mục tiêu chuyển thách thức của già hóa dân số thành cơ hội phát triển, phát huy tri thức, kinh nghiệm của người cao tuổi, đồng thời hình thành thị trường “kinh tế bạc” với nhiều lĩnh vực như chăm sóc sức khỏe, phục hồi chức năng, công nghệ hỗ trợ, du lịch chăm sóc sức khỏe và các dịch vụ chuyên biệt.

Dự thảo gồm 3 chương, 10 điều với hai nhóm chính sách lớn. Nhóm thứ nhất tập trung phát triển hệ thống dịch vụ chăm sóc người cao tuổi thông qua các chính sách ưu tiên quỹ đất, đầu tư cơ sở vật chất, đào tạo nhân lực, phát triển mô hình chăm sóc ban ngày, chăm sóc tại cộng đồng và khuyến khích xã hội hóa.

Đối với khu vực ngoài công lập, Hà Nội đề xuất nhiều cơ chế ưu đãi như miễn hoặc hỗ trợ 100% phí, lệ phí khi thành lập cơ sở; miễn tiền thuê đất trong 10 năm đầu; hỗ trợ vay vốn ưu đãi; hỗ trợ ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo trong chăm sóc người cao tuổi; đào tạo nhân lực và ưu tiên tiếp cận quỹ đất để đầu tư các cơ sở dưỡng lão, chăm sóc sức khỏe.

Nhóm chính sách thứ hai hướng đến việc khuyến khích người cao tuổi tiếp tục tham gia phát triển kinh tế. Theo đó, doanh nghiệp sử dụng lao động cao tuổi sẽ được hưởng các ưu đãi về đất đai, tín dụng, đào tạo lại lao động, xúc tiến thương mại và hỗ trợ bảo hiểm tai nạn. Thành phố cũng dự kiến xây dựng nền tảng số kết nối việc làm dành riêng cho người cao tuổi, đồng thời hỗ trợ khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cho nhóm đối tượng này.

Đóng góp ý kiến phản biện, TS Nguyễn Tiến Dĩnh, Ủy viên Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, nguyên Thứ trưởng Bộ Nội vụ đề nghị xác định rõ đây là các chính sách thí điểm để có thời gian áp dụng phù hợp; đồng thời nghiên cứu bổ sung không gian sinh hoạt, luyện tập thể dục thể thao cho người cao tuổi tại khu dân cư và mở rộng đối tượng thụ hưởng sang hợp tác xã, hộ kinh doanh có sử dụng lao động cao tuổi.

Chuyên gia phát biểu ý kiến tại hội nghị. Ảnh: Lê Dung.

Trong khi đó, ông Vũ Thành Vĩnh, thành viên Hội đồng Tư vấn Dân chủ - Pháp luật, Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội cho rằng quy trình tiếp cận chính sách cần đơn giản hơn, tiêu chí hỗ trợ phải được công khai minh bạch, tăng cường thực hiện trên nền tảng số và bổ sung cơ chế giám sát của MTTQ cùng các tổ chức chính trị - xã hội.

Ông Vũ Thành Vĩnh cũng đề nghị nâng mức hỗ trợ ban đầu lên khoảng 100-150 triệu đồng/điểm, đồng thời cho phép xã hội hóa việc vận hành bằng sự tham gia của doanh nghiệp, cơ sở y tế và các tổ chức thiện nguyện.

Theo bà Đặng Thị Phương Hoa, nguyên Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội, mô hình chăm sóc người cao tuổi tại cộng đồng cần được triển khai thí điểm ở một số địa phương; đồng thời nghiên cứu cơ chế hỗ trợ phù hợp đối với các cơ sở chăm sóc ngoài công lập. Bên cạnh chăm sóc sức khỏe, các cơ sở cần chú trọng chăm sóc đời sống tinh thần, tăng cường sự phối hợp giữa ngành y tế, MTTQ, Hội Người cao tuổi và các tổ chức chính trị - xã hội để nâng cao hiệu quả chăm sóc toàn diện.

Chính quyền - Doanh nghiệp - Gia đình cùng đồng hành

Một trong những nội dung nhận được nhiều sự quan tâm tại hội nghị là đề xuất nghiên cứu triển khai mô hình vận hành “Ba cùng” trong chăm sóc người cao tuổi. Theo tổng hợp ý kiến phản biện của Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội, mô hình này được xây dựng trên nguyên tắc “Chính quyền tạo cơ chế - Doanh nghiệp, tổ chức xã hội vận hành - Gia đình đồng hành”.

Tại hội nghị, nhiều ý kiến chuyên gia đề xuất nghiên cứu triển khai mô hình vận hành “Ba cùng” trong chăm sóc người cao tuổi. Ảnh: Lê Dung.

Theo đó, cấp xã được phép liên kết, giao quyền cho các đơn vị tư nhân hoặc tổ chức thiện nguyện đủ năng lực vận hành chuyên nghiệp các điểm chăm sóc người cao tuổi, sử dụng nguồn kinh phí hỗ trợ để chi trả nhân sự trực tiếp phục vụ. Giải pháp này được kỳ vọng vừa nâng cao chất lượng dịch vụ, vừa giảm áp lực về biên chế cho khu vực hành chính công.

Các chuyên gia cũng đề xuất bổ sung nhiệm vụ công tác xã hội cho đội ngũ cộng tác viên dân số hiện có tại xã, phường; đồng thời nâng cấp Trung tâm Dịch vụ công tác xã hội thành phố trở thành đầu mối điều phối, cung ứng đội ngũ chuyên gia y tế, dinh dưỡng, văn hóa đến hỗ trợ các điểm chăm sóc tại cộng đồng.

Về chính sách khuyến khích người cao tuổi tham gia phát triển kinh tế, nhiều ý kiến đề nghị mở rộng đối tượng sang hộ kinh doanh, hợp tác xã, làng nghề truyền thống - nơi đang sử dụng nhiều lao động lớn tuổi. Các chuyên gia cũng đề nghị bổ sung quy định bảo vệ sức khỏe người lao động cao tuổi, như không bố trí làm việc quá 6 giờ mỗi ngày đối với công việc độc hại, tổ chức khám sức khỏe định kỳ tối thiểu hai lần mỗi năm…

Bên cạnh đó, nhiều đại biểu kiến nghị Hà Nội nghiên cứu xây dựng Đề án phát triển “Kinh tế bạc Thủ đô Hà Nội đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2045”, coi đây là một ngành kinh tế dịch vụ mới gắn với y tế, công nghệ, văn hóa, du lịch, tài chính và đổi mới sáng tạo.

Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội Trần Thị Phương Hoa kết luận hội nghị. Ảnh: Lê Dung.

Kết luận hội nghị, Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội Trần Thị Phương Hoa ghi nhận, tiếp thu đầy đủ các ý kiến phản biện để tổng hợp, gửi cơ quan soạn thảo nghiên cứu hoàn thiện dự thảo Nghị quyết trước khi trình HĐND thành phố xem xét; khẳng định các đại biểu đều thống nhất cao về sự cần thiết ban hành nghị quyết.

Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội nhấn mạnh: Dự thảo Nghị quyết đã thể hiện tư duy đổi mới khi chuyển từ chính sách chăm sóc người cao tuổi sang kết hợp giữa chăm sóc, bảo vệ và phát huy vai trò của người cao tuổi, tạo tiền đề để hình thành các ngành dịch vụ phục vụ người cao tuổi và phát triển "kinh tế bạc" của Thủ đô.