Đề xuất mới chế độ tài chính của tổ chức bảo hiểm tiền gửi

Đề xuất mới chế độ tài chính của tổ chức bảo hiểm tiền gửi

Bộ Tài chính cho biết, hiện hành, cơ chế tài chính của tổ chức bảo hiểm tiền gửi thực hiện theo quy định tại Thông tư số 312/2016/TT-BTC ngày 24/11/2016, được sửa đổi, bổ sung tại Thông tư số 20/2020/TT-BTC ngày 01/04/2020. Thông tư số 312/2016/TT-BTC được ban hành căn cứ vào Luật Bảo hiểm tiền gửi năm 2012.

Luật Bảo hiểm tiền gửi năm 2025 quy định cơ chế tài chính của tổ chức bảo hiểm tiền gửi căn cứ cơ chế tài chính của công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ; đồng thời Luật cũng sửa đổi, bổ sung một số hoạt động của tổ chức bảo hiểm tiền gửi, do đó để phù hợp thực tiễn hoạt động của tổ chức bảo hiểm tiền gửi trong thời gian tới theo Luật Bảo hiểm tiền gửi, chế độ tài chính đối với tổ chức bảo hiểm tiền gửi cần được sửa đổi, bổ sung để phù hợp với quy định về hoạt động của tổ chức bảo hiểm tiền gửi, trong đó có những hoạt động mới sẽ phát sinh.

Một số nội dung chính sửa đổi, bổ sung

Tại dự thảo, một số nội dung được sửa đổi, bổ sung so sới Thông tư 312/2016/TT-BTC (được sửa đổi bởi Thông tư số 20/2020/TT-BTC) như:

Về thu nhập

Thông tư 312/2016/TT-BTC và Luật Bảo hiểm tiền gửi năm 2025 quy định cơ cấu các khoản thu là khác nhau.

Thông tư 312/2016/TT-BTC quy định các khoản thu gồm: (i) Thu hoạt động tài chính; (ii) thu hoạt động nghiệp vụ bảo hiểm tiền gửi và (iii) thu hoạt động khác.

Tại Luật Bảo hiểm tiền gửi năm 2025 quy định các khoản thu gồm: (i) thu hoạt động nghiệp vụ, (ii) thu hoạt động đầu tư và (iii) thu từ hoạt động khác và không còn quy định về mức trích hàng năm từ nguồn thu hoạt động đầu tư nguồn vốn tạm thời nhàn rỗi vào thu nhập.

Do đó, dự thảo Thông tư bỏ quy định về thu hoạt động tài chính (là khoản thu trích một phần từ nguồn thu hoạt động đầu tư nguồn vốn tạm thời nhàn rỗi hàng năm); đồng thời bổ sung hai khoản thu vào thu từ hoạt động khác, gồm: (i) thu từ hoạt động cho vay đặc biệt từ quỹ dự phòng nghiệp vụ và (ii) thu lãi từ trái phiếu dài hạn của tổ chức tín dụng nhận chuyển giao bắt buộc theo quyết định của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, bảo đảm phù hợp với quy định của Luật Bảo hiểm tiền gửi năm 2025. Bộ Tài chính cho biết lý do: Luật Bảo hiểm tiền gửi không còn quy định thu hoạt động tài chính, không còn quy định thu từ hoạt động cho vay đặc biệt, thu từ lãi trái phiếu dài hạn nêu trên thuộc quỹ dự phòng nghiệp vụ. Các khoản thu này không phải thu nghiệp vụ bảo hiểm tiền gửi nên thuộc thu hoạt động khác.

Về chi phí

Thông tư 312/2016/TT-BTC và Luật Bảo hiểm tiền gửi năm 2025 quy định cơ cấu các khoản chi khác nhau.

Tại Luật Bảo hiểm tiền gửi năm 2025 quy định cụ thể các đầu mục chi: chi hoạt động nghiệp vụ bảo hiểm tiền gửi; chi hoạt động đầu tư; chi cho người quản lý, người điều hành, nhân viên; chi hoạt động quản lý; chi dự phòng rủi ro; chi phí khác. Do đó, tại dự thảo Thông tư kết cấu lại các khoản chi phù hợp quy định tại Luật Bảo hiểm tiền gửi; trong đó bổ sung khoản "chi hoạt động đầu tư" theo quy định tại Điều 29 Luật Bảo hiểm tiền gửi năm 2025.

Về phân phối lợi nhuận

Luật Bảo hiểm tiền gửi quy định Bộ trưởng Bộ Tài chính quy định tỷ lệ trích lập chênh lệch thu chi của tổ chức bảo hiểm tiền gửi vào các quỹ phù hợp với tính chất hoạt động của tổ chức bảo hiểm tiền gửi (điểm b khoản 4 Điều 30).

Quỹ đầu tư phát triển

Thông tư số 312/2016/TT-BTC quy định tỷ lệ trích quỹ đầu tư phát triển tối đa 30% chênh lệch thu chi. Chênh lệch thu chi được xác định bằng "thu" trừ "chi" trong đó thu bao gồm thu nhập từ hoạt động tài chính (là khoản thu được trích một phần từ nguồn thu hoạt động đầu tư nguồn vốn tạm thời nhàn rỗi hàng năm; mức trích mỗi năm khoảng 18-20%; mức chênh lệch thu chi hàng năm khoảng hơn 300 tỷ đồng giai đoạn 2023-2025).

Theo Luật Bảo hiểm tiền gửi năm 2025 thì chênh lệch thu chi được xác định bằng "thu" trừ "chi" trong đó không còn quy định mức trích từ nguồn thu hoạt động đầu tư nguồn vốn tạm thời nhàn rỗi hàng năm vào thu nhập. Do đó, mức chênh lệch thu chi hàng năm sẽ tăng (chênh lệch thu chi khoảng hơn 4.000 tỷ đồng). Bộ Tài chính dự kiến mức trích đối với quỹ đầu tư phát triển là 10% chênh lệch thu chi; đồng thời bổ sung quy định mới về giới hạn mức tối đa của quỹ đầu tư phát triển không vượt quá mức vốn điều lệ của tổ chức bảo hiểm tiền gửi.

Quỹ dự phòng tài chính

Chế độ tài chính hiện hành không quy định về quỹ dự phòng tài chính.

Luật Bảo hiểm tiền gửi năm 2025 bổ sung quy định về quỹ dự phòng tài chính. Căn cứ quy mô của BHTG, tính đến 31/12/2025, tổng tài sản là 144.556 tỷ đồng; vốn điều lệ là 5.281 tỷ đồng, căn cứ nội dung chi của Quỹ dự phòng tài chính theo quy định của Luật Bảo hiểm tiền gửi, Bộ Tài chính dự kiến mức trích quỹ dự phòng tài chính đối với tổ chức bảo hiểm tiền gửi là 5%; mức tối đa của quỹ này không vượt quá 20% mức vốn điều lệ của tổ chức bảo hiểm tiền gửi.

Quỹ khen thưởng, phúc lợi

Theo quy định tại Thông tư 312/2016/TT-BTC tổ chức bảo hiểm tiền gửi xếp loại A được trích không quá 03 tháng lương thực hiện cho hai quỹ khen thưởng, phúc lợi; xếp loại B được trích không quá 1,5 tháng lương thực hiện cho hai quỹ khen thưởng, phúc lợi; xếp loại C được trích không quá 01 tháng lương thực hiện cho hai quỹ khen thưởng, phúc lợi; không thực hiện xếp loại thì không được trích lập.

Điểm b khoản 2 Điều 25 Luật 68/2025/QH15 quy định doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ trích không quá 03 tháng lương thực hiện để lập quỹ khen thưởng, phúc lợi trên cơ sở kết quả đánh giá, xếp loại doanh nghiệp.

Hiện nay, Nghị định 366/2025/NĐ-CP về quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp không chia theo đối tượng thụ hưởng như trước đây mà quy định doanh nghiệp được trích 02 quỹ là quỹ khen thưởng, quỹ phúc lợi chung cho cả người lao động, người quản lý, kiểm soát viên; đồng thời mức trích 02 quỹ này đối với doanh nghiệp xếp loại B được nâng lên từ 1,5 tháng lương thực hiện lên 02 tháng lương thực hiện. Cụ thể: doanh nghiệp xếp loại A được trích không quá 03 tháng lương thực hiện cho hai quỹ khen thưởng, phúc lợi; xếp loại B được trích không quá 02 tháng lương thực hiện cho hai quỹ khen thưởng, phúc lợi; xếp loại C được trích không quá 01 tháng lương thực hiện cho hai quỹ khen thưởng, phúc lợi; không thực hiện xếp loại thì không được trích lập (điểm b khoản 2 Điều 29).

Theo đó, dự thảo Thông tư sửa đổi quy định về trích quỹ khen thưởng, quỹ phúc lợi đối với tổ chức bảo hiểm tiền gửi tương ứng như doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ để đảm bảo đồng bộ, thống nhất và công bằng, bình đẳng cho người lao động làm việc tại các tổ chức này.

Bỏ Quỹ thưởng người quản lý

Tại khoản 1 Điều 8 Nghị định số 248/2025/NĐ-CP ngày 15/9/2025 của Chính phủ quy định chế độ tiền lương, thù lao, tiền thưởng của người đại diện chủ sở hữu trực tiếp, người đại diện phần vốn nhà nước và Kiểm soát viên trong doanh nghiệp nhà nước quy định tiền thưởng của Thành viên hội đồng, Kiểm soát viên được xác định trong quỹ tiền thưởng trích từ quỹ khen thưởng, phúc lợi theo quy định tại Luật Quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp, quy định của Chính phủ về quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp và quy chế thưởng của doanh nghiệp. Do đó, dự thảo Thông tư bỏ Quỹ thưởng người quản lý phù hợp với pháp luật hiện hành.

Sử dụng các quỹ

Thông tư 312/2016/TT-BTC quy định cụ thể về việc sử dụng quỹ dự phòng nghiệp vụ, quỹ đầu tư phát triển, quỹ khen thưởng, quỹ phúc lợi, quỹ thưởng người quản lý (Điều 5, Điều 22).

Luật Bảo hiểm tiền gửi năm 2025 đã quy định cụ thể về mục đích sử dụng quỹ dự phòng nghiệp vụ, quỹ đầu tư phát triển, quỹ dự phòng tài chính (Điều 28).

Do đó, dự thảo Thông tư chỉ quy định cụ thể về mục đích sử dụng quỹ khen thưởng, phúc lợi (không quy định về sử dụng quỹ dự phòng nghiệp vụ, quỹ đầu tư phát triển, quỹ dự phòng tài chính do đã được quy định tại Luật).

Dự thảo đang được lấy ý kiến góp ý trên Cổng Thông tin điện tử của Bộ Tài chính./.