Đề xuất nâng trần cho vay giúp người dân tránh bẫy tín dụng đen

Tại hội thảo “Tài chính tiêu dùng minh bạch và có trách nhiệm - Nền tảng cho phát triển bền vững” vừa diễn ra (ngày 2/10), TS. Đào Minh Tú, Phó chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam (VNBA), nguyên Phó thống đốc Thường trực Ngân hàng Nhà nước cho biết theo số liệu của Ngân hàng Nhà nước, đến cuối tháng 8/2026, dư nợ cho vay phục vụ nhu cầu đời sống và dư nợ tín dụng qua thẻ của toàn hệ thống tổ chức tín dụng đạt khoảng 4,62 triệu tỷ đồng, tăng 21,75% so với cùng kỳ năm trước và chiếm 22,56% tổng dư nợ tín dụng nền kinh tế.

Trong đó, dư nợ cho vay phục vụ nhu cầu đời sống và tín dụng qua thẻ của riêng khối công ty tài chính đạt gần 185.000 tỷ đồng, tăng 13,37% so với cùng kỳ năm trước. Cụ thể, cho vay phục vụ nhu cầu đời sống đạt gần 134.000 tỷ đồng, tăng hơn 19%, còn dư nợ tín dụng qua thẻ đạt trên 51.000 tỷ đồng.

TS. Đào Minh Tú, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam (VNBA), nguyên Phó Thống đốc Thường trực Ngân hàng Nhà nước.

Tuy nhiên, ông Tú nhấn mạnh, đằng sau mỗi khoản vay lại là một nhu cầu rất cụ thể của một gia đình: Một khoản học phí cần đóng đúng hạn, một khoản chi phí khám chữa bệnh phát sinh, một chiếc xe phục vụ công việc, một thiết bị gia dụng cần thay thế, hay một khoản chi thiết yếu khi thu nhập chưa kịp đáp ứng. Ở góc độ đó, tài chính tiêu dùng giúp người dân chủ động hơn trước những nhu cầu chính đáng của cuộc sống, thay vì phải trì hoãn hoặc tìm đến những nguồn vốn thiếu an toàn.

TS Đào Minh Tú đặc biệt lưu ý người dân cần nhận diện rõ cụm từ “được Ngân hàng Nhà nước cấp phép”.

Theo ông Tú, các công ty tài chính được Ngân hàng Nhà nước cấp phép có thể đưa dòng vốn chính thức đến người lao động có thu nhập trung bình, thu nhập thấp, công nhân tại các khu công nghiệp và những nhóm khách hàng khó tiếp cận vốn ngân hàng truyền thống.

Sự bùng nổ của công nghệ giúp người vay có thể hoàn tất thủ tục chỉ trong vài phút trên điện thoại. Song, điều này cũng dẫn đến những quyết định tài chính vội vàng nếu khách hàng không nắm rõ lãi suất, phí phạt và tổng nghĩa vụ trả nợ.

Để gỡ khó cho thị trường và bảo vệ hệ sinh thái tài chính tiêu dùng, các chuyên gia và đại diện ngân hàng, công ty tài chính đã đề xuất 5 nhóm giải pháp trọng tâm.

Trước hết, việc điều chỉnh mức trần cho vay được coi là yêu cầu cấp thiết, bởi quy định giới hạn 100 triệu đồng/khách hàng tại mỗi công ty tài chính (trừ khoản vay mua ô tô) hiện đã không còn theo kịp tốc độ tăng trưởng thu nhập và vật giá. Bất cập này vô tình buộc người dân phải vay cùng lúc tại nhiều tổ chức, làm phát sinh rủi ro "vay chồng vay". Do đó, thị trường cần sớm nâng mức trần tín dụng đối với các đơn vị đạt chuẩn an toàn, đi kèm việc kiểm soát chặt chẽ tỷ lệ nghĩa vụ trả nợ trên thu nhập của khách hàng.

Đồng thời, phải có giải pháp hoàn thiện hạ tầng dữ liệu, trọng tâm là tăng tần suất cập nhật thông tin tại Trung tâm Thông tin tín dụng Quốc gia (CIC) để các tổ chức kịp thời nhận diện dư nợ thực tế của người vay, đồng thời nhanh chóng luật hóa các quy định về chấm điểm tín dụng và Open API.

Bên cạnh bài toán về chính sách và kỹ thuật, các cơ quan chức năng cần phối hợp chặt chẽ với lực lượng công an để mạnh tay xử lý tình trạng tín dụng đen trá hình, đồng thời triệt phá triệt để các hội nhóm xúi giục “bùng nợ” đang gây ảnh hưởng xấu tới niềm tin thị trường.

Cuối cùng, giải pháp căn cơ nhất chính là nâng cao trách nhiệm đồng bộ từ cả hai phía. Về phía đơn vị cấp tín dụng, các công ty tài chính phải chủ động bảo mật dữ liệu khách hàng, tư vấn trung thực, tuyệt đối tuân thủ quy trình thu hồi nợ văn minh và giải quyết thắc mắc kịp thời. Ở chiều ngược lại, người đi vay cũng cần thể hiện tinh thần trách nhiệm bằng cách đọc kỹ hợp đồng trước khi ký, đồng thời cân nhắc kỹ năng lực tài chính cá nhân để khoản vay không biến thành gánh nặng quá sức.

Giai đoạn phát triển mới của tài chính tiêu dùng sẽ không còn được đo lường đơn thuần bằng tốc độ tăng trưởng dư nợ, mà phải bằng chất lượng tiếp cận tín dụng, tính minh bạch và sự an tâm của người tiêu dùng khi đặt bút ký vào các hợp đồng vay vốn.