Giá lương thực thế giới lên mức cao nhất gần 4 năm, đường tăng hơn 6%

Lúa mì được đưa từ kho lên xe tại một trang trại ở vùng Zhytomyr, Ukraine. Giá ngũ cốc thế giới tăng mạnh trong tháng 9/2026. Ảnh: Reuters/Valentyn Ogirenko.

Theo số liệu Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO) công bố ngày 2/10, Chỉ số giá lương thực FAO (FFPI) đạt trung bình 136 điểm trong tháng 9/2026, tăng 1,5% so với tháng trước và cao hơn 5,8% so với cùng kỳ năm 2025. So với đỉnh thiết lập vào tháng 3/2022, chỉ số này vẫn thấp hơn 15,1%.

Giá tăng tập trung ở ba nhóm gồm: Ngũ cốc, đường và dầu thực vật. Trong khi đó, giá thịt giảm; nhóm sữa gần như đi ngang.

Ngũ cốc tăng mạnh, đường lên cao nhất 18 tháng

Chỉ số giá ngũ cốc FAO tăng 5,1% trong tháng 9, lên 122,8 điểm và cao hơn 17,2% so với cùng kỳ năm trước.

Giá lúa mì thế giới tăng 6,3%, lên mức cao nhất kể từ tháng 8/2023. Hoạt động vận chuyển tại khu vực Biển Đen gặp khó khiến một số nhà nhập khẩu phải chuyển sang tìm nguồn cung khác. Thời tiết khô tại một số khu vực của Bắc Mỹ trước vụ gieo trồng lúa mì vụ đông cũng hỗ trợ giá.

Giá ngô tăng 5,6% so với tháng 8 và lên mức cao nhất trong hơn ba năm. Thị trường chịu tác động từ dự báo năng suất tại Mỹ thấp hơn kỳ vọng, nguồn cung xuất khẩu của Brazil giảm và những trở ngại đối với hoạt động thương mại qua Biển Đen.

Giá gạo quốc tế tăng nhẹ hơn. Chỉ số giá gạo của FAO tăng 1,4%, chủ yếu do giá gạo Indica đi lên khi nguồn cung theo mùa thu hẹp và thị trường theo dõi diễn biến thời tiết.

Đường là mặt hàng có mức tăng mạnh nhất trong nhóm thực phẩm được FAO theo dõi. Chỉ số giá đường tăng 6,1% so với tháng 8, lên 114 điểm, đánh dấu tháng tăng thứ ba liên tiếp và là mức cao nhất kể từ tháng 4/2025.

Nguồn cung đường niên vụ 2026-2027 được dự báo thắt chặt hơn. Sản lượng tại Thái Lan có thể giảm, trong khi triển vọng mùa vụ của Ấn Độ chịu ảnh hưởng bởi lượng mưa thấp hơn bình thường và El Niño mạnh lên.

Tại Brazil, mưa lớn ở vùng sản xuất Trung Nam làm chậm tiến độ thu hoạch. Liên minh châu Âu cũng dự kiến giảm sản lượng củ cải đường do diện tích gieo trồng thu hẹp và thời tiết bất lợi.

Gạo cao cấp bày bán tại một siêu thị ở Jakarta, Indonesia ngày 1/10/2026. El Niño đang làm gia tăng lo ngại về nguồn cung lương thực tại Đông Nam Á. Ảnh: Reuters/Willy Kurniawan.

Dầu thực vật tăng, thịt giảm

Chỉ số giá dầu thực vật tăng 0,9% so với tháng trước. Giá dầu cọ đi lên trong bối cảnh nhu cầu nhập khẩu duy trì ở mức cao, trong khi thời tiết khô làm dấy lên lo ngại về triển vọng sản xuất tại Đông Nam Á.

Ở chiều ngược lại, chỉ số giá thịt giảm 1,1%. Giá thịt lợn và gia cầm giảm khi nguồn cung dành cho xuất khẩu dồi dào hơn. Riêng giá thịt bò xuất khẩu của Brazil tăng nhờ nhu cầu nhập khẩu từ Mỹ.

Chỉ số giá sữa giảm nhẹ 0,1%. Giá phô mai đi xuống, trong khi giá sữa bột tăng và giá bơ ít biến động.

Bên cạnh nguồn cung từng mặt hàng, chi phí vận tải và phân bón tiếp tục là yếu tố được thị trường theo dõi. Hệ thống Thông tin thị trường nông nghiệp (AMIS) của FAO cho biết giá cước vận chuyển ở mức cao, thị trường phân bón tăng và những gián đoạn logistics kéo dài đang làm gia tăng bất định trên thị trường nông sản.

El Niño cũng trở lại thành một biến số đối với sản xuất nông nghiệp, nhất là tại Nam Á và Đông Nam Á. Theo AMIS, trong các giai đoạn El Niño, năng suất lúa toàn cầu thường thấp hơn xu hướng khoảng 1-1,5%. Ảnh hưởng đối với lúa mì và ngô nhìn chung ít rõ hơn, trong khi năng suất đậu tương có thể cao hơn xu hướng từ 1,5-2%.

Đường được bốc lên tàu hàng tại cảng Santos, Brazil ngày 13/5/2026. Giá đường thế giới tăng 6,1% trong tháng 9. Ảnh: Reuters/Alexandre Meneghini.

Sản lượng vẫn lớn, thương mại ngũ cốc dự kiến giảm

Dù giá nhiều mặt hàng tăng, FAO chưa ghi nhận tình trạng thiếu hụt ngũ cốc trên quy mô toàn cầu. Sản lượng ngũ cốc thế giới năm 2026 được dự báo đạt khoảng 2,979 tỷ tấn, giảm 2,1% so với mức kỷ lục năm 2025 nhưng vẫn là vụ thu hoạch lớn thứ hai từ trước đến nay.

Trong đó, sản lượng lúa mì dự kiến đạt 813,9 triệu tấn nhờ điều kiện thời tiết tại Australia cải thiện. Sản lượng ngũ cốc thô được dự báo ở mức 1,612 tỷ tấn sau khi triển vọng năng suất tại Liên minh châu Âu (EU) và Mỹ giảm do thời tiết nóng, khô.

Sản lượng gạo toàn cầu được dự báo đạt 552,5 triệu tấn. Triển vọng tại Ấn Độ giảm do mưa gió mùa phân bố không đồng đều, trong khi dự báo sản lượng của Nhật Bản và Nepal được điều chỉnh tăng.

Tồn kho ngũ cốc thế giới vào cuối các niên vụ năm 2027 được dự báo ở mức 950 triệu tấn. Tỷ lệ tồn kho so với nhu cầu sử dụng vào khoảng 31,7%, thấp hơn nhẹ so với mức 32% của niên vụ trước.

Trong khi nguồn cung tổng thể vẫn ở mức cao, thương mại ngũ cốc thế giới được dự báo thu hẹp. FAO ước tính khối lượng giao dịch trong niên vụ 2026-2027 đạt khoảng 505,8 triệu tấn, giảm 3,5% so với mức kỷ lục của niên vụ trước.

Xuất khẩu lúa mì và ngô có thể giảm mạnh hơn dự kiến do năng lực vận chuyển qua khu vực Biển Đen bị hạn chế và các tuyến thay thế chưa đủ khả năng bù đắp.

Bước sang quý IV, thị trường thực phẩm thế giới chịu tác động đồng thời từ thời tiết, vận tải và triển vọng nguồn cung tại các vùng sản xuất lớn. Trong đó, đường và ngũ cốc đang là hai nhóm có biến động rõ nhất sau đợt tăng mạnh trong tháng 9.