Đề xuất nghiên cứu phương án chuyển xe xăng sang xe điện cho tài xế công nghệ

Làm rõ tính khả thi khi nghiên cứu, khảo sát, thử nghiệm

Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Trương Việt Dũng vừa có văn bản giao Sở Xây dựng chủ trì, phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan khẩn trương nghiên cứu tham mưu thành phố về việc phối hợp nghiên cứu chuyển đổi xe máy xăng sang xe máy điện đối với tài xế công nghệ.

Nội dung tham mưu phải làm rõ quan điểm về sự đồng thuận, tính khả thi khi triển khai nghiên cứu, khảo sát, thử nghiệm; đồng thời đánh giá sự gắn kết với Đề án Vùng phát thải thấp và các chính sách hỗ trợ chuyển đổi phương tiện trên địa bàn. Sở Xây dựng phải báo cáo, đề xuất UBND thành phố trước ngày 23/8/2026.

Hà Nội nghiên cứu chuyển đổi xe máy điện cho tài xế công nghệ. Ảnh minh hoạ. 

Trước đó, Bộ Xây dựng đã có văn bản đề nghị UBND TP Hà Nội cho ý kiến về vấn đề này.

Theo Bộ Xây dựng, cơ quan này nhận được đề xuất của Học viện Chiến lược, bồi dưỡng cán bộ xây dựng về việc phối hợp với nhóm chuyên gia thuộc Đại học Texas tại Austin và Đại học Stanford (Hoa Kỳ) thực hiện nghiên cứu đánh giá hiệu quả chính sách hỗ trợ và tác động của việc chuyển đổi từ xe máy xăng sang xe máy điện đối với tài xế công nghệ tại Hà Nội.

Bộ Xây dựng đánh giá nghiên cứu có thể cung cấp luận cứ khoa học, bằng chứng thực tiễn phục vụ công tác tham mưu chính sách chuyển đổi xanh trong giao thông vận tải, phù hợp với định hướng chuyển đổi năng lượng xanh.

Tuy nhiên, do nghiên cứu dự kiến kéo dài 24 tháng, liên quan trực tiếp đến việc thu thập, xử lý dữ liệu hoạt động của tài xế công nghệ và được triển khai trong bối cảnh Hà Nội thí điểm Vùng phát thải thấp, Bộ Xây dựng đề nghị các bộ, ngành, địa phương liên quan cho ý kiến, đánh giá trước khi có chủ trương.

Đối với Hà Nội, Bộ đề nghị thành phố cho ý kiến về sự đồng thuận và tính khả thi khi triển khai nghiên cứu, khảo sát, thử nghiệm trên địa bàn, đặc biệt là mức độ gắn kết với Đề án Vùng phát thải thấp và các chính sách hỗ trợ chuyển đổi phương tiện của thành phố.

Thử nghiệm 3 nhóm tài xế công nghệ để tìm cách thúc đẩy chuyển sang xe điện

Theo đề xuất của Học viện Chiến lược, bồi dưỡng cán bộ xây dựng, nhóm nghiên cứu của Học viện sẽ phối hợp với các chuyên gia thuộc Đại học Stanford và Đại học Texas tại Austin thực hiện nghiên cứu trong 24 tháng, với nguồn kinh phí từ tài trợ nghiên cứu của hai trường đại học này. Các doanh nghiệp nền tảng vận tải công nghệ tại Hà Nội dự kiến cũng tham gia phối hợp.

Đối tượng nghiên cứu tập trung vào tài xế công nghệ sử dụng xe máy, bởi phương tiện này vừa phục vụ việc đi lại, vừa là công cụ trực tiếp tạo thu nhập. Tần suất và quãng đường hoạt động của nhóm tài xế này thường lớn, trong khi quyết định chuyển sang xe điện chịu tác động bởi nhiều yếu tố như giá xe, chi phí vận hành, khả năng tiếp cận hạ tầng sạc, chính sách hỗ trợ và khả năng duy trì thu nhập sau khi chuyển đổi.

Học viện cho rằng vẫn còn khoảng trống trong chính sách hỗ trợ hiện nay. Theo hồ sơ nghiên cứu, Nghị quyết số 68/2026/NQ-HĐND ngày 15/6/2026 của HĐND TP Hà Nội đã quy định các chính sách hỗ trợ chuyển đổi phương tiện giao thông đường bộ từ nhiên liệu hóa thạch sang năng lượng sạch.

Tuy nhiên, chính sách hỗ trợ trực tiếp bằng tiền đối với cá nhân chuyển đổi xe mô tô, xe gắn máy hiện áp dụng cho người thuộc hộ nghèo. Do đó, tài xế công nghệ sử dụng xe máy nhưng không thuộc diện hộ nghèo chưa nằm trong nhóm được hưởng trực tiếp chính sách này.

Trong khi đó, kết quả khảo sát tài xế trong quá trình xây dựng phương án triển khai Vùng phát thải thấp cho thấy nhu cầu chuyển đổi sang phương tiện sử dụng năng lượng sạch. Tuy nhiên, giá xe, quãng đường di chuyển sau mỗi lần sạc, tuổi thọ pin và hạ tầng sạc vẫn là những yếu tố khiến tài xế cân nhắc trước khi chuyển đổi.

Từ thực tế này, nghiên cứu dự kiến đánh giá hiệu quả của các hình thức hỗ trợ đối với quyết định chuyển đổi phương tiện, đồng thời phân tích tác động của việc chuyển từ xe xăng sang xe điện tới hoạt động, chi phí và thu nhập của tài xế. Kết quả được kỳ vọng cung cấp thêm bằng chứng thực tiễn để hoàn thiện chính sách hỗ trợ tài xế công nghệ trong quá trình triển khai Vùng phát thải thấp tại Hà Nội.

Đáng chú ý, nhóm nghiên cứu dự kiến triển khai thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng (RCT) với ba nhóm tài xế công nghệ đang sử dụng xe máy xăng và có nhu cầu thay thế phương tiện.

Nhóm thứ nhất không nhận thêm thông tin hoặc hỗ trợ. Nhóm thứ hai được cung cấp thông tin về lợi ích kinh tế, môi trường của xe máy điện. Nhóm thứ ba được hỗ trợ một phần chi phí mua xe máy điện từ nguồn kinh phí do nghiên cứu bố trí. Việc so sánh kết quả giữa ba nhóm nhằm đánh giá tác động của thông tin và hỗ trợ tài chính đối với quyết định chuyển đổi phương tiện.

Nghiên cứu cũng dự kiến xây dựng công cụ tính toán mức tiết kiệm chi phí khi sử dụng xe máy điện dựa trên dữ liệu hoạt động thực tế của từng tài xế. Công cụ có thể ước tính chi phí nhiên liệu, chi phí điện, mức tiết kiệm vận hành, chi phí bảo dưỡng, thời gian hoàn vốn và tác động dự kiến đến thu nhập ròng hằng tháng. Các thông tin này dự kiến được tích hợp trên ứng dụng dành cho tài xế và cập nhật hằng ngày.

Bên cạnh đó, nhóm nghiên cứu sẽ đánh giá tác động của Vùng phát thải thấp đối với hoạt động gọi xe công nghệ, tập trung vào những thay đổi về khu vực, thời gian hoạt động, thu nhập, khả năng tiếp tục hoạt động trong khu vực áp dụng Vùng phát thải thấp và quyết định thay thế phương tiện của tài xế.

Bộ Xây dựng yêu cầu việc triển khai nghiên cứu phải bảo đảm tuân thủ các quy định về an ninh thông tin, bảo vệ dữ liệu cá nhân, quản lý khoa học và hoạt động đối ngoại.

Theo hồ sơ đề xuất, dữ liệu phục vụ nghiên cứu sẽ được mã hóa, khử định danh hoặc tổng hợp, chỉ sử dụng cho mục đích nghiên cứu khoa học và xây dựng khuyến nghị chính sách. Việc tham gia khảo sát, thử nghiệm được thực hiện trên cơ sở tự nguyện và có sự đồng thuận của người tham gia.