Đề xuất tăng diện tích cảnh báo sức khỏe chiếm ít nhất 85% trên vỏ bao thuốc lá

Ông Nguyễn Hồng Ngọc phát biểu tại buổi Tọa đàm

Tại buổi Tọa đàm “Thế hệ người Việt trẻ nói không với thuốc lá” do Báo Nhân Dân tổ chức sáng 27-10, các chuyên gia cho biết, những khoảng trống trong quy định về thuốc lá mới, hiệu quả cảnh báo sức khỏe trên bao bì và sự gia tăng các hình thức tiếp thị thuốc lá trên môi trường số… đang đặt ra yêu cầu phải hoàn thiện hành lang pháp lý về lĩnh vực này.

Hiện dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá đang được Quốc hội xem xét tại kỳ họp thứ 2.

Ông Nguyễn Hồng Ngọc, Phó Vụ trưởng Vụ Văn hóa-Xã hội, Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội cho biết, điều đáng chú ý là dự thảo Luật đã bổ sung các khái niệm về thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, trưng bày thuốc lá và tiếp thị thuốc lá trực tiếp tới người tiêu dùng.

Tuy nhiên, khái niệm nguyên liệu thuốc lá tại dự thảo luật chưa bao gồm các chất không chứa nicotine được sử dụng chuyên dùng cho sản phẩm thuốc lá. Điều này có thể tạo ra khoảng trống trong việc thực hiện quy định cấm đối với một số loại nguyên liệu.

Một vấn đề chính sách khác là nâng diện tích cảnh báo sức khỏe trên bao bì thuốc lá. Luật hiện hành quy định cảnh báo sức khỏe phải chiếm ít nhất 50% diện tích mỗi mặt chính trước và sau của bao, tút, hộp thuốc lá. Sau hơn 13 năm, tỷ lệ này chưa thay đổi, trong khi nhiều quốc gia đã áp dụng mức cảnh báo lớn hơn.

PGS.TS Lê Thị Thanh Hương, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Y tế công cộng dự Tọa đàm

Theo Báo cáo thẩm tra dự thảo luật số 1208/BC-UBVHXH16 ngày 10/10/2026, Ủy ban Văn hóa và Xã hội đề nghị nghiên cứu bổ sung quy định diện tích cảnh báo sức khỏe chiếm ít nhất 85% mỗi mặt chính trước và sau của bao, tút, hộp thuốc lá, hoặc quy định lộ trình cụ thể để tăng diện tích cảnh báo từ 85% đến 100%. Bên cạnh đó, cần bảo đảm cảnh báo sức khỏe gắn liền với bao bì, không bị che lấp bởi tem thuốc lá hoặc các yếu tố khác.

Từ góc độ nghiên cứu, PGS.TS Lê Thị Thanh Hương, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Y tế công cộng cũng tán thành với đề xuất tăng diện tích cảnh báo lên ít nhất 85%, sử dụng hình ảnh lớn hơn, đổi mới các bộ cảnh báo theo định kỳ và in số tổng đài tư vấn cai thuốc lá miễn phí trên bao bì.

Bà Hương dẫn chứng, trong khi Việt Nam vẫn duy trì diện tích cảnh báo 50% hơn 10 năm qua thì Thái Lan đã áp dụng mức 85%; Lào, Myanmar, Singapore và Brunei áp dụng mức 75%... Một thử nghiệm trên 1.010 người hút thuốc tại Việt Nam vừa được công bố năm 2026 cho thấy, cảnh báo chiếm 85% diện tích bao bì với hình ảnh được phóng to giúp nâng cao nhận thức về một số nguy cơ bệnh tật so với bộ cảnh báo hiện hành.

TS Angela Pratt, Trưởng Đại diện WHO tại Việt Nam phát biểu tại Tọa đàm

Đáng chú ý, theo ước tính của Bộ Y tế, việc tăng diện tích cảnh báo lên 85% có thể giúp giảm khoảng 815.100 người hút thuốc sau 6 năm.

Bên cạnh những yêu cầu hoàn thiện pháp luật, các tham luận tại buổi Tọa đàm cũng nhấn mạnh nguy cơ từ các sản phẩm nicotine và thuốc lá mới đối với trẻ em, thanh thiếu niên.

TS Angela Pratt, Trưởng Đại diện Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tại Việt Nam cho biết, WHO đánh giá cao việc Việt Nam cấm thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng, đồng thời khuyến nghị Luật sửa đổi cần thể hiện đầy đủ tinh thần của Nghị quyết số 173/2024/QH15 của Quốc hội, bao gồm cả việc kiểm soát các bộ phận, linh kiện của sản phẩm.

Ông Đặng Hoa Nam phát biểu tại Tọa đàm

Từ góc độ bảo vệ quyền trẻ em, ông Đặng Hoa Nam, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam nhấn mạnh yêu cầu chuyển từ tư duy xử lý hậu quả sang chủ động phòng ngừa nguy cơ, từ việc chỉ kiểm soát sản phẩm sang bảo vệ con người.

Theo ông Nam, việc bảo vệ trẻ em trước tác hại của thuốc lá không thể chỉ dừng ở cung cấp thông tin mà cần có các biện pháp pháp luật, quản lý thị trường, kiểm soát quảng bá, hạn chế tiếp cận và hỗ trợ phòng ngừa từ sớm...

Các nội dung tham luận và thảo luận tại buổi tọa đàm hướng tới một yêu cầu xuyên suốt: hoàn thiện chính sách phải gắn với khả năng thực thi, có cơ chế giám sát, đánh giá hiệu quả và bảo đảm các quy định thực sự góp phần giảm nguy cơ tiếp cận, sử dụng thuốc lá trong giới trẻ.