Đề xuất thêm cơ chế bảo vệ trẻ em là con nuôi

Thảo luận ở hội trường, ý kiến các đại biểu Quốc hội tập trung nhấn mạnh việc bảo đảm sự tự nguyện, quyền lợi và môi trường sống an toàn, bền vững cho trẻ em khi được nhận làm con nuôi. Bên cạnh đó, các đại biểu cũng đề xuất rà soát kỹ lưỡng các điều kiện nhận nuôi con nuôi, hệ quả pháp lý khi chấm dứt quan hệ nuôi dưỡng và sự đồng bộ với các quy định pháp luật liên quan.

Đánh giá cao dự thảo luật đã bổ sung các quy định về hành vi bị nghiêm cấm, xác minh trẻ bị bỏ rơi và bảo vệ trẻ khi hủy quyết định nuôi con nuôi, tuy nhiên, đại biểu Nguyễn Vũ Trung (đoàn TP Hồ Chí Minh) cho rằng, với một lĩnh vực liên quan trực tiếp đến thân thể, nhân thân và tương lai của trẻ em, cần phải thiết kế thêm cơ chế để phát hiện nguy cơ trước khi trẻ được giao nhận, đưa ra khỏi nơi cư trú hoặc rơi vào tay người có mục đích bất hợp pháp. Đồng thời, đại biểu đề nghị dự thảo luật bổ sung quy định nghiêm cấm lợi dụng việc cho, nhận con nuôi để tuyển mộ, chuyển giao, tiếp nhận, vận chuyển hoặc đưa trẻ em đi nhằm mục đích mua bán người, bóc lột hoặc lấy mô, bộ phận cơ thể. Nghiêm cấm gắn việc nhận nuôi với yêu cầu hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể hoặc các hình thức can thiệp y tế trái phép.

 Đại biểu Quốc hội Nguyễn Vũ Trung (đoàn TP Hồ Chí Minh) phát biểu. Ảnh: TRỌNG HẢI

Đại biểu Nguyễn Vũ Trung nhấn mạnh, dự thảo luật cần quy định rõ người đã bị kết án về tội mua bán người, mua bán hoặc chiếm đoạt mô, bộ phận cơ thể người không được nhận con nuôi. Việc thẩm tra phải áp dụng với cả hai người trong cặp vợ chồng và những người có vai trò thực tế trong việc chăm sóc trẻ.

Bên cạnh đó, khi hủy bỏ, thu hồi quyết định nuôi con nuôi phải bảo đảm khi phát hiện sai phạm, trẻ được bảo vệ ngay và không bị đẩy vào khoảng trống chăm sóc; trẻ cần có nơi ở an toàn, người chăm sóc, hỗ trợ tâm lý và cơ chế xem xét độc lập.

Đại biểu Quốc hội Lê Thị Ngọc Linh (đoàn Cà Mau) phát biểu. Ảnh: TRỌNG HẢI

Liên quan đến cơ chế phối hợp bảo vệ trẻ em sau khi được nhận làm con nuôi ở nước ngoài, đại biểu Lê Thị Ngọc Linh (đoàn Cà Mau) đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện cơ chế phối hợp bảo vệ trẻ em Việt Nam sau khi được nhận làm con nuôi ở nước ngoài. Thực tế, việc theo dõi tình hình phát triển của trẻ và quy định trách nhiệm của các tổ chức nước ngoài là cần thiết. Nhưng để bảo đảm quyền trẻ em được thực hiện trên thực tế, cần làm rõ hơn cơ chế tiếp nhận, chuyển giao và xử lý thông tin khi phát hiện trẻ có dấu hiệu bị bạo lực, xâm hại, bị bỏ mặc hoặc không được bảo đảm các điều kiện chăm sóc, nuôi dưỡng.

Trong khi đó, đại biểu Cil Bri (đoàn Lâm Đồng) đề nghị, cần lựa chọn gia đình phù hợp với từng trẻ và giữ gìn thông tin về nguồn gốc. Dự thảo luật đã bổ sung các yếu tố văn hóa, dân tộc, tôn giáo, ngôn ngữ và nhu cầu đặc thù của trẻ. Đại biểu đề nghị đánh giá, phản ánh nhu cầu cụ thể của từng em với khả năng đáp ứng của gia đình nhận nuôi, nhất là hỗ trợ về ngôn ngữ, văn hóa, sức khỏe và duy trì mối liên hệ phù hợp với người thân. Mục đích là lựa chọn gia đình đáp ứng tốt nhất cho lợi ích của trẻ, đồng thời giúp cha mẹ nuôi chuẩn bị đầy đủ cho việc chăm sóc cũng như nuôi dưỡng.

 Đại biểu Quốc hội tại phiên họp. Ảnh: TRỌNG HẢI

Nhiều đại biểu cũng đồng tình với yêu cầu lưu trữ vĩnh viễn hồ sơ nuôi con nuôi. Tuy nhiên, lưu trữ lâu dài là chưa đủ nếu thông tin thiếu hoặc sai. Vì vậy, đại biểu đề nghị làm rõ trách nhiệm bảo đảm hồ sơ đầy đủ, trung thực, có thể truy xuất thông tin để phục vụ công tác xác minh, xác định đầu mối hướng dẫn con nuôi tìm về nguồn gốc, đồng thời bảo vệ bí mật đời tư của những người liên quan.