Đề xuất tiếp tục hỗ trợ tiền đóng BHYT cho 1,3 triệu người từ ngày 1/11

Đề xuất được Bộ Y tế đưa ra khi chính sách hỗ trợ theo Nghị định 75/2023/NĐ-CP sẽ kết thúc ngày 31/10/2026, trong khi việc sửa đổi, bổ sung quy định hiện hành chưa hoàn tất. Nếu không có chính sách chuyển tiếp, khoảng 1,3 triệu người có thể không còn được ngân sách nhà nước hỗ trợ mức đóng BHYT.

Gần 2 triệu người được duy trì BHYT nhờ chính sách hỗ trợ

Theo Nghị định 75/2023/NĐ-CP, ngân sách nhà nước hỗ trợ tối thiểu 70% mức đóng BHYT cho người dân tộc thiểu số sinh sống tại các xã khu vực II, khu vực III, thôn đặc biệt khó khăn thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2016–2020 nhưng các địa bàn này không còn nằm trong danh sách tương ứng giai đoạn 2021–2025. Chính sách được thực hiện trong 36 tháng, từ ngày 1/11/2023 đến hết ngày 31/10/2026.

Sau gần 3 năm, chính sách giúp duy trì BHYT cho bình quân khoảng 2 triệu người mỗi năm, hạn chế tình trạng người dân rời bỏ BHYT sau khi không còn thuộc diện được cấp thẻ miễn phí.

Đồng bào dân tộc thiểu số ở tỉnh Sơn La. Ảnh: Lê Anh Dũng

Theo số liệu Bộ Tài chính được Bộ Y tế dẫn trong Tờ trình, trong 2 tháng cuối năm 2023 có 628.945 người tham gia, với kinh phí hỗ trợ hơn 71,3 tỷ đồng. Năm 2025, con số này tăng lên hơn 2,04 triệu người, với kinh phí hỗ trợ hơn 1.810 tỷ đồng.

Riêng năm 2025, tổng số tiền phải thu BHYT của nhóm này là hơn 2.154 tỷ đồng. Ngân sách nhà nước hỗ trợ 70% mức đóng, ngân sách địa phương hỗ trợ thêm khoảng 330,8 tỷ đồng; người tham gia tự đóng hơn 315,6 tỷ đồng, tương đương 14,6%. 

Nhiều địa phương chưa hỗ trợ phần đóng còn lại

Theo ước tính của Bộ Y tế, đến tháng 10/2026, còn hơn 1,4 triệu người được ngân sách nhà nước hỗ trợ mức đóng BHYT theo Nghị định 75/2023. Phần hỗ trợ 70% từ ngân sách nhà nước tương đương hơn 1.075 tỷ đồng; phần 30% còn lại là hơn 461 tỷ đồng. Trong khoản này, ngân sách địa phương đã hỗ trợ thêm hơn 219,4 tỷ đồng.

Hiện có 15 tỉnh, thành phố hỗ trợ toàn bộ 30% mức đóng còn lại; 2 tỉnh hỗ trợ từ 5% đến dưới 30%; 17 tỉnh, thành phố chưa hỗ trợ thêm.

Nhóm được hỗ trợ tập trung chủ yếu tại các tỉnh miền núi phía Bắc, Bắc Trung Bộ và Tây Nguyên. Tại nhiều địa phương, người dân vẫn phải tự đóng phần còn lại của mức phí BHYT.

Những địa phương có đông người thuộc nhóm được hỗ trợ phải tự đóng phần còn lại. Nguồn: Bộ Y tế

Người dân có thể phải đóng BHYT gấp hơn 3 lần

Bộ Y tế cho biết, nếu chính sách không được tiếp tục từ ngày 1/11/2026, khoảng 1,3 triệu người dân tộc thiểu số sẽ không còn được ngân sách nhà nước hỗ trợ mức đóng BHYT. Tại 17 tỉnh, thành phố chưa hỗ trợ thêm, người dân có thể phải tự đóng toàn bộ mức phí, cao gấp khoảng 3,3 lần phần đang đóng hiện nay.

“Phần lớn nhóm đối tượng này thuộc các hộ có thu nhập thấp, khả năng tự đóng hạn chế nên nguy cơ ngừng tham gia BHYT là lớn”, Bộ Y tế nhận định.

Nếu người dân ngừng tham gia, quyền lợi BHYT có thể bị gián đoạn, ảnh hưởng đến việc khám, chữa bệnh, nhất là với người mắc bệnh mạn tính cần điều trị dài ngày. Cơ quan soạn thảo cũng dự báo có thể phát sinh việc thu bổ sung, hoàn trả, điều chỉnh tiền đóng và cấp lại thẻ nếu chính sách được khôi phục sau đó.

Số người tham gia BHYT giảm tại những địa phương có đông người thuộc nhóm này cũng có thể ảnh hưởng đến mục tiêu bao phủ BHYT giai đoạn 2026–2030. 

Để tránh gián đoạn quyền lợi BHYT, Bộ Y tế đề xuất Chính phủ tiếp tục hỗ trợ tối thiểu 70% mức đóng cho nhóm đối tượng trên từ ngày 1/11/2026, đến khi nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 188/2025/NĐ-CP có hiệu lực.

Theo số liệu Bộ Tài chính được dẫn trong Tờ trình, kinh phí ngân sách nhà nước hỗ trợ 70% mức đóng cho khoảng 1,3 triệu người trong 2 tháng cuối năm 2026 dự kiến khoảng 207 tỷ đồng. Giai đoạn 2027–2030, kinh phí bình quân dự kiến khoảng 1.243 tỷ đồng/năm.