Đề xuất xây dựng một khu tái định cư kiểu mẫu cho người dân vùng lũ Lai Châu

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp cùng Đoàn công tác đến thăm các điểm bị ảnh hưởng do trận lũ vừa qua tại xã Mường Than, tỉnh Lai Châu. (Ảnh: Thanh Vân)

Thông tin từ Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai cho biết sáng 19/7, Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp cùng Đoàn công tác của Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã đến thăm các điểm bị ảnh hưởng do trận lũ vừa qua tại xã Mường Than (địa phương chịu thiệt hại nặng nề nhất trong đợt lũ quét, sạt lở xảy ra từ ngày 15-18/7) thuộc tỉnh Lai Châu.

Qua nắm bắt tình hình, Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp đề nghị tỉnh Lai Châu tập trung mọi nguồn lực để khắc phục hậu quả, đảm bảo đời sống cho 800 hộ dân bị ảnh hưởng. Trọng tâm là thông tuyến các quốc lộ huyết mạch, tìm kiếm người mất tích và đề xuất hỗ trợ xây dựng một khu tái định cư kiểu mẫu với quy mô 200 hộ nhằm ổn định sinh kế lâu dài cho người dân.

Thiệt hại do mưa lũ, sạt lở trên 370 tỷ đồng

Theo lãnh đạo Ủy ban Nhân dân tỉnh Lai Châu, địa phương này là một tỉnh miền núi biên giới phía Tây Bắc với địa hình đồi núi dốc, bị chia cắt mạnh bởi các dãy núi cao và hệ thống sông suối dày đặc. Chính đặc điểm địa hình hiểm trở này, kết hợp với các hội tụ gió vùng cao, đã khiến cho khí hậu nơi đây diễn biến hết sức phức tạp và cực đoan trong nhiều năm qua.

Báo cáo tình hình thiên tai của Ủy ban Nhân dân tỉnh Lai Châu cho thấy từ đầu năm 2026 đến giữa tháng 7/2026, thiên tai tại Lai Châu xảy ra thường xuyên và dồn dập. Mưa lớn cường suất cao kéo dài gây ra lũ quét trên các sông, suối, sạt lở đất trên các sườn dốc và khu vực địa chất yếu. Riêng từ ngày 15-18/7/2026, trên địa bàn tỉnh Lai Châu có mưa rất to. Nhiều khu vực do tình trạng mưa dồn dập, cục bộ đã xảy ra lũ quét và sạt lở đất đá, gây thiệt hại nghiêm trọng về người và tài sản của Nhà nước và Nhân dân.

Riêng tại xã Mường Than, sáng 17/7, đợt lũ quét và sạt lở đất xảy ra tại khu vực thượng nguồn suối gần bản Đội 11 đã ảnh hưởng trực tiếp đến 899 hộ dân tại các bản Chít, Nậm Sáng, Noong Thăng, Nậm Ngùa và Khì.

Đến nay, trên địa bàn tỉnh Lai Châu ghi nhận 4 người chết, 4 người mất tích và 8 người bị thương. Lũ quét làm 53 ngôi nhà của 44 hộ dân bị hư hỏng (20 ngôi nhà bị cuốn trôi hoàn toàn); khoảng 300 ha lúa, hoa màu và thủy sản bị vùi lấp, cuốn trôi. Quốc lộ 32, Quốc lộ 279 cùng nhiều tuyến đường nội bản, công trình thủy lợi, trường học và hệ thống điện bị hư hỏng nặng. Trong đó riêng xã Mường Than ước tính thiệt hại khoảng trên 120 tỷ đồng.

Cũng theo báo cáo, từ đầu năm 2026 đến ngày 19/7, trên địa bàn tỉnh Lai Châu đã xảy ra một số đợt thiên tai đã gây thiệt hại về người, tài sản của Nhà nước và Nhân dân, làm 10 người chết, 5 người mất tích, 11 người bị thương, nhiều nhà cửa, tài sản và công trình cơ sở hạ tầng bị hư hỏng, thiệt hại.

Ước tổng thiệt hại do thiên tai gây ra từ đầu năm 2026 đến ngày 19/7 lên tới trên 370 tỷ đồng. Trong đó có 1.026 nhà bị ảnh hưởng, thiệt hại (trong đó 33 nhà sập hoàn toàn, 89 nhà thiệt hại từ 30-50%, 873 nhà thiệt hại nhẹ dưới 30%, 36 nhà bị ngập nước); trên 697ha cây trồng các loại bị thiệt hại; 25 con gia súc, 70 con gia cầm bị chết, hơn 20ha ao nuôi cá bị cuốn trôi.

Về cơ sở hạ tầng, có 46 cột điện; 9 trường học, điểm trường bị ảnh hưởng; 20 công trình thủy lợi, 4 công trình cấp nước sinh hoạt, 1 nhà xưởng, 2 trụ sở cơ quan bị hư hỏng; sạt, sụt trên các tuyến đường Quốc lộ, đường tỉnh, đường xã gây ách tắc giao thông, ước khối lượng đất đá sạt lở trên 550.000m3.

Theo lãnh đạo Ủy ban Nhân dân tỉnh Lai Châu, hiện một số khu vực còn bị ảnh hưởng, thiệt hại nặng do lũ quét, sạt lở đất, đặc biệt là các điểm dân cư có nguy cơ xảy ra thiên tai cao tiềm ẩn nhiều nguy hiểm.

Những ngày qua, Tỉnh ủy, Ủy ban Nhân dân tỉnh Lai Châu đã chỉ đạo các đơn vị chủ động, kịp thời sơ tán tạm thời Nhân dân đến nơi an toàn, nhưng về lâu dài vẫn cần bố trí, sắp xếp dân cư ở những nơi có nguy cơ sạt lở đất, lũ ống, lũ quét,... đến nơi an toàn, đảm bảo ổn định đời sống cho Nhân dân.

Trong khi đó, nguồn kinh phí dự phòng ngân sách của tỉnh rất eo hẹp, không thể đáp ứng nhu cầu sửa chữa, khắc phục thiệt hại lớn. Ước thiệt hại do mưa lũ, sạt lở gây ra trên địa bàn tỉnh là trên 370 tỷ đồng…

Trước diễn biến trên, lãnh đạo tỉnh Lai Châu kính đề nghị Thủ tướng Chính phủ và các bộ, ngành trung ương quan tâm, hỗ trợ gạo cứu đói hộ dân bị ảnh hưởng do thiên tai trong thời gian 1 đến 3 tháng đầu để ổn định bước đầu khó khăn về đời sống cho nhân dân; hỗ trợ kinh phí khắc phục thiệt hại do thiên tai tại xã Mường Than. Trước mắt, tỉnh Lai Châu đề xuất tập trung ưu tiên khắc phục khẩn cấp với tổng kinh phí đề nghị bố trí là 116 tỷ đồng. Trong đó, hỗ trợ thiệt hại về nhà 6 tỷ đồng; kinh phí đào hót, nạo vét đất đá, thanh thải dòng chảy, khôi phục cơ sở hạ tầng (không bao gồm kinh phí khắc phục Quốc lộ 32 hiện tại vẫn đang thuộc Bộ Xây dựng quản lý) 50 tỷ đồng; bố trí sắp xếp dân cư cho 82 hộ dân bị tại các bản Chít, Sắp Ngụa 60 tỷ đồng.

“Ngoài ra, qua rà soát, nhu cầu bố trí, sắp xếp dân cư tại tỉnh Lai Châu khoảng 2.000 tỷ đồng cho 45 điểm dân cư với khoảng 2.500 hộ. Trung ương đã bố trí 10 tỷ đồng, tỉnh bố trí ngân sách địa phương 100 tỷ đồng. Nhu cầu còn lại là 1.890 tỷ đồng. Tỉnh Lai Châu kính đề nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường báo cáo Chính phủ bố trí vốn,” đại diện tỉnh Lai Châu nhấn mạnh.

Nhiều khu vực do tình trạng mưa dồn dập, cục bộ đã xảy ra lũ quét và sạt lở đất đá, gây thiệt hại nghiêm trọng về người và tài sản của Nhà nước và Nhân dân. (Ảnh: Thanh Vân)

Khắc phục thiên tai, tái định cư bền vững

Ghi nhận nỗ lực của tỉnh Lai Châu và các lực lượng tham gia cứu hộ, cứu nạn trong điều kiện địa hình phức tạp, thời tiết diễn biến bất lợi, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp nhấn mạnh trong những ngày qua, mưa lớn xảy ra rất bất ngờ, nhưng địa phương đã ứng phó tốt.

"Đến thời điểm này có thể nói cơ bản đã khắc phục được ảnh hưởng. Điều quan trọng nhất là ổn định được chỗ ở tạm thời cho người dân ngay lập tức; bố trí được lương thực thực phẩm, có nước uống, điều kiện sinh hoạt tối thiểu cho người dân," Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp nói.

Tuy nhiên, Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp cũng lưu ý không phải khu nào cũng làm được như vậy. Do đó, trước mắt, ông Hiệp đề nghị tỉnh Lai Châu cần tập trung tìm kiếm những người còn mất tích. Trong đó, hiện nay còn 2 người mất tích cần cố gắng tập trung khoanh vùng để tìm kiếm. Với những trường hợp tử vong, ông Hiệp đề nghị tỉnh Lai Châu hỗ trợ chu đáo.

Ngoài ra, ông Hiệp cũng đề nghị tỉnh Lai Châu đẩy nhanh khắc phục hạ tầng thiết yếu, đồng thời rà soát các khu vực có nguy cơ sạt lở để chủ động di dời dân, bảo đảm an toàn tính mạng và tài sản của người dân trong thời gian tới.

“Trong số 800 hộ dân bị ảnh hưởng thì khoảng 179 hộ có thể khảo sát đưa vào khu tái định cư. Trước mắt nhu cầu cao nhất là 80 hộ, nhưng đã giải quyết 24 hộ. Theo tôi thì tỉnh có thể nghiên cứu chuyển hết thành một khu mới, có thể giải quyết được cho gần 200 hộ, để thành một khu kiểu mẫu,” ông Hiệp nói.

Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp lưu ý, khu tái định cư với 200 hộ dân là diện tích tương đối lớn và cần phải đảm bảo có đầy đủ hạ tầng từ điện, nước, đường sá... Vì vậy, trong trường hợp tỉnh Lai Châu không đáp ứng được thì cân nhắc đề xuất, để báo cáo Thủ tướng Chính phủ cho ý kiến triển khai.

Ngoài ra, ông Hiệp cũng đề cập đến việc có thể cân nhắc kiến nghị một cơ chế đặc biệt và chương trình hỗ trợ riêng cho các tỉnh miền núi phía Bắc thường xuyên chịu ảnh hưởng của lũ quét như Lai Châu, Lào Cai; trong đó rà soát lại tất cả các hộ dân nằm trong vùng nguy hiểm, các vùng sạt lở./.