Đề xuất xóa nợ lệ phí môn bài cho doanh nghiệp, hộ kinh doanh đã ngừng hoạt động

Theo Bộ Tài chính, đề xuất trên được đưa ra trong quá trình triển khai chiến dịch “Làm sạch mã số thuế - Tháo gỡ điểm nghẽn trong kinh doanh”. Thực tế cho thấy, nhiều doanh nghiệp, hộ kinh doanh đã ngừng hoạt động từ nhiều năm trước nhưng vẫn chưa thể hoàn tất thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế do còn tồn đọng các khoản nợ thuế, tiền phạt, tiền chậm nộp hoặc chưa hoàn thành nghĩa vụ kê khai thuế.

Đáng chú ý, không ít doanh nghiệp đã giải thể trên thực tế, không còn tài sản, nguồn thu hoặc không thể liên hệ với người đại diện theo pháp luật. Một số trường hợp bỏ địa chỉ kinh doanh đã đăng ký, thất lạc hồ sơ, sổ sách kế toán, khiến việc xác minh nghĩa vụ thuế và xử lý các thủ tục liên quan gặp nhiều trở ngại.

Bộ Tài chính đề xuất xóa nợ lệ phí môn bài để "gỡ khó" cho doanh nghiệp đã ngừng hoạt động - Ảnh: minh họa

Số liệu của Bộ Tài chính cho thấy, hiện có hơn 753.000 người nộp thuế thuộc trạng thái 03 (ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn thành thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế) và trạng thái 06 (không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký) kéo dài trên 10 năm.

Tính đến ngày 31/12/2025, cả nước có khoảng 764.000 người nộp thuế còn nợ lệ phí môn bài, với tổng số tiền khoảng 1.450 tỷ đồng. Phần lớn khoản nợ tập trung ở các doanh nghiệp nhỏ, hộ và cá nhân kinh doanh đã ngừng hoạt động hoặc không còn hiện diện tại địa chỉ đăng ký.

Theo quy định tại Nghị quyết số 198/2025/QH15 của Quốc hội, việc thu, nộp lệ phí môn bài đã chấm dứt từ ngày 01/01/2026. Tuy nhiên, đối với những khoản nợ phát sinh trước thời điểm này, cơ quan thuế vẫn phải tiếp tục theo dõi, đôn đốc và thực hiện các biện pháp thu hồi theo quy định.

Bộ Tài chính nhận định, trong nhiều trường hợp, chi phí phục vụ việc quản lý, theo dõi và cưỡng chế thu hồi nợ có thể cao hơn số tiền thực tế có khả năng thu được. Việc duy trì các khoản nợ kéo dài cũng gây khó khăn cho người nộp thuế khi thực hiện thủ tục giải thể doanh nghiệp hoặc chấm dứt hiệu lực mã số thuế.

Bên cạnh nợ lệ phí môn bài, Bộ Tài chính cũng đề xuất cơ chế xử lý tiền chậm nộp đối với người nộp thuế đã ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn tất thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế. Theo thống kê, tổng số nợ của nhóm người nộp thuế thuộc trạng thái 03 và 06 hiện vào khoảng 27.805 tỷ đồng. Trong đó, nợ thuế gốc khoảng 18.090 tỷ đồng, chiếm 65%; tiền chậm nộp khoảng 9.715 tỷ đồng, tương đương 35%.

Phần lớn các trường hợp này đã ngừng hoạt động trong thời gian dài, không còn nguồn thu hoặc tài sản để thực hiện nghĩa vụ tài chính. Trong khi đó, tiền chậm nộp tiếp tục phát sinh khiến tổng số nợ ghi nhận trên hệ thống quản lý thuế ngày càng tăng. Tuy nhiên, Bộ Tài chính nhấn mạnh, việc xóa tiền chậm nộp theo cơ chế đề xuất không đồng nghĩa với việc xóa toàn bộ khoản nợ thuế gốc.

Theo dự thảo, người nộp thuế muốn được xem xét xử lý tiền chậm nộp phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ nộp số tiền thuế gốc còn nợ, đồng thời nộp hồ sơ hợp lệ đề nghị khôi phục hoặc chấm dứt hiệu lực mã số thuế trong thời gian nghị quyết có hiệu lực. Đặc biệt, chính sách không áp dụng đối với các khoản nợ liên quan đến hành vi trốn thuế, gian lận thuế, sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp hoặc những vụ việc đang trong quá trình thanh tra, kiểm tra, truy tố, xét xử.

Theo Bộ Tài chính, việc ban hành cơ chế xử lý nợ thuế đặc thù sẽ góp phần giảm bớt gánh nặng tài chính, tháo gỡ những vướng mắc về thủ tục hành chính, tạo điều kiện cho doanh nghiệp, hộ kinh doanh đủ điều kiện hoàn tất việc khôi phục hoặc chấm dứt hiệu lực mã số thuế. Đồng thời, giải pháp này cũng giúp cơ quan thuế tập trung nguồn lực quản lý, thu hồi các khoản nợ có khả năng thu thực tế, hạn chế tình trạng nợ tồn đọng kéo dài trên hệ thống.

Bộ Tài chính xác định đây là chính sách đặc thù, mang tính chất xử lý một lần đối với các khoản nợ phát sinh và tồn đọng từ nhiều năm trước. Việc xem xét xóa nợ phải căn cứ vào dữ liệu quản lý thuế, bảo đảm đúng đối tượng, đúng điều kiện, công khai, minh bạch, tránh lợi dụng chính sách để trục lợi. Theo đề xuất, chính sách sẽ được áp dụng đến hết ngày 30/6/2028.