Đề xuất xóa nợ lệ phí môn bài đối với người nộp thuế ngừng hoạt động để tháo gỡ điểm nghẽn mã số thuế
Cơ quan chủ trì soạn thảo đang tiếp thu ý kiến đối với dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về chính sách đặc thù xử lý tiền nợ thuế. Đáng chú ý là đề xuất xóa nợ lệ phí môn bài và tiền chậm nộp đối với người nộp thuế ở trạng thái 03 và 06 nhằm xử lý dứt điểm tồn đọng lịch sử, thúc đẩy quá trình làm sạch dữ liệu mã số thuế trên hệ thống.
Phạm vi xóa nợ chỉ áp dụng cho đối tượng ngừng hoạt động
Theo Dự thảo Nghị quyết, đối tượng được xem xét xóa nợ lệ phí môn bài và tiền chậm nộp là những người nộp thuế thuộc Điều 2 đang ở trạng thái 03 (ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn thành thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế) và trạng thái 06 (không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký) tính đến ngày 21/11/2026. Cơ quan soạn thảo khẳng định chính sách này không áp dụng đại trà và sẽ không mở rộng sang người nộp thuế đang hoạt động bình thường, nhằm bảo đảm sự công bằng với những đơn vị đã tuân thủ nghĩa vụ nộp đúng hạn.
Giải trình về mốc thời gian ngày 31/12/2025, cơ quan soạn thảo làm rõ đây là thời điểm kết thúc giai đoạn phát sinh nghĩa vụ lệ phí môn bài trước khi chính thức chấm dứt việc thu khoản lệ phí này từ ngày 1/1/2026. Mốc thời gian này được dùng để xác định nghĩa vụ thuộc phạm vi xử lý, bao gồm cả những khoản nợ đã hạch toán và những nghĩa vụ đã phát sinh đến hết năm 2025 nhưng chưa khai nộp và chưa hạch toán trên hệ thống. Tuy nhiên, dự thảo cũng kiên quyết loại trừ những người nộp thuế thực tế vẫn phát sinh hoạt động sản xuất kinh doanh trong thời gian bị chuyển sang trạng thái 03 và 06, ngoại trừ trường hợp phát sinh doanh thu do thanh lý tài sản hoặc hàng hóa tồn kho.
Về mặt số liệu tác động, ước tính có khoảng 710.000 người nộp thuế ở trạng thái 03 và 06 đang nợ gốc lệ phí môn bài đã hạch toán khoảng 1.250 tỷ đồng, đi kèm với 438 tỷ đồng tiền chậm nộp tương ứng. Ngoài ra, nghĩa vụ chưa hạch toán của gần 2 triệu người nộp thuế khác có thể lên tới 15.000 tỷ đồng, tính theo giả định các đơn vị này sẽ quay lại giải quyết thủ tục mã số thuế. Việc tích tụ lệ phí môn bài và tiền chậm nộp qua nhiều năm đã trở thành rào cản tài chính lớn khiến các doanh nghiệp ngừng kinh doanh gặp khó khăn khi làm thủ tục giải thể dứt điểm.
Kiểm soát chặt chẽ dữ liệu, không xóa nợ tự động trên hệ thống
Liên quan đến quy trình thực thi, Đoàn đại biểu Quốc hội Thành phố Hà Nội đề nghị làm rõ cách giải quyết sai lệch dữ liệu và trách nhiệm phê duyệt xóa nợ. Phúc đáp vấn đề này, cơ quan soạn thảo nhấn mạnh khoản 3 Điều 6 quy định việc xử lý trên cơ sở dữ liệu hoàn toàn không đồng nghĩa với việc xóa nợ tự động mà không kiểm soát. Cơ quan quản lý thuế phải căn cứ vào dữ liệu đăng ký thuế, chứng từ thanh toán và kết quả xử lý trước đây để xác định khoản tiền đủ điều kiện.
Khi dữ liệu thiếu hoặc bất nhất, quy trình nghiệp vụ yêu cầu cán bộ phải tra soát, xác minh và điều chỉnh trước khi ra quyết định phê duyệt theo thẩm quyền. Nếu phát hiện người nộp thuế không đáp ứng đúng điều kiện quy định, cơ quan thuế sẽ phục hồi khoản nợ đã xóa theo khoản 4 Điều 6. Cơ quan chủ trì cũng đề xuất không xác định thời hạn chung cho việc xóa nợ (ví dụ 6 tháng) do khối lượng dữ liệu lịch sử rất lớn. Thay vào đó, tiến độ sẽ được phân tách theo từng nhóm, ưu tiên xử lý ngay các trường hợp đủ căn cứ để không ảnh hưởng đến thời gian giải quyết hồ sơ chấm dứt hiệu lực mã số thuế.
Hội Tư vấn Thuế Việt Nam đã đóng góp kiến nghị xem xét mở rộng đối tượng áp dụng cho cả người nộp thuế đang hoạt động nhưng không phát sinh doanh thu trong năm, hoặc xóa tiền chậm nộp phát sinh từ 1/1/2026 cho người đang hoạt động có nợ lệ phí. Tuy nhiên, cơ quan soạn thảo không đồng tình với những đề xuất này, do việc không phát sinh doanh thu chưa đủ căn cứ chứng minh doanh nghiệp đã ngừng hoạt động thực tế. Bộ Tài chính đã ban hành Công văn số 17143/BTC-CT gửi bộ hồ sơ đến các bộ ngành, đoàn đại biểu Quốc hội cùng 34 Ủy ban nhân dân và 34 cơ quan thuế tỉnh thành phố để tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý minh bạch cho chính sách đặc thù này.
