Đêm Quốc khánh đặc biệt giữa 'Địa ngục trần gian'

Kiên trung qua “lửa đỏ” ngục tù

Trong căn nhà nhỏ ở TDP Trung Quý (phường Thành Sen, tỉnh Hà Tĩnh), ông Lê Văn Phước (82 tuổi) chậm rãi kể về những năm tháng chiến đấu, bị thương, rơi vào tay địch và chịu cảnh tù đày tại nhà tù Phú Quốc. Những trận tra khảo, cuộc vượt ngục bất thành và đặc biệt là đêm 2/9/1969 vẫn in đậm trong ký ức người cựu chiến binh.

Câu chuyện của người lính năm ấy bắt đầu từ năm 1961, khi ông vừa tròn 17 tuổi và tình nguyện nhập ngũ. Sau 2 năm chiến đấu, ông trở về quê làm việc tại Lâm trường Hương Sơn và lập gia đình.

Đến tháng 5/1965, khi chiến trường miền Nam bước vào giai đoạn ác liệt, ông tiếp tục lên đường. Là chiến sĩ Đại đội 4, Tiểu đoàn 4, Trung đoàn 812, Sư đoàn 324B, ông chiến đấu tại Quảng Trị và được giao nhiệm vụ Tiểu đội phó Pháo binh. Năm 1967, trong một trận chiến ở Quảng Trị, ông Phước bị thương nặng rồi rơi vào tay địch. Sau thời gian điều trị tại Đông Hà, ông bị đưa về nhà lao Đà Nẵng để tra khảo. Khoảng 6 tháng sau, vì bị xếp vào diện “ngoan cố”, ông bị chuyển ra nhà tù Phú Quốc.

Tại đây, những trận tra khảo diễn ra khốc liệt hơn. Kẻ địch dùng nhiều hình thức để ép tù binh khai báo, từ roi cá đuối, dây điện đến chày gỗ… Có lần, ông bị đánh liên tiếp 15 roi cá đuối vào lưng khiến chân tay sưng vù, không thể tự ăn uống và phải nhờ đồng đội đút từng thìa cháo. Nhưng những trận đòn không khuất phục được người lính.

Trong thời gian bị giam giữ, ông cùng hơn 10 đồng chí bí mật tổ chức vượt ngục. Ban đêm, họ dùng muỗng inox đào hầm, giã nhỏ cơm để tích trữ, giấu trong tay áo làm lương thực. Khi đào được hơn 5 m thì địch phát hiện, cả nhóm bị bắt và tra tấn rất dã man nhưng không một ai trong tổ chức khai ra. Trong cảnh tù đày, chính tình đồng đội đã trở thành điểm tựa để những người lính cùng nhau vượt qua đòn roi và hiểm nguy, người còn sức giúp người yếu hơn, động viên nhau giữ vững khí tiết và không khuất phục trước sự tra khảo của địch.

Tiếng hát Quốc ca vang lên dưới làn đạn pháo

Trong những năm tháng bị giam cầm tại nhà tù Phú Quốc, đêm 2/9/1969 là ký ức ông Lê Văn Phước không thể quên. Hôm ấy, giữa căn phòng giam chật hẹp, nhiều người vẫn mang thương tích sau những trận tra tấn, một người lính nhắc đồng đội hôm nay là Quốc khánh 2/9 nên anh em sẽ chào cờ và hát Quốc ca. Không có lá cờ, không lễ đài, những người tù cách mạng vẫn lần lượt đứng dậy, người còn sức tự đứng, người bị thương vịn vào vai đồng đội, tất cả cùng hướng về phía Bắc.

Trong hoàn cảnh bị giam cầm, họ vẫn thực hiện nghi thức của ngày Quốc khánh, thể hiện lòng trung thành với Tổ quốc và ý chí không khuất phục trước kẻ thù. Khi tiếng Quốc ca vang lên giữa phòng giam, địch liên tục nả đạn xung quanh nhà tù nhằm át tiếng hát. Nhưng anh em vẫn đứng sát bên nhau, cố hát cho hết bài, tiếng pháo càng dồn dập thì anh em càng quyết tâm giữ trọn tiếng hát. Trong khoảnh khắc ấy, giữa nhà giam và bom đạn, ai cũng chỉ nghĩ đến Tổ quốc, đến miền Bắc và Bác Hồ, chính lúc đó tinh thần và ý chí của anh em được tiếp thêm sức mạnh.

Huân chương Kháng chiến hạng Ba và Kỷ niệm chương “Chiến sĩ cách mạng bị địch bắt, tù đày” là sự ghi nhận trang trọng của Đảng và Nhà nước đối với những cống hiến, hy sinh của cựu chiến binh Lê Văn Phước.

Tiếng Quốc ca chỉ vang lên trong thời gian ngắn nhưng trở thành ký ức không thể phai mờ đối với ông Phước. Giữa sự kiểm soát gắt gao của địch, những người tù cách mạng vẫn cùng nhau giữ nghi thức của ngày Quốc khánh, giữ vững niềm tin và ý chí. Chỉ ít ngày sau, tin Chủ tịch Hồ Chí Minh từ trần truyền đến trại giam khiến hàng nghìn tù nhân lặng đi rồi bật khóc. Nỗi đau được những người tù cách mạng chia sẻ, động viên nhau vượt qua vì anh em hiểu rằng còn sống là còn chiến đấu cho lý tưởng của Bác. Đến tháng 3/1973, sau khi Hiệp định Paris được ký kết, ông được trao trả tù binh.

Trở về quê hương, người lính năm xưa cùng vợ gây dựng lại cuộc sống, nuôi 5 người con. Dù thương tật 61%, ông vẫn tiếp tục lao động, sống giản dị và gương mẫu. Ông vinh dự được trao tặng Kỷ niệm chương “Chiến sĩ cách mạng bị địch bắt, tù đày” và Huân chương Kháng chiến hạng Ba.

Tấm gương sáng của người thương binh giữa đời thường

Năm 2018, ông cùng nhiều đồng đội trở lại nhà tù Phú Quốc. Đứng trước căn phòng mà ông từng bị giam giữ, những ký ức năm xưa lại hiện về trong tâm trí, ông nhớ những đồng đội từng sát cánh bên mình, những người đã chịu đựng đòn roi và cả những người không thể trở về.

Theo ông Dương Đình Bình, Bí thư Chi bộ TDP Trung Quý (phường Thành Sen), ông Phước hiện là thương binh hạng 2/4, đang hưởng trợ cấp hằng tháng và đã nộp hồ sơ đề nghị hưởng chế độ dành cho người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học. Ông Phước luôn là tấm gương mẫu mực, sống giản dị, chan hòa, được mọi người quý trọng và luôn nhắc nhở con cháu biết ơn thế hệ đi trước, sống có trách nhiệm với quê hương.

Hơn nửa thế kỷ đã qua, mỗi dịp Quốc khánh, ký ức về đêm 2/9/1969 lại trở về trong tâm trí người cựu chiến binh khi nhớ về những người đồng đội đã cùng mình đứng dậy giữa ngục tù để giữ trọn niềm tin với Tổ quốc ngay cả trong những năm tháng khốc liệt nhất của chiến tranh.