Đi tìm dấu tích mộ tập thể liệt sĩ sau trận đánh Cồn Tiên năm 1967

Ngày 9/8, thông tin từ tỉnh Quảng Trị cho biết, các cơ quan chức năng đang phối hợp với chính quyền xã Cồn Tiên xác minh thông tin về một khu vực được cho là nơi chôn cất tập thể các cán bộ, chiến sĩ hy sinh trong trận đánh vào căn cứ Cồn Tiên năm 1967.

Nhân chứng đang trao đổi với lực lượng chức năng tại hiện trường.

Trước đó, Văn phòng Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ đã đề nghị Ban Chỉ đạo tỉnh Quảng Trị chỉ đạo các cơ quan chuyên môn phối hợp chặt chẽ với địa phương và đơn vị liên quan khẩn trương rà soát, tổng hợp thông tin, hồ sơ về trận chiến đấu ngày 8/5/1967 tại căn cứ Cồn Tiên.

Đây được xem là bước quan trọng nhằm kiểm chứng những nguồn tin xuất hiện trong thời gian gần đây về khả năng còn một mộ tập thể liệt sĩ chưa được tìm thấy tại chiến trường ác liệt năm xưa.

Manh mối về rãnh chôn dài 60m

Theo thông tin bước đầu được cơ quan chức năng thu thập, ngày 8/5/1967, tại khu vực chân đồi Cồn Tiên diễn ra trận chiến đấu ác liệt của lực lượng ta nhằm tiến công căn cứ quân sự của Mỹ, chọc thủng một mắt xích quan trọng trong hệ thống phòng thủ ở phía nam khu phi quân sự. Nhiều cán bộ, chiến sĩ đã hy sinh trong trận đánh.

Đáng chú ý, một nguồn tin cho rằng, sau trận chiến các liệt sĩ được chôn cất tập thể trong một rãnh dài khoảng 60m tại khu vực Cồn Tiên. Tuy nhiên, vị trí chính xác của khu vực được nhắc đến đến nay vẫn chưa được xác định.

Từ manh mối này, chính quyền xã Cồn Tiên cùng các cơ quan chức năng đã tổ chức khảo sát thực địa, tiếp cận các nhân chứng để đối chiếu thông tin. Những ngày qua, cán bộ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ cùng một số nhân chứng đã trực tiếp đến khu vực Cồn Tiên xác định những vị trí nghi vấn.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị Lê Đức Tiến cũng đã trực tiếp đến hiện trường để chỉ đạo và trao đổi với nhân chứng về các thông tin liên quan. “Sau gần 60 năm, địa hình chiến trường đã có nhiều thay đổi nên những thông tin từ nhân chứng được xem là nguồn tư liệu đặc biệt quan trọng để thu hẹp phạm vi tìm kiếm” - ông Lê Đức Tiến nói.

Một lô cốt của quân đội Mỹ còn sót lại ở chiến trường Cồn Tiên.

Dùng radar xuyên đất khoanh vùng vị trí nghi vấn

Theo đề nghị của Văn phòng Ban Chỉ đạo quốc gia, bên cạnh tìm kiếm nhân chứng, tỉnh Quảng Trị sẽ rà soát, tổng hợp hồ sơ, tài liệu liên quan đến trận chiến đấu ngày 8/5/1967; đồng thời phân tích, hệ thống hóa, đối chiếu các nguồn thông tin thu thập được.

Một giải pháp đáng chú ý là sử dụng thiết bị radar xuyên đất để thăm dò những khu vực nghi vấn. Phương pháp này được kỳ vọng hỗ trợ phát hiện những bất thường dưới lòng đất, qua đó khoanh vùng khu vực có khả năng tồn tại dấu tích mộ tập thể trước khi tiến hành các bước tiếp theo.

Trên cơ sở kết quả khảo sát, các cơ quan chức năng sẽ hoàn thiện hồ sơ và tổ chức hội thảo khoa học với sự tham gia của các cơ quan, đơn vị, chuyên gia và nhân chứng liên quan để xác minh, kết luận thông tin.

Chỉ sau khi có đủ căn cứ, việc tổ chức tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ mới được triển khai theo quy định. Cách làm này nhằm bảo đảm công tác tìm kiếm được tiến hành thận trọng, khoa học, hạn chế việc đào tìm trên diện rộng khi vị trí chưa được xác định chắc chắn.

Cồn Tiên là một trong những địa danh gắn với những trận chiến khốc liệt nhất trên chiến trường Quảng Trị trong những năm 1966-1967.

Xe tăng chở theo xác lính thuỷ đánh bộ của Mỹ tại chiến trường Cồn Tiên. Ảnh lưu trữ của Thuỷ quân lục chiến Hoa Kỳ.

Nằm ở vị trí chiến lược phía nam khu phi quân sự, Cồn Tiên cùng với Dốc Miếu và hệ thống cứ điểm quân sự khác tạo thành tuyến phòng thủ kiên cố của quân đội Mỹ, nhằm kiểm soát khu vực giới tuyến, ngăn chặn sự chi viện từ miền Bắc vào chiến trường miền Nam.

Quân đội Mỹ xây dựng tại đây một căn cứ hỏa lực mạnh với hệ thống công sự, bãi mìn, hàng rào dây thép gai dày đặc, được yểm trợ bằng pháo binh và không quân.

Trong năm 1967, Cồn Tiên liên tục trở thành mục tiêu tiến công, vây ép của lực lượng ta. Những trận đánh và các đợt pháo kích dữ dội khiến chiến trường này trở thành nỗi ám ảnh đối với lính thủy đánh bộ Mỹ.

Chiến sự tại đây từng khiến giới quân sự và truyền thông Mỹ liên tưởng đến một “Điện Biên Phủ” mới.

Gần sáu thập kỷ đã trôi qua, dấu tích chiến tranh trên vùng đất Cồn Tiên nhiều nơi đã bị thời gian và quá trình sản xuất, xây dựng làm thay đổi. Bởi vậy, việc lần tìm một vị trí chôn cất từ những mảnh ký ức của nhân chứng, tài liệu lịch sử và dấu vết còn lại dưới lòng đất là công việc đặc biệt khó khăn.

Nếu thông tin về khu mộ tập thể được xác minh, đây sẽ là cơ sở quan trọng để Quảng Trị tiếp tục hành trình tìm kiếm, đưa những người lính đã nằm lại trên chiến trường Cồn Tiên gần 60 năm trước trở về.