Đi trước một bước để các anh hùng liệt sĩ sớm trở về với tên tuổi

Hơn 37.800 mẫu sinh phẩm đã được hoàn thành chỉ trong thời gian ngắn, mở ra cơ hội đưa những người con đã ngã xuống trở về với gia đình bằng chính tên tuổi thiêng liêng của mình sau nhiều thập kỷ đợi chờ.

Công an Thanh Hóa thu nhận mẫu ADN thân nhân liệt sĩ phục vụ công tác xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Ảnh: Công an Thanh Hóa

Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ nhưng nỗi đau của những gia đình có người thân là liệt sĩ chưa xác định được danh tính vẫn còn nguyên vẹn.

Trên khắp mọi miền đất nước, vẫn còn hàng trăm nghìn ngôi mộ mang dòng chữ “Liệt sĩ chưa biết tên”, là những khoảng trống chưa thể lấp đầy trong ký ức của thân nhân và trong lịch sử dân tộc.

Với riêng Thanh Hóa, địa phương có số lượng liệt sĩ thuộc nhóm cao nhất cả nước, hành trình tìm lại tên cho những người đã hy sinh không chỉ là nhiệm vụ chính trị mà còn là mệnh lệnh từ trái tim.

Chính vì vậy, ngay khi chủ trương xây dựng cơ sở dữ liệu ADN thân nhân liệt sĩ được triển khai, lực lượng Công an Thanh Hóa đã chủ động đi trước, làm trước bằng quyết tâm và trách nhiệm cao nhất.

Cuộc chạy đua với thời gian và trách nhiệm thiêng liêng

Theo thống kê, cả nước hiện còn khoảng 500.000 liệt sĩ chưa xác định được danh tính. Riêng Thanh Hóa có hơn 55.000 liệt sĩ, trong đó trên 37.000 trường hợp chưa đủ thông tin để xác định chính xác phần mộ.

Đằng sau những con số ấy là hàng chục nghìn gia đình đã chờ đợi suốt nhiều thập kỷ.

Có những người mẹ, người chị, người em đã đi gần hết cuộc đời vẫn chưa biết nơi người thân mình yên nghỉ.

Có những ký ức chiến tranh ngày một nhạt nhòa theo thời gian, trong khi nhiều thân nhân trực hệ đã tuổi cao, sức yếu, thậm chí qua đời trước khi kịp để lại mẫu sinh phẩm phục vụ công tác giám định ADN.

Nhận thức rõ tính cấp thiết của nhiệm vụ, ngay sau khi Bộ Công an ban hành kế hoạch thu thập thông tin ADN cho thân nhân liệt sĩ chưa xác định danh tính, Công an tỉnh Thanh Hóa đã chủ động tham mưu UBND tỉnh xây dựng kế hoạch tổng thể, huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị từ tỉnh đến cơ sở.

Không chờ đợi, không triển khai theo cách làm thông thường, các đơn vị đã nhanh chóng rà soát dữ liệu, xác minh thông tin thân nhân liệt sĩ, chuẩn bị nhân lực, phương tiện, xây dựng phương án thu nhận mẫu trên quy mô lớn.

Quan điểm xuyên suốt được xác định rất rõ: không để sót một trường hợp đủ điều kiện lấy mẫu, không bỏ lỡ bất kỳ cơ hội nào để xác định danh tính liệt sĩ.

Từ miền núi cao biên giới đến vùng đồng bằng, ven biển, lực lượng công an cùng các ngành chức năng đã trực tiếp đến từng gia đình để tuyên truyền, vận động, hướng dẫn kê khai thông tin.

Nhiều tổ công tác lưu động được thành lập, mang thiết bị đến tận nhà những người cao tuổi, sức khỏe yếu, không có khả năng đi lại. Mỗi chuyến đi không đơn thuần là một nhiệm vụ chuyên môn.

Có những cụ già đã ngoài 90 tuổi, run run cầm tấm ảnh cũ của người con hy sinh từ thời chống Mỹ. Có những gia đình nhiều thế hệ vẫn gìn giữ cẩn thận những lá thư chiến trường đã ngả màu theo năm tháng.

Trong ánh mắt họ luôn hiện hữu một niềm hy vọng: biết đâu, từ mẫu ADN hôm nay, người thân sẽ có cơ hội được gọi đúng tên sau hàng chục năm vô danh.

Hơn 37.800 mẫu ADN và khát vọng trả lại tên cho các anh

Khối lượng công việc đặc biệt lớn đặt ra yêu cầu chưa từng có đối với các lực lượng tham gia.

Tuy nhiên, bằng cách làm khoa học, bài bản và sự phối hợp đồng bộ của cả hệ thống chính trị, chỉ trong hai đợt cao điểm triển khai, Thanh Hóa đã hoàn thành việc thu nhận 37.808 mẫu ADN của thân nhân liệt sĩ, đạt 100% số đối tượng đủ điều kiện. Đây là kết quả rất đặc biệt bởi công việc không chỉ dừng lại ở việc lấy mẫu sinh phẩm.

Trước đó là quá trình rà soát, xác minh thông tin nhân thân; sau đó là các bước niêm phong, bảo quản, vận chuyển và bàn giao mẫu theo quy trình chuyên môn nghiêm ngặt để phục vụ công tác phân tích, đối sánh.

Các tổ công tác lưu động đến tận địa bàn vùng sâu, vùng xa để hỗ trợ thu nhận mẫu sinh phẩm cho thân nhân liệt sĩ. Ảnh: Công an Thanh Hóa

Sau giai đoạn đầu, Thanh Hóa trở thành địa phương có số lượng mẫu ADN thân nhân liệt sĩ được thu nhận nhiều nhất cả nước.

Để hoàn thành khối lượng công việc khổng lồ này, 94 điểm thu nhận mẫu đã được bố trí trên toàn tỉnh, đồng thời các tổ công tác lưu động liên tục di chuyển đến tận cơ sở.

Nhiều cán bộ chiến sĩ làm việc xuyên ngày nghỉ, xuyên đêm để bảo đảm tiến độ.

Đặc biệt, trong quá trình triển khai, Thanh Hóa còn huy động hiệu quả nguồn lực xã hội hóa cho nhiệm vụ giàu ý nghĩa nhân văn này.

Riêng lực lượng Công an Thanh Hóa đã tự nguyện đóng góp hơn 3,5 tỉ đồng, cùng nhiều nguồn lực khác để bảo đảm kinh phí thực hiện chương trình.

Điều đáng nói hơn cả là những kết quả bước đầu đã xuất hiện. Từ nguồn dữ liệu ADN được thu nhận, các cơ quan chức năng đã xác định được danh tính 7 liệt sĩ.

Dù con số ấy chưa lớn so với hàng chục nghìn trường hợp đang chờ đợi, nhưng mỗi trường hợp được xác định thành công đều là một cuộc đoàn tụ thiêng liêng giữa quá khứ và hiện tại.

Trong khi cả nước đang triển khai Kế hoạch cao điểm “500 ngày đêm” tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, Thanh Hóa đã hoàn thành việc thu nhận mẫu ADN từ tháng 7.2025, tạo nền tảng dữ liệu quan trọng cho giai đoạn đối sánh tiếp theo.