Muốn xác định đúng vai trò của sông Sài Gòn trong kỷ nguyên mới, cần đảo chiều câu hỏi: Nếu Thành phố không có dòng sông này, điều gì sẽ thay đổi? Những hoạt động nào vẫn có thể tồn tại, những chức năng nào phải thay thế bằng các công trình nhân tạo, và có những giá trị nào dù bỏ ra nhiều tiền cũng không thể tái tạo đầy đủ? Đây không chỉ là một giả định để hình dung lịch sử, mà là phép thử giúp nhận diện thứ tự ưu tiên trong chiến lược phát triển TPHCM: Đâu là giá trị có thể thay thế, đâu là giá trị cần được bảo vệ và đâu là nền tảng tự nhiên phải được tổ chức lại để tạo ra năng lực cạnh tranh cho đô thị trong nhiều thập niên tới.
