Điểm đến văn hóa mới giữa lòng thành phố

Con đường Nhiếp ảnh được định hướng là không gian nghệ thuật công cộng ngoài trời, nơi nhiếp ảnh hiện diện trong đời sống đô thị, kết nối giữa lịch sử, hiện tại, tương lai của thành phố bằng ngôn ngữ hình ảnh. Đây không chỉ là nơi trưng bày tác phẩm, mà còn là không gian để kể câu chuyện về TP.HCM từ những dấu mốc lịch sử, thành tựu phát triển, đến nhịp sống đương đại, văn hóa, con người và tinh thần sáng tạo không ngừng của một đô thị trẻ trung, năng động, hội nhập.

Công trình góp phần cụ thể hóa chủ trương đổi mới hình thức trưng bày, triển lãm ảnh trên không gian công cộng, đồng thời gắn với chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa, phát triển du lịch văn hóa và nâng cao chất lượng không gian đô thị trung tâm.

Từng bước hình thành một điểm đến văn hóa, công nghệ

Trong khi đó, Nhà Triển lãm Nghệ thuật đương đại là mô hình triển lãm công nghệ số tiên phong tại Việt Nam và là mô hình đặc biệt đầu tiên của TP.HCM trong lĩnh vực văn hóa số. Không gian ứng dụng các công nghệ hiện đại như trí tuệ nhân tạo, trình chiếu đa phương tiện và tương tác số nhằm đổi mới cách tiếp cận di sản và nghệ thuật.

Nhà triển lãm giới thiệu hành trình lịch sử Sài Gòn - TP.HCM qua tư liệu, hình ảnh và trải nghiệm số sống động. Bên cạnh chức năng trưng bày, đây còn là trung tâm tổ chức workshop, tọa đàm và trải nghiệm sáng tạo cho cộng đồng. Không gian thực tế ảo, khu check-in công nghệ và các khu tương tác giúp công chúng, đặc biệt là giới trẻ, tiếp cận văn hóa theo cách trực quan, hấp dẫn.

Đáng chú ý tại Nhà Triển lãm Nghệ thuật đương đại, tác phẩm sắp đặt “Cây Di sản” của họa sĩ Nguyễn Duy Nhựt tạo ấn tượng như một điểm nhấn giàu tính biểu tượng, gợi mở suy tư về sự hình thành, tiếp nối và phát triển của di sản văn hóa Việt Nam trong dòng chảy lịch sử và văn minh nhân loại.

Hình ảnh cái cây, mô típ nguyên sơ và mang tính phổ quát, được nghệ sĩ lựa chọn như một ẩn dụ cho cội nguồn, ký ức tập thể và sức sống bền bỉ của văn hóa. Thân cây vươn thẳng, các nhánh lan tỏa trong không gian gợi liên tưởng đến những mạch thời gian đan cài, trong khi hệ rễ bám sâu xuống mặt đất như nhấn mạnh nền tảng lịch sử nơi các giá trị tinh thần và vật chất được hình thành, nuôi dưỡng.

Trên các cành cây, những hình ảnh và dấu tích ký ức được treo lơ lửng, gợi cảm giác về các mảnh ghép lịch sử tồn tại giữa hiện diện và hoài niệm. Đặc biệt, ở phần gốc và rễ cây, nghệ sĩ đặt các thiết bị công nghệ sơ khai như máy tính, màn hình CRT, radio…, những biểu tượng của giai đoạn chuyển giao mạnh mẽ cuối thế kỷ XX, đầu thế kỷ XXI. Các vật thể này đóng vai trò như những dấu mốc thời gian, phản ánh sự gắn kết ngày càng chặt chẽ giữa công nghệ và đời sống văn hóa, xã hội.

Trong “Cây Di sản”, công nghệ không được đặt ở thế đối lập với truyền thống, mà hiện diện như một “lớp rễ mới”, góp phần lưu giữ, tái cấu trúc và lan tỏa ký ức văn hóa. Tác phẩm vì thế gợi lên một dòng chảy văn hóa chồng lớp, nơi quá khứ và hiện tại cùng tồn tại, vừa đối thoại vừa hòa giải, mở ra những suy ngẫm sâu sắc về cách con người hôm nay đối diện với di sản trong kỷ nguyên số.

Nhà Triển lãm Nghệ thuật đương đại cũng là nơi kết nối nghệ sĩ, nhà nghiên cứu, doanh nghiệp sáng tạo và công chúng trong các hoạt động giao lưu, sáng tác và thử nghiệm ý tưởng mới. Qua đó từng bước hình thành một điểm đến văn hóa, công nghệ, sáng tạo tiêu biểu, góp phần khẳng định hình ảnh TP.HCM năng động, tiên phong và giàu bản sắc trong kỷ nguyên số.

Con đường Nhiếp ảnh TP.HCM và Nhà Triển lãm Nghệ thuật đương đại đánh dấu bước phát triển mới trong việc hình thành các không gian văn hóa - nghệ thuật

Tiên phong phát triển văn hóa

Theo Giám đốc Sở VHTT TP.HCM Trần Thế Thuận, thành phố đang đứng trước những vận hội mới, mang trên vai trọng trách của một đô thị đặc biệt, trung tâm lớn về kinh tế, văn hóa, giáo dục và khoa học - công nghệ của cả nước. Trong bối cảnh đó, việc hình thành các không gian văn hóa công cộng mang dấu ấn sáng tạo không chỉ đáp ứng nhu cầu thụ hưởng nghệ thuật của người dân, mà còn góp phần ghi dấu những bước chuyển mình quan trọng của thành phố trong kỷ nguyên mới.

Ông Thuận cho biết, Con đường Nhiếp ảnh TP.HCM là một công trình văn hóa đặc sắc, thể hiện tinh thần đổi mới, sáng tạo và khát vọng phát triển bền vững của Thành phố mang tên Bác. Tuyến đường Đồng Khởi, nơi công trình được triển khai, từ lâu đã là không gian quen thuộc của các hoạt động triển lãm, giao lưu nghệ thuật, đồng thời là trục kết nối nhiều công trình mang tính biểu tượng như Bưu điện Thành phố, Đường sách, Nhà hát Thành phố, trụ sở HĐND và UBND TP.HCM, Công viên Lam Sơn…

Việc khánh thành Con đường Nhiếp ảnh được xem là sự tiếp nối và nâng tầm giá trị văn hóa, lịch sử của trục không gian này, góp phần làm phong phú diện mạo đô thị và tạo nên một điểm đến văn hóa, nghệ thuật có chiều sâu ngay tại trung tâm thành phố.

Dự án được triển khai theo định hướng mở, đề cao tính sáng tạo và tương tác cộng đồng, với hai hạng mục chính gồm không gian triển lãm trên trục Đồng Khởi (đoạn Nguyễn Du - Lê Thánh Tôn) và Công viên ảnh nghệ thuật Chi Lăng. Khởi công từ ngày 29.11.2025, đến nay công trình chính thức hoàn thành và đưa vào sử dụng, được định vị là nơi hội tụ các tác phẩm nhiếp ảnh nghệ thuật, thời sự và mỹ thuật tiêu biểu. Sự kết hợp này không chỉ góp phần chỉnh trang cảnh quan đô thị, mà còn hình thành một không gian trải nghiệm văn hóa hiện đại, đáp ứng nhu cầu thưởng lãm nghệ thuật chất lượng cao của người dân và du khách.

Giám đốc Sở VHTT TP.HCM nhấn mạnh, công trình còn mang ý nghĩa chính trị, xã hội quan trọng khi được thực hiện nhân dịp chào mừng thành công Đại hội lần thứ XIV của Đảng, đồng thời khẳng định vai trò tiên phong của TP.HCM trong triển khai chiến lược phát triển văn hóa và công nghiệp văn hóa quốc gia. Đây sẽ là địa điểm tổ chức các triển lãm chuyên đề, giới thiệu những thành tựu tiêu biểu của thành phố trên các lĩnh vực, qua đó quảng bá hình ảnh đất nước, con người Việt Nam đến bạn bè quốc tế và góp phần thực hiện hiệu quả Chiến lược phát triển văn hóa giai đoạn 2020-2035.

Việc ra mắt Nhà Triển lãm Nghệ thuật đương đại trong dịp này là bước đi quan trọng trong hoàn thiện hệ thống thiết chế văn hóa của thành phố. Không gian này được định hướng trở thành nơi kết nối ký ức đô thị với nghệ thuật đương đại và công chúng, ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo và thực tế ảo trong trưng bày, góp phần đưa nghệ thuật đến gần hơn với đời sống xã hội, đặc biệt là giới trẻ.

“Con đường Nhiếp ảnh TP.HCM không chỉ lưu giữ những khoảnh khắc đẹp, mà còn là biểu tượng cho khát vọng phát triển, tinh thần đoàn kết và ý chí vươn lên của Đảng bộ, chính quyền, nhân dân thành phố”, Giám đốc Sở VHTT TP.HCM khẳng định, đồng thời kỳ vọng mô hình không gian văn hóa sáng tạo này sẽ tiếp tục lan tỏa cảm hứng, bồi đắp niềm tự hào và trách nhiệm công dân trong hành trình xây dựng TP.HCM trở thành đô thị thông minh, hiện đại, đáng sống.

Trong khuôn khổ lễ khánh thành, Sở VHTT TP.HCM tổ chức triển lãm ảnh với chủ đề “Vững bước dưới cờ Đảng - Rạng rỡ Thành phố mang tên Bác”, trưng bày 88 hình ảnh tại Công viên ảnh nghệ thuật Chi Lăng và tuyến Đồng Khởi - Nguyễn Du, phản ánh những thành tựu nổi bật của Thành phố trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng - an ninh và đối ngoại. Tại khu vực Đồng Khởi - Lý Tự Trọng, 40 tác phẩm với chủ đề “Xây dựng TP.HCM văn minh, hiện đại, đổi mới, sáng tạo, năng động, hội nhập” phác họa sinh động diện mạo đô thị đang chuyển mình mạnh mẽ, đan xen giữa các công trình hiện đại và những khoảnh khắc đời sống giàu tính nhân văn.

THÙY TRANG; ảnh: QUỐC THANH