Điểm mặt 10 tính năng an toàn quan trọng nhất trong lịch sử ô tô

Tính năng an toàn trên ô tô không phải là một phát minh nhất thời, mà là kết quả của cả một thế kỷ tiến hóa bền bỉ cùng ngành công nghiệp xe hơi. Từ những khung gầm thô sơ ban đầu đến các hệ thống hỗ trợ lái điều khiển bằng thuật toán thông minh, mỗi bước tiến về thiết kế, vật liệu và công nghệ đều nhằm một mục tiêu duy nhất: giảm thiểu thương vong và bảo vệ con người trên mọi cung đường.

Bài viết này tái hiện những cột mốc của 10 tính năng an toàn quan trọng bậc nhất trong lịch sử ô tô, sắp xếp theo dòng thời gian từ những nền tảng cơ học sơ khai đến kỷ nguyên điện tử hiện đại. Mỗi công nghệ không chỉ thay đổi cách chiếc xe vận hành, mà còn góp phần viết lại tiêu chuẩn an toàn, cứu sống hàng triệu người và định hình tương lai của ngành xe bốn bánh.

Vùng hấp thụ lực va chạm (1937)

Ra đời từ năm 1937, vùng hấp thụ lực va chạm – hay còn gọi là vùng biến dạng có kiểm soát – được xem là một trong những nền tảng sớm nhất của an toàn thụ động trên ô tô. Thay vì giữ thân xe cứng tuyệt đối, cấu trúc này được tính toán để chủ động biến dạng khi xảy ra va chạm, qua đó hấp thụ và phân tán động năng trước khi lực truyền sâu vào khoang hành khách. Cách “hy sinh có kiểm soát” ấy giúp giảm đáng kể mức độ chấn thương cho người ngồi bên trong.

Ý tưởng mang tính cách mạng này được ghi nhận cho kỹ sư Béla Barényi của Mercedes-Benz, người đã đăng ký bằng sáng chế vào năm 1937. Từ một khái niệm tiên phong, vùng hấp thụ lực dần trở thành nguyên tắc cốt lõi trong thiết kế thân xe hiện đại và hiện diện như một tính năng an toàn tiêu chuẩn bắt buộc trên hầu hết các mẫu ô tô ngày nay.

Phanh đĩa (1955)

Sự xuất hiện của phanh đĩa vào năm 1955 đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong lịch sử về tính năng an toàn chủ động của ô tô. Khác với cơ chế tang trống truyền thống, hệ thống này sử dụng kẹp phanh ép má phanh trực tiếp vào đĩa kim loại quay theo bánh xe, tạo ra lực hãm ổn định, khả năng tản nhiệt vượt trội và hiệu suất đáng tin cậy ngay cả trong điều kiện mưa ẩm hoặc vận hành cường độ cao.

Dù ý tưởng về phanh đĩa đã được tồn tại từ cuối thế kỷ 19, phải đến khi Citroën trang bị phanh đĩa trước cho mẫu Citroën DS vào năm 1955, công nghệ này mới thực sự bước vào kỷ nguyên thương mại hóa rộng rãi. Từ đó đến nay, phanh đĩa dần trở thành tính năng an toàn tiêu chuẩn trên phần lớn các dòng xe, trong khi phanh tang trống chỉ còn hiện diện hạn chế ở một số mẫu xe phổ thông hoặc trục sau nhằm tối ưu chi phí.

Kiểm tra va chạm (1959)

Từ những phép thử còn mang tính thủ công, kiểm tra va chạm đã trở thành thước đo chuẩn mực của an toàn ô tô hiện đại. Năm 1959, Mercedes-Benz được ghi nhận là hãng tiên phong triển khai chương trình thử nghiệm có hệ thống, đặt nền móng cho các tiêu chuẩn đánh giá và xếp hạng an toàn xe trên toàn cầu ngày nay.

Dây đai an toàn ba điểm (1959)

Năm 1958, kỹ sư Nils Bohlin của Volvo phát triển dây đai an toàn ba điểm, giúp cố định cả ngực và hông, giảm mạnh nguy cơ chấn thương so với loại hai điểm trước đó.

Trang bị tiêu chuẩn trên Volvo PV544 từ năm 1959 và được Volvo mở bằng sáng chế miễn phí, tính năng an toàn này nhanh chóng lan rộng toàn cầu, trở thành một trong những phát minh cứu sống nhiều người nhất lịch sử ô tô.

Ghế trẻ em quay mặt về phía sau (1972)

Năm 1972, Volvo tiếp tục khẳng định vị thế tiên phong khi giới thiệu ghế trẻ em quay mặt về phía sau, giúp bảo vệ tối đa đầu, cổ và cột sống của trẻ trong va chạm trực diện. Lấy cảm hứng từ nguyên lý phân tán lực trong ngành hàng không vũ trụ, thiết kế này đến nay vẫn được xem là “tiêu chuẩn vàng” cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ tại nhiều quốc gia.

Túi khí (1973 – tùy chọn)

Ra mắt dưới dạng tùy chọn vào năm 1973 trên mẫu Oldsmobile Toronado với tên gọi Air Cushion Restraint System, túi khí được thiết kế bung ra trong tích tắc khi va chạm để giảm chấn thương vùng đầu và ngực. Tuy nhiên, do chưa được người tiêu dùng đón nhận, hệ thống này từng bị ngừng triển khai vào năm 1977.

Phải đến cuối thập niên 1980 – đầu 1990, túi khí mới thực sự phổ biến, tiêu biểu như trên Porsche 944 Turbo. Ngày nay, hệ thống đa túi khí quanh cabin đã trở thành trang bị an toàn gần như bắt buộc trên các mẫu ô tô mới ở nhiều thị trường.

ABS – Hệ thống chống bó cứng phanh (1978)

Ra mắt năm 1978, ABS giúp ngăn bánh xe bị bó cứng khi phanh gấp bằng cách điều chỉnh áp suất phanh liên tục, qua đó duy trì khả năng đánh lái và giảm nguy cơ trượt mất kiểm soát. Tính năng an toàn này có nguồn gốc từ ngành hàng không trước khi được ứng dụng lên ô tô.

Mercedes-Benz là hãng đầu tiên trang bị ABS trên mẫu Mercedes-Benz S-Class (W116), trước khi tiêu chuẩn hóa rộng rãi từ năm 1980. Đến nay, ABS đã trở thành tính năng an toàn gần như bắt buộc tại phần lớn các thị trường ô tô trên thế giới.

ESC – Kiểm soát ổn định điện tử (1995)

Ra mắt năm 1995, ESC giúp ngăn hiện tượng trượt ngang hay mất lái bằng cách tự động phanh từng bánh và điều chỉnh công suất động cơ khi phát hiện xe mất độ bám. Hệ thống này đặc biệt hiệu quả trong các tình huống đánh lái gấp hoặc đường trơn trượt.

Mercedes-Benz lần đầu giới thiệu tính năng an toàn này trên các mẫu Mercedes-Benz S-Class (W140) và Mercedes-Benz CL-Class (C140), hợp tác phát triển cùng Bosch. Theo Insurance Institute for Highway Safety, ESC có thể giảm khoảng 40% nguy cơ tử vong trong các vụ tai nạn đơn phương.

Cảnh báo điểm mù (2003)

Ra mắt năm 2003, hệ thống cảnh báo điểm mù sử dụng radar hoặc camera để phát hiện phương tiện nằm ngoài tầm quan sát của gương chiếu hậu, từ đó đưa ra cảnh báo trước khi người lái chuyển làn. Công nghệ này góp phần giảm đáng kể nguy cơ va chạm bên hông – một tình huống phổ biến trên cao tốc.

Volvo là hãng tiên phong với hệ thống BLIS (Blind Spot Information System), trước khi được nhiều nhà sản xuất khác như Mazda và Ford phát triển và phổ cập rộng rãi. Ngày nay, tính năng an toàn này đã xuất hiện cả trên những mẫu xe phổ thông giá phải chăng.

Giảm thiểu va chạm & Phanh khẩn cấp tự động (2003/2008)

Công nghệ “collision mitigation” đánh dấu bước chuyển từ cảnh báo sang chủ động can thiệp, khi xe có thể tự động phanh để tránh hoặc giảm mức độ nghiêm trọng của va chạm. Năm 2003, Honda giới thiệu hệ thống CMBS trên mẫu Honda Inspire, sử dụng radar phía trước để kích hoạt phanh khi phát hiện nguy cơ.

Đến năm 2008, Volvo ra mắt Volvo XC60 với hệ thống hoạt động liên tục, không phụ thuộc kiểm soát hành trình – cột mốc quan trọng của AEB hiện đại. Hệ thống này còn được Guinness World Records công nhận là công nghệ tránh va chạm hoạt động liên tục đầu tiên trên xe thương mại.

(theo OtoFun)