Điểm tựa chăm sóc người yếu thế từ cộng đồng
Từ phục hồi chức năng cho người khuyết tật tại trạm y tế đến chăm sóc, hỗ trợ người mắc bệnh tâm thần tại cộng đồng, thành phố Hà Nội đang từng bước đổi mới phương thức bảo đảm an sinh xã hội theo hướng lấy gia đình và cộng đồng làm nền tảng.
Cách tiếp cận này không chỉ giúp người yếu thế tiếp cận dịch vụ chăm sóc thuận lợi hơn mà còn hỗ trợ phục hồi khả năng tự lập, cải thiện chất lượng cuộc sống, giảm gánh nặng cho gia đình.

Điều trị cho người dân tại Trạm y tế xã Xuân Mai. Ảnh: Thu Hiền
Cách làm mới từ tuyến y tế cơ sở
Hơn 3 năm trước, một cơn xuất huyết não khiến bà Trần Thị Quyến (thôn Trí Thủy, xã Xuân Mai) bị liệt nửa người, gần như mất khả năng đi lại. Dù sức khỏe dần cải thiện sau quá trình điều trị tại bệnh viện, bà vẫn gặp nhiều khó khăn trong phục hồi chức năng, sinh hoạt hằng ngày.
Từ khi xã Xuân Mai triển khai mô hình phục hồi chức năng, can thiệp sớm và trợ giúp người khuyết tật, người yếu thế dựa vào gia đình và cộng đồng, bà Quyến tích cực tham gia. Tại Trạm Y tế xã, bà được hướng dẫn tập vận động, châm cứu, bấm huyệt và hỗ trợ bằng các thiết bị vật lý trị liệu.
“Sau một thời gian được hướng dẫn tập luyện, đến nay, tôi đã có thể tự đạp xe đến Trạm Y tế xã mỗi ngày để tập phục hồi chức năng”, bà Quyến chia sẻ.
Theo Giám đốc Trạm Y tế xã Xuân Mai Nghiêm Thị Hiền, địa phương hiện có khoảng 1.742 người khuyết tật và người yếu thế. Trước đây, cán bộ y tế chủ yếu đến tận nhà thăm khám, trong khi nhiều người nằm liệt nhiều năm chưa từng được tiếp cận dịch vụ phục hồi chức năng. Từ khi mô hình được triển khai vào tháng 7-2026, người dân có thể đưa người thân đến trạm y tế gần nhà để được hỗ trợ. Sau gần 4 tháng, hơn 500 người đã được khám, sàng lọc, mở rộng cơ hội tiếp cận dịch vụ chăm sóc và phục hồi chức năng ngay tại cơ sở.
Tại phường Tây Mỗ, địa phương đã ký hợp tác chuyên môn với Bệnh viện Phục hồi chức năng Hà Nội, đồng thời thành lập đội ngũ tình nguyện viên hỗ trợ tại cộng đồng. Qua rà soát, địa phương ghi nhận 2.756 người khuyết tật, trong đó 296 người có nhu cầu phục hồi chức năng. Đây là cơ sở để xây dựng phương án hỗ trợ phù hợp với tình trạng và nhu cầu của từng người.
Ở xã Phúc Thịnh, mô hình bước đầu ghi nhận những kết quả cụ thể. Trong hai tháng 9 và 10-2026, Trạm Y tế xã đã khám sàng lọc 166 người, lập hồ sơ phục hồi chức năng cho 30 trường hợp; khoảng 80% số người được lập hồ sơ có tiến triển tốt. Với những trường hợp bệnh nhẹ, cán bộ y tế hướng dẫn tập luyện trực tiếp trong khoảng một tuần, sau đó cung cấp video để người bệnh và gia đình tiếp tục thực hiện tại nhà. Những trường hợp vượt khả năng chuyên môn được tư vấn chuyển tuyến, bảo đảm người bệnh được tiếp cận phương pháp điều trị phù hợp.
Không chỉ mở rộng dịch vụ phục hồi chức năng cho người khuyết tật, Hà Nội còn chú trọng đổi mới phương thức chăm sóc, hỗ trợ người mắc bệnh tâm thần. Tại Trung tâm Chăm sóc và Phục hồi chức năng người tâm thần số 1 Hà Nội (xã Quảng Oai), mô hình “Tổ hợp chăm sóc và phục hồi chức năng cho người tâm thần” đang được triển khai với hơn 800 người bệnh. Mô hình tập trung chuẩn hóa quy trình tiếp nhận, quản lý, chăm sóc và phục hồi chức năng; từng bước ứng dụng công nghệ số trong theo dõi điều trị, dinh dưỡng và bảo đảm an toàn thực phẩm.
Giúp người yếu thế hòa nhập với cộng đồng
Thực tiễn triển khai cho thấy, đưa dịch vụ chăm sóc, phục hồi chức năng về cơ sở mới chỉ là bước khởi đầu. Để người bệnh phục hồi bền vững, không thể thiếu lực lượng hỗ trợ tại cộng đồng và sự đồng hành thường xuyên của gia đình. Giám đốc Trạm Y tế xã Xuân Mai Nghiêm Thị Hiền cho rằng, cần bố trí kinh phí duy trì lực lượng này, bảo đảm việc hướng dẫn, theo dõi và hỗ trợ người bệnh tại nhà được thực hiện thường xuyên, liên tục.
Với địa bàn có 5 điểm y tế nằm phân tán, Giám đốc Trạm Y tế xã Phúc Thịnh Trần Ngọc Nghĩa cho biết, xã sẽ đẩy mạnh đào tạo chuyên môn, bổ sung trang thiết bị, cải thiện cơ sở vật chất để từng bước mở rộng hoạt động phục hồi chức năng tại các điểm y tế. Qua đó, tạo điều kiện cho người dân ở xa trạm y tế trung tâm tiếp cận dịch vụ thuận lợi hơn.
Đối với người mắc bệnh tâm thần, Trung tâm Chăm sóc và Phục hồi chức năng người tâm thần số 1 Hà Nội đang xây dựng hệ thống học liệu, video hướng dẫn, giúp gia đình có thêm kiến thức và kỹ năng chăm sóc người bệnh sau khi trở về nhà. Đây cũng là giải pháp tăng cường kết nối giữa cơ sở chăm sóc chuyên biệt với gia đình, cộng đồng, hỗ trợ quá trình phục hồi và hòa nhập xã hội.
Phó Giám đốc Sở Y tế Hà Nội Đinh Hồng Phong lưu ý, người khuyết tật, người cao tuổi và các nhóm yếu thế cần được chăm sóc liên tục, phục hồi chức năng, can thiệp sớm và trợ giúp toàn diện ngay tại cộng đồng. Để đáp ứng yêu cầu này, cần tăng cường phối hợp giữa bệnh viện, y tế cơ sở và các lực lượng tại địa phương; đồng thời nâng cao năng lực chuyên môn, duy trì quản lý sức khỏe người dân liên tục, hướng tới cải thiện chất lượng cuộc sống và khả năng hòa nhập xã hội.
Định hướng này cũng được cụ thể hóa trong mục tiêu hoàn thiện chính sách an sinh xã hội của thành phố. Theo Kế hoạch số 418/KH-UBND ngày 26-10-2026, đến năm 2030, Hà Nội phấn đấu 100% người yếu thế được lập hồ sơ an sinh xã hội số theo vòng đời, kết nối với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.
Khi dịch vụ chăm sóc đến gần người dân hơn, gia đình được trang bị kiến thức, kỹ năng và cộng đồng cùng chung tay hỗ trợ, chính sách an sinh xã hội không chỉ dừng ở hỗ trợ trước mắt mà từng bước tạo dựng điểm tựa lâu dài, giúp người yếu thế cải thiện chất lượng cuộc sống và hòa nhập với cộng đồng.
Nguồn Hà Nội Mới: https://hanoimoi.vn/diem-tua-cham-soc-nguoi-yeu-the-tu-cong-dong-1766244.html
