Ông Nguyễn Thanh Nghị: Tuổi thọ người Việt đạt 74 nhưng chỉ 65 năm sống khỏe
Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị chia sẻ, tuổi thọ bình quân của người Việt Nam đang đạt mức 74 tuổi nhưng số năm sống khỏe mạnh mới khoảng 65 năm.
Nhận định được Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị đưa ra khi phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị đối thoại chính sách phát triển hệ sinh thái kinh tế bạc tổ chức sáng 16/11.
Theo Cổng TTĐT Chính phủ, phát biểu khai mạc, Chủ tịch Hội Người cao tuổi Việt Nam Nguyễn Thanh Bình cho biết, Việt Nam là một trong những quốc gia già hóa dân số với tốc độ rất nhanh, trong khi các nước đã trải qua già hóa dân số trong khoảng 50-70 năm, cá biệt có quốc gia gần một thế kỷ thì ở Việt Nam dự báo chỉ khoảng 25 năm.

Hội nghị đối thoại chính sách phát triển hệ sinh thái kinh tế bạc. Ảnh: Chính phủ
Già hóa dân số đặt ra nhiều bài toán khó về an sinh xã hội, y tế, bảo vệ, chăm sóc, phát huy vai trò người cao tuổi. Vì vậy, đòi hỏi các cấp, các ngành, toàn xã hội cần phải đổi mới tư duy, khắc phục nhận thức phiến diện, một chiều, coi người cao tuổi là đối tượng thụ động chờ hưởng chính sách, mà phải chuyển sang tư duy mới, nhận thức đúng, khẳng định người cao tuổi là động lực quan trọng, là nguồn lực quý báu để góp phần phát triển đất nước nhanh, bền vững.
Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị nhấn mạnh già hóa dân số không chỉ là thách thức mà còn là cơ hội phát triển; người cao tuổi không chỉ là đối tượng thụ hưởng chính sách mà còn là nguồn lực, chủ thể và động lực của phát triển.
Kinh tế bạc đã từng bước chuyển từ nhận thức sang hành động, từ nghiên cứu sang hoạch định chính sách. Tuy nhiên, đây mới chỉ là bước khởi đầu. Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương nêu 3 yêu cầu chiến lược.
Thứ nhất, kinh tế bạc phải được đặt trong tổng thể đổi mới mô hình phát triển của đất nước. Theo đó, kinh tế bạc không chỉ góp phần đáp ứng nhu cầu của người cao tuổi mà còn mở rộng thị trường, thúc đẩy đầu tư, tạo việc làm, phát triển các ngành hàng hóa, dịch vụ mới và hình thành các động lực tăng trưởng mới.

Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị phát biểu. Ảnh: Chính phủ
Thứ hai, tốc độ già hóa dân số đòi hỏi phải hành động sớm và có tầm nhìn dài hạn. Việt Nam hiện có gần 16,5 triệu người từ 60 tuổi trở lên; dự báo đến năm 2034, số người từ 60 tuổi trở lên có thể đạt gần 21 triệu người. Thời kỳ dân số vàng dự kiến kết thúc vào khoảng năm 2036. Tuổi thọ bình quân của người Việt Nam đang đạt mức 74 tuổi nhưng số năm sống khỏe mạnh mới khoảng 65 năm.
Điều đó cho thấy yêu cầu không chỉ là kéo dài tuổi thọ mà quan trọng hơn là nâng cao chất lượng sống, sức khỏe, năng lực tự chủ và khả năng tham gia xã hội của người cao tuổi.
"Chúng ta chỉ còn khoảng một thập niên để chuẩn bị căn bản cho thời kỳ già hóa dân số. Đây là khoảng thời gian có ý nghĩa quyết định để xây dựng nền tảng thể chế, kinh tế, hạ tầng và an sinh, biến thách thức già hóa thành cơ hội phát triển", ông Nghị nhấn mạnh.
Thứ ba, phát triển kinh tế bạc theo hướng vừa tạo giá trị kinh tế, vừa bảo đảm tiến bộ và công bằng xã hội. Theo Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương không thể chỉ nhìn kinh tế bạc từ góc độ quy mô thị trường hay khả năng thương mại hóa các dịch vụ dành cho người cao tuổi.
Điều cốt lõi là phát huy tiềm năng, trí tuệ, kinh nghiệm và đóng góp của người cao tuổi, đồng thời bảo đảm mọi người cao tuổi, nhất là nhóm yếu thế, được tiếp cận các dịch vụ thiết yếu và thụ hưởng thành quả phát triển.
Phát triển kinh tế bạc theo vòng đời, không chỉ khi bước vào tuổi 60
Ông Nghị nhìn nhận, việc phát triển kinh tế bạc ở Việt Nam còn nhiều hạn chế. Thể chế và chính sách chưa đồng bộ, chính sách còn phân tán theo ngành, lĩnh vực, thiếu cơ chế liên kết giữa y tế, bảo hiểm, dịch vụ xã hội, nhà ở và chăm sóc dài hạn.
Khả năng chi trả của một bộ phận lớn người cao tuổi còn hạn chế. Tỷ lệ người sau độ tuổi nghỉ hưu có lương hưu hoặc trợ cấp hằng tháng mới đạt gần 42% vào năm 2025. Cùng với đó, hạ tầng và nhân lực chăm sóc còn thiếu khi cả nước hiện có khoảng 220 cơ sở chăm sóc người cao tuổi, phục vụ khoảng 15.000 người...
Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương lưu ý cần xác định đúng vị trí, vai trò và cấu phần của kinh tế bạc trong mô hình phát triển mới. "Phải tiếp cận phát triển kinh tế bạc theo vòng đời, không chỉ bắt đầu khi người dân bước vào tuổi 60. Đầu tư cho sức khỏe, giáo dục, kỹ năng, tích lũy tài chính và chuẩn bị cho tuổi già từ sớm chính là đầu tư cho vốn dân số quốc gia", ông Nghị nêu quan điểm.
Ông đề nghị tháo gỡ điểm nghẽn về thể chế, kiến tạo môi trường và thị trường phát triển; đổi mới cơ chế huy động, phân bổ và chia sẻ nguồn lực, bảo đảm phát triển bao trùm.
Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương định hướng tập trung nghiên cứu các mô hình tài chính chăm sóc dài hạn, bảo hiểm chăm sóc dài hạn, hợp tác công - tư; chính sách khuyến khích đầu tư vào hạ tầng, dịch vụ thiết yếu; cơ chế hỗ trợ người cao tuổi thu nhập thấp, người khuyết tật, người sống một mình và các nhóm yếu thế.
Ông nêu rõ phát triển kinh tế bạc không đơn thuần là mở rộng một thị trường mới, mà là lựa chọn chiến lược trong đổi mới mô hình phát triển, chủ động thích ứng với chuyển đổi dân số và hiện thực hóa quan điểm phát triển lấy con người làm trung tâm.
