Điện Biên: Giải mã ADN, xác định danh tính các liệt sĩ

Tìm lại tên cho những anh hùng đã ngã xuống

Mùa hè Tây Bắc nắng như đổ lửa, hơi đất hầm hập bốc lên. Tại Nghĩa trang liệt sĩ Him Lam, nơi hàng nghìn anh hùng liệt sĩ đang yên nghỉ, vang lên tiếng động cơ cẩu chuyên dụng, tiếng xẻng chạm vào đất. Những giọt mồ hôi chảy dài trên những gương mặt sạm nắng, rơi xuống từng tấc đất khi các cán bộ, chiến sĩ Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Điện Biên đang thực hiện một nhiệm vụ đặc biệt, thiêng liêng: Tìm lại tên cho những anh hùng đã ngã xuống vì Tổ quốc.

Đại tá Trịnh Đức Thiêm, Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Điện Biên trực tiếp chỉ đạo chiến dịch “500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” tại các nghĩa trang trên địa bàn tỉnh Điện Biên.

Đại tá Trịnh Đức Thiêm, Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Điện Biên, chia sẻ: "Nghĩa trang liệt sĩ Him Lam có những phần mộ nằm ở độ sâu từ 1,2 đến 2,5 mét. Nắp quách rất nặng, phải sử dụng cẩu chuyên dụng mới có thể nâng lên. Miệng huyệt mộ chỉ vừa đủ một người thao tác khiến việc tiếp cận, lấy mẫu trở nên vô cùng khó khăn. Thế nhưng, vượt qua thời tiết mưa gió, địa hình phức tạp trong quá trình khai quật, những cán bộ, chiến sĩ vẫn miệt mài làm việc".

Không chỉ ở Nghĩa trang liệt sĩ Him Lam, tại các nghĩa trang liệt sĩ ở Tuần Giáo, Tủa Chùa, những cán bộ, chiến sĩ Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh cũng đang miệt mài với công việc đặc biệt ấy. Có những ngày các chiến sĩ làm việc gần như không có khái niệm giờ giấc, công việc được bắt đầu từ sáng sớm và chỉ rời nghĩa trang khi trời nhá nhem tối. Bữa cơm ăn vội ngay bên khu vực làm nhiệm vụ, chai nước đã kịp ấm lên dưới cái nắng mùa hè, bộ quân phục liên tục thấm đẫm mồ hôi rồi lại lấm bùn sau những cơn mưa bất chợt.

Dẫu điều kiện sinh hoạt còn nhiều thiếu thốn, ai cũng động viên nhau cố gắng, bởi họ hiểu rằng mỗi ngày nỗ lực là thêm một cơ hội để một gia đình sớm biết nơi người thân yên nghỉ sau biết bao năm mòn mỏi ngóng đợi. Và đó cũng chính là hành trình tiếp nối đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” bằng những việc làm cụ thể, đầy trách nhiệm và nhân văn.

Miệng huyệt mộ chỉ vừa đủ một người thao tác, khiến việc tiếp cận, lấy mẫu trở nên vô cùng khó khăn.

Khoa học nối nhịp tri ân

Sau gần một tháng triển khai, chiến dịch “500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” tại tỉnh Điện Biên đã ghi nhận những kết quả bước đầu. Đến ngày 29/6/2026, lực lượng làm nhiệm vụ đã triển khai tại 4 trong tổng số 7 nghĩa trang liệt sĩ, hoàn thành việc lấy mẫu tại 2 nghĩa trang Tuần Giáo và Tủa Chùa. Tổng cộng 1.038 phần mộ đã được khai quật, đạt khoảng 22,5% kế hoạch; trong đó có 978 mẫu đủ điều kiện phục vụ giám định ADN và 891 mẫu đã được bàn giao cho cơ quan chuyên môn.

Không dừng lại ở việc lấy mẫu, toàn bộ quy trình còn gắn với chuyển đổi số. Dữ liệu được số hóa, cập nhật vào hệ thống quản lý, liên thông với cơ sở dữ liệu quốc gia về người có công nhằm phục vụ việc đối chiếu, xác định danh tính chính xác nhất. Đây là bước tiến quan trọng trong công tác đền ơn đáp nghĩa, khi khoa học, công nghệ trở thành cầu nối giúp đưa những người lính vô danh trở về với tên tuổi thật của mình.

Các cán bộ, chiến sĩ Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Điện Biên thực hiện nhiệm vụ đặc biệt, thiêng liêng: Tìm lại tên cho những người đã ngã xuống vì Tổ quốc.

Theo kế hoạch, đến ngày 27/7/2027, Điện Biên sẽ hoàn thành việc lấy mẫu đối với toàn bộ 4.593 phần mộ liệt sĩ chưa xác định thông tin tại các nghĩa trang trên địa bàn. Sau đó, tỉnh tiếp tục triển khai lấy mẫu đối với các phần mộ có một phần thông tin nhưng chưa xác định được danh tính, hướng tới mục tiêu hoàn thành vào năm 2030.