Diễn biến mới trong quan hệ Cuba - Mỹ

Bộ Nội vụ Cuba hôm 25-2 (giờ địa phương) cho biết lực lượng biên phòng nước này đã tiêu diệt 4 người trên một tàu cao tốc đăng ký tại bang Florida - Mỹ. 6 người khác trên tàu bị thương và đang được điều trị y tế.

Vụ việc xảy ra sau khi tàu cao tốc xâm nhập lãnh hải Cuba và người trên tàu nổ súng trước, khiến một sĩ quan biên phòng nước này bị thương. Khi đó, chiếc tàu ở cách đảo Cayo Falcones, ngoài khơi bờ biển phía Bắc Cuba, khoảng 1,6 km.

Theo Bộ Nội vụ Cuba, 10 người trên tàu cao tốc là "người Cuba cư trú tại Mỹ", tìm cách xâm nhập đảo quốc này và tiến hành các hoạt động khủng bố. Phần lớn trong số họ "có tiền sử hoạt động tội phạm và bạo lực".

Tàu của hải quân Mexico mang hàng cứu trợ đến vịnh Havana ở Cuba hôm 12-2. Ảnh: AP

Trong đó, hai người tên Amijail Sánchez González và Leordan Enrique Cruz Gómez đang bị truy nã. Một người khác là Duniel Hernández Santos, "được cử từ Mỹ sang để bảo đảm việc tiếp nhận cuộc xâm nhập có vũ trang" và "đã thừa nhận hành vi của mình".

Bộ Nội vụ Cuba tuyên bố nước này bảo lưu quyền bảo vệ lãnh hải của mình, đồng thời nhấn mạnh tiến trình điều tra vẫn đang diễn ra cho đến khi làm rõ sự việc.

Theo Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio, Washington đang thu thập thông tin để xác định liệu những người nói trên có phải là công dân hoặc thường trú nhân Mỹ hay không. Ông Rubio cho biết cả Bộ An ninh Nội địa và Lực lượng Tuần duyên Mỹ đang điều tra vụ việc, đồng thời nhấn mạnh cần xác minh đầy đủ các tình tiết. Trong khi đó, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance nói Nhà Trắng đang theo dõi sát tình hình.

Theo AP, vụ việc nói trên diễn ra trong bối cảnh quan hệ Mỹ - Cuba gia tăng căng thẳng sau khi Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro bị bắt giữ trong chiến dịch quân sự của Washington hồi tháng 1-2026. Từ khi Mỹ nắm quyền kiểm soát hoạt động xuất khẩu dầu mỏ của Venezuela, nguồn cung dầu từ Caracas cho Cuba đã bị ngừng lại.

Vào tháng trước, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ký sắc lệnh hành pháp áp thuế đối với mọi quốc gia bán hoặc cung cấp dầu cho Cuba. Tuy nhiên, Bộ Tài chính Mỹ hôm 25-2 cho biết sẽ cho phép các công ty nộp đơn xin giấy phép bán lại dầu có nguồn gốc từ Venezuela cho khu vực tư nhân ở Cuba.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova ngày 26-2 nói với hãng thông tấn nhà nước TASS rằng vụ việc nêu trên là "hành động khiêu khích mang tính gây hấn của Mỹ, nhằm làm leo thang tình hình và châm ngòi cho xung đột". Trước đó một ngày, Phó Thủ tướng Nga Alexander Novak cho biết Moscow đang thảo luận khả năng cung cấp nhiên liệu cho Cuba.

Cũng trong ngày 25-2, Canada thông báo cung cấp khoản viện trợ lương thực trị giá 8 triệu đô la Canada cho Cuba. Ngoài ra, theo AP, 2 tàu hải quân Mexico chở 1.193 tấn hàng cứu trợ đã rời cảng Veracruz ở vịnh Mexico hôm 24-2 và dự kiến đến Cuba vào cuối tuần này. Đây là gói viện trợ nhân đạo thứ hai mà Mexico gửi tới Cuba từ đầu năm đến giờ.

Bên cạnh đó, Thủ tướng Jamaica Andrew Holness hôm 24-2 bày tỏ sự ủng hộ việc Cuba và Mỹ tiến hành đối thoại mang tính xây dựng để hạ nhiệt căng thẳng và duy trì ổn định. Phát biểu này được ông Holness đưa ra trước hội nghị thượng đỉnh Cộng đồng Caribbean (CARICOM), diễn ra tại đảo quốc Saint Kitts and Nevis từ ngày 24 đến 27-2. Cuba không phải thành viên CARICOM nhưng vẫn duy trì quan hệ với khối này.

Đáng chú ý, hội nghị lần này đánh dấu lần đầu tiên có một ngoại trưởng Mỹ tham dự trong khoảng 10 năm. Phát biểu tại sự kiện hôm 25-2, ông Rubio tuyên bố Mỹ sẽ thúc đẩy hợp tác sâu rộng hơn về an ninh và kinh tế với các nước Caribbean sau khi cho rằng khu vực Tây Bán cầu "đã bị lãng quên trong một thời gian rất dài".

Hoàng Phương