Điện Cần Chánh đang được tu bổ, phục hồi như thế nào?

Khu vực điện Cần Chánh đang được rào chắn để thực hiện trùng tu. Ảnh: S.THÙY

Dự án “Tu bổ, phục hồi và tôn tạo di tích điện Cần Chánh” được động thổ từ cuối năm 2024 và triển khai thi công từ tháng 4.2025. Dự án có tổng kinh phí gần 200 tỉ đồng và dự kiến sẽ hoàn thành vào tháng 4.2029.

Di tích điện Cần Chánh có quy mô tiền điện 7 gian (mái hiên tiền điện có 9 gian), chính điện 5 gian sẽ được tu bổ, phục hồi với lối kiến trúc và hình thức trang trí dưới thời vua Khải Định.

Với nền móng, tháo dỡ bó vỉa, tận dụng vật liệu gốc; hạ nền móng chân đá táng đúng cao độ thiết kế, chống mối, đào đất xung quanh; gia cố bó vỉa bằng bê tông đá, xây lại bằng gạch vồ vữa; củng cố, lắp đặt và cân chỉnh chân táng đá Thanh.

Phục hồi toàn bộ hệ khung gỗ, hệ mái, hệ vách ván, cửa ván, liên ba, cửa pano kính bằng gỗ lim nhóm II. Đồng thời, sơn son thếp vàng toàn bộ hệ khung gỗ, hệ mái và vách ván; đối với hai chái Đông - Tây thì phục hồi sơn son thếp bạc phủ hoàng kim…

Phối cảnh điện Cần Chánh sẽ được phục hồi. Ảnh: TTBTDT Cố đô Huế

Theo đánh giá của các chuyện gia, thách thức lớn nhất của dự án là xử lý nền địa chất không ổn định - nguyên nhân từng khiến công trình sụt lún nhiều lần trong lịch sử.

Sau khi hoàn thành khai quật khảo cổ năm 2023, Bảo tàng Lịch sử Quốc gia Việt Nam cũng đã lưu ý đây là vấn đề rất quan trọng, cần khoan thăm dò địa chất để xác định tính chất, tác động của địa chất. Bởi khu vực xây dựng điện Cần Chánh chịu ảnh hưởng của hệ thống sông ngòi, kênh đào cũ từng được nắn chỉnh khi xây dựng Kinh thành.

Sau khi xây dựng năm 1804 dưới thời vua Gia Long, qua các triều vua Nguyễn, điện Cần Chánh đã từng được nhiều lần tu sửa, nắn chỉnh với việc dụng các biện pháp xử lý cục bộ như đầm đất sét, tạo hố cát thoát ẩm nhưng chưa giải quyết triệt để.

Nền móng điện Cần Chánh đang được xử lý, gia cố. Ảnh: S.THÙY

Ông Hoàng Việt Trung, Giám đốc Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế cho biết, trước khi triển khai tu bổ điện Cần Chánh, đơn vị chuyên môn đã khoan khảo sát tại các vị trí để đánh giá mức độ sụt lún và đặc điểm nền đất để xây dựng giải pháp phù hợp.

Dự án đã lựa chọn giải pháp gia cố nền bằng hệ thống móng bê tông cốt thép đặt bên dưới nhằm bảo đảm an toàn, ổn định lâu dài cho công trình phục hồi. Giải pháp này đã được xin ý kiến cơ quan chuyên môn và đã được thẩm định, phê duyệt đúng quy trình.

Những ngày qua, theo ghi nhận của phóng viên tại hiện trường dự án tu bổ, phục hồi điện Cần Chánh, đơn vị thi công đã hạ giải phần bó vỉa nền móng, đánh dấu chân tảng và xử lý, gia cố nền móng.

Điện Cần Chánh thời điểm khảo cổ năm 2023. Ảnh: S.THÙY

Ông Hồ Hữu Hành, Giám đốc Công ty Tu bổ di tích Huế - đơn vị thi công dự án, cho biết: hiện nay đơn vị đang đẩy nhanh việc gia cố nền móng đảm bảo yêu cầu khi phục hồi công trình điện Cần Chánh.

Ngoài ra, việc gia công cấu kiện gỗ cho công trình cũng đã được gần 70%. Toàn bộ cấu kiện gỗ, con giống được thi công tại nhà xưởng của đơn vị, sau đó vận chuyển vào công trường để lắp dựng theo hồ sơ đã được phê duyệt.

Quá trình thi công tu bổ điện Cần Chánh khác với trùng tu điện Thái Hòa trước đây - các công tác hạ giải, gia công và dựng được thực hiện tại chỗ; còn dự án phục hồi Điện Cần Chánh thực hiện gia công gỗ tại xưởng, sau đó mới đưa vào lắp dựng.

Thi công gia cố nền móng điện Cần Chánh. Ảnh: S.THÙY

Chính điều này đã khiến nhiều người thắc mắc không thấy việc thi công tại công trường và lo ngại dự án tu bổ điện Cần Chánh chậm tiến độ. Lãnh đạo Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế thông tin, việc trùng tu điện Cần Chánh phấn đấu sẽ vượt tiến độ, dự kiến hoàn thành vào cuối năm 2028.

Qua đó, dự án không chỉ bảo tồn, phục hồi một di tích lịch sử - văn hóa quốc gia đặc biệt, mà còn từng bước hoàn chỉnh không gian trung tâm của Tử Cấm thành dưới triều Nguyễn.

Theo các chuyên gia, sau khi hoàn thành tu tổ, phục hồi điện Cần Chánh, cần nghiên cứu, tái hiện lại các hoạt động từng diễn ra tại không gian di tích này, nhằm góp phần phát huy giá trị, tăng trải nghiệm văn hóa cho du khách khi đến với di sản Huế.

Từ năm 1947, điện Cần Chánh bị phá hủy, chỉ còn lại nền móng. Ảnh: S.THÙY

Có thể giới thiệu quang cảnh, hoạt động như: thiết triều của vua, thăng triều của quan lại hay đơn giản như hoạt động canh phòng của Cẩm Y Vệ trong cung…

Điện Cần Chánh được xây dựng từ năm 1804 dưới thời vua Gia Long. Dưới triều Nguyễn, điện Cần Chánh là nơi nhà vua thiết triều vào các ngày 5, 10, 20 và 25 âm lịch hàng tháng; đồng thời, đây cũng là nơi tổ chức tiếp sứ bộ ngoại giao, tổ chức yến tiệc của hoàng gia và triều đình.

Công trình này tồn tại đúng 143 năm, đến năm 1947 thì bị phá hủy, chỉ còn lại nền móng. Theo sử liệu Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế lưu giữ được, từ khi xây dựng đến khi bị phá hủy, điện Cần Chánh đã trải qua 20 đợt tu sửa lớn, nhỏ khác nhau.

SƠN THÙY