Diễn đàn của Quốc hội về hoạt động giám sát: Qua giám sát, phải thúc đẩy đổi mới tư duy xây dựng và thực thi pháp luật theo hướng kiến tạo phát triển

Bảo đảm hoạt động giám sát được thực hiện theo chu trình khép kín

Trên cơ sở quán triệt các chủ trương, định hướng đổi mới hoạt động giám sát được xác định trong Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, các nghị quyết, chiến lược quan trọng của Đảng; Định hướng chương trình lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI và kết quả tổng kết, đánh giá hoạt động giám sát nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV, Thường trực Ủy ban Dân nguyện và Giám sát cho biết, định hướng giám sát xuyên suốt trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI tập trung vào:

Một là, giám sát việc hoàn thiện thể chế, bảo đảm thể chế hóa đầy đủ, kịp thời chủ trương, đường lối của Đảng, yêu cầu phát triển đất nước và những vấn đề phát sinh từ thực tiễn; nội luật hóa các điều ước quốc tế, thỏa thuận quốc tế mà Việt Nam là thành viên; nâng cao chất lượng, tính thống nhất, đồng bộ, minh bạch, khả thi của hệ thống pháp luật.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn làm việc với Thường trực Ủy ban Dân nguyện và Giám sát ngày 25/5/2026. Ảnh: Lâm Hiển

Hai là, giám sát việc tổ chức thi hành pháp luật, bảo đảm pháp luật được thực hiện nghiêm minh, thống nhất, hiệu quả; tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong quản lý nhà nước; kịp thời phát hiện, xử lý những bất cập, chồng chéo, khoảng trống, điểm nghẽn trong hệ thống pháp luật và quá trình tổ chức thực hiện.

Ba là, tăng cường theo dõi, đánh giá việc thực hiện nghị quyết, kết luận, kiến nghị giám sát, bảo đảm hoạt động giám sát được thực hiện theo chu trình khép kín từ phát hiện vấn đề, tổ chức giám sát, ban hành nghị quyết, kết luận, kiến nghị đến theo dõi, đôn đốc và đánh giá kết quả thực hiện.

Giám sát cần gắn với yêu cầu đổi mới mô hình tăng trưởng

Trên cơ sở đó, Thường trực Ủy ban Dân nguyện và Giám sát cho biết, định hướng nội dung trọng tâm hoạt động giám sát nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI tập trung vào các nhóm vấn đề lớn sau đây:

Một là, giám sát việc hoàn thiện thể chế, góp phần xây dựng hệ thống pháp luật đồng bộ, thống nhất, khả thi, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước và hội nhập quốc tế. Hoạt động giám sát cần tập trung đánh giá việc thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng, các yêu cầu phát triển đất nước và những vấn đề phát sinh từ thực tiễn; việc nội luật hóa các điều ước quốc tế, thỏa thuận quốc tế mà Việt Nam là thành viên; chất lượng hệ thống pháp luật và việc tổ chức thực hiện pháp luật.

Qua giám sát, kịp thời phát hiện các khoảng trống, điểm nghẽn, mâu thuẫn, chồng chéo hoặc những quy định không còn phù hợp với thực tiễn; góp phần hoàn thiện thể chế phát triển, nâng cao tính thống nhất, minh bạch, ổn định và khả thi của hệ thống pháp luật. Đồng thời, thúc đẩy đổi mới tư duy xây dựng và thực thi pháp luật theo hướng kiến tạo phát triển, tăng cường trách nhiệm giải trình, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm, khơi thông và giải phóng nguồn lực cho phát triển.

Hai là, giám sát góp phần hoàn thiện và vận hành hiệu quả mô hình chính quyền 3 cấp, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Hoạt động giám sát cần tập trung đánh giá hiệu lực, hiệu quả tổ chức và vận hành của bộ máy chính quyền 3 cấp; việc phân cấp, phân quyền gắn với phân bổ nguồn lực và kiểm soát quyền lực nhà nước; cải cách hành chính, chất lượng cung ứng dịch vụ công và việc thực hiện các yêu cầu về đổi mới tổ chức bộ máy hệ thống chính trị.

Đồng thời, tăng cường giám sát việc phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong quản lý, sử dụng nguồn lực công, trong thực thi công vụ và tổ chức bộ máy; bảo đảm kỷ luật, kỷ cương hành chính, nâng cao trách nhiệm giải trình của cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền.

Ba là, giám sát góp phần quản lý, sử dụng hiệu quả các nguồn lực phát triển, thực hiện mục tiêu phát triển nhanh và bền vững đất nước. Hoạt động giám sát cần tập trung đánh giá việc thực hiện chính sách, pháp luật về phát triển kinh tế - xã hội; việc huy động, quản lý và sử dụng các nguồn lực phát triển; kịp thời phát hiện, tháo gỡ các nút thắt, điểm nghẽn trong tổ chức thực hiện chính sách, góp phần thúc đẩy tăng trưởng, nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Nội dung giám sát cần gắn với yêu cầu đổi mới mô hình tăng trưởng, cơ cấu lại nền kinh tế, phát triển hài hòa giữa kinh tế, xã hội và môi trường; giữa phát triển kinh tế với củng cố quốc phòng, an ninh và nâng cao hiệu quả hội nhập quốc tế.

Bốn là, giám sát góp phần thực hiện các mục tiêu đột phá về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Hoạt động giám sát cần tập trung đánh giá việc thực hiện chính sách, pháp luật thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; việc nghiên cứu, phát triển, làm chủ và ứng dụng các công nghệ chiến lược; hiệu quả chuyển đổi số trong phát triển kinh tế - xã hội, quản trị quốc gia và hoạt động của các cơ quan trong hệ thống chính trị.

Qua đó, kịp thời phát hiện, tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, cơ chế, chính sách; nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực nhà nước và xã hội; thúc đẩy xây dựng, vận hành chính quyền số, phát triển kinh tế số, xã hội số và hoàn thiện các điều kiện nền tảng cho chuyển đổi số quốc gia.

Năm là, giám sát góp phần phát triển toàn diện văn hóa, con người Việt Nam; xây dựng nền giáo dục quốc dân hiện đại, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới. Hoạt động giám sát cần tập trung đánh giá việc thực hiện chính sách, pháp luật về phát triển văn hóa, giáo dục và đào tạo; mức độ gắn kết giữa phát triển văn hóa, con người với phát triển nguồn nhân lực; hiệu quả triển khai các chương trình, chính sách lớn về giáo dục, đào tạo, phát triển nhân tài.

Qua giám sát, kịp thời phát hiện, tháo gỡ những điểm nghẽn về thể chế, cơ chế, chính sách; góp phần nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, xây dựng con người Việt Nam toàn diện, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững đất nước.

Sáu là, giám sát bảo đảm phát triển xã hội bền vững, bảo vệ quyền con người, quyền công dân và bảo đảm tiến bộ, công bằng xã hội. Hoạt động giám sát cần tập trung đánh giá việc thực hiện chính sách, pháp luật về quyền con người, quyền công dân và các chính sách xã hội cơ bản; việc bảo đảm an sinh xã hội, tiếp cận dịch vụ công, phúc lợi xã hội và công bằng trong thụ hưởng giữa các vùng, miền, nhóm dân cư. Đồng thời, chú trọng giám sát việc thực hiện chính sách đối với người có công, trẻ em, người cao tuổi và các nhóm yếu thế; công tác bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo; phòng, chống tội phạm, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội; chất lượng chăm sóc sức khỏe Nhân dân và khả năng đáp ứng của hệ thống y tế, an sinh xã hội trong bối cảnh phát triển mới.

Bảy là, giám sát bảo đảm quản lý, sử dụng hiệu quả tài nguyên; bảo vệ môi trường, chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu. Trong bối cảnh yêu cầu phát triển nhanh, bền vững, chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, phát thải các-bon thấp, hoạt động giám sát cần tập trung đánh giá việc thực hiện chính sách, pháp luật về quản lý, khai thác, sử dụng hiệu quả, bền vững tài nguyên; bảo vệ môi trường, bảo tồn đa dạng sinh học; phòng, chống thiên tai và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Qua giám sát, kiến nghị hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, phát huy nguồn lực tài nguyên cho phát triển; bảo đảm an ninh tài nguyên, an ninh môi trường, an ninh nguồn nước và thực hiện quan điểm không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng kinh tế.

Tám là, giám sát bảo đảm tăng cường quốc phòng, an ninh; xây dựng Quân đội nhân dân, Công an nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại; mở rộng đối ngoại và hội nhập quốc tế sâu rộng, toàn diện, hiệu quả. Trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực tiếp tục diễn biến nhanh, phức tạp, khó dự báo, hoạt động giám sát cần tập trung đánh giá việc thực hiện chính sách, pháp luật về quốc phòng, an ninh và đối ngoại; việc quản lý, phân bổ, sử dụng các nguồn lực phục vụ quốc phòng, an ninh; công tác bảo đảm an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội và thực hiện các điều ước quốc tế, thỏa thuận quốc tế trong quá trình hội nhập.

Qua giám sát, kịp thời nhận diện những hạn chế, bất cập trong cơ chế, chính sách và tổ chức thực hiện; kiến nghị hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, góp phần bảo đảm lợi ích quốc gia, dân tộc, giữ vững môi trường hòa bình, ổn định và tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển đất nước.