Diễn đàn tháng 10: Ẩn sau hai chữ 'thể diện', nhiều phụ nữ tự giam mình trong 'chiếc lồng son'

Ảnh minh hoạ Freepik

Trong đời sống gia đình, nhiều người dành quá nhiều tâm sức để chăm chút cho cái gọi là "thể diện". Đó là một mái nhà êm ấm trước mắt họ hàng, bức ảnh gia đình hạnh phúc trên mạng xã hội, hay sự bình yên giả tạo che đậy một mối quan hệ đã vỡ vụn từ bên trong. Chỉ vì muốn giữ thể diện, không ít người chọn cách im lặng, cắn răng chịu đựng bạo lực, nợ nần, sự phản bội, thậm chí chấp nhận bị thao túng cả cuộc đời.

Một câu chuyện có thật dưới đây chính là bức tranh phản chiếu rõ nhất cho bi kịch ấy. Nhìn từ bên ngoài, người phụ nữ ấy dường như có tất cả: Con cái học trường quốc tế, công việc hành chính nhàn hạ, nhà cửa khang trang do mẹ chồng lo liệu. Nhưng đằng sau vỏ bọc đầy đủ và hào nhoáng ấy lại là một chiếc "lồng son" giam cầm cuộc đời chị.

Chồng chị là người trăng hoa, suốt ngày cặp kè hết người này đến người khác. Biết rõ con trai mình như vậy, nhưng thay vì trả lại tự do cho con dâu, người mẹ chồng lại dùng tiền bạc, khoản nợ của thông gia và tương lai của các cháu để trói chặt chị. Bà thậm chí thẳng thừng đưa ra một thỏa thuận cay đắng: Chị cứ việc ra ngoài giải tỏa tình cảm, miễn là phải kín đáo để giữ "mặt mũi" cho gia đình chồng.

Mỗi ngày trôi qua, chị sống cay đắng như một người làm "vợ theo hợp đồng" để nhận "lương" do mẹ chồng chu cấp. Chị chọn buông xuôi, cắn răng chịu đựng sự phản bội và thao túng chỉ vì quá nhiều sợ hãi: Sợ mất con, sợ gánh nặng nợ nần đè lên vai bố mẹ đẻ, và sợ chiếc vỏ bọc danh giá sụp đổ.

Cho đến khi gặp một người đàn ông yêu chị chân thành - người sẵn sàng đón chị về căn hộ tập thể cũ kỹ bằng hai bàn tay trắng - chị mới giật mình bừng tỉnh. Nhưng cùng với sự bừng tỉnh ấy lại là nỗi bế tắc giằng xé. Chị xót xa nhận ra bấy lâu nay mình đã quen bán đi tự do để mua lấy hai chữ "thể diện", dùng sự an toàn vật chất để khỏa lấp đi sự vỡ vụn trong tâm hồn.

Ảnh minh hoạ

Chuyện của chị không phải là duy nhất. Nhiều phụ nữ quanh ta vẫn đang cắn răng chịu đựng bạo lực, dối trá hay bị kiểm soát chỉ vì muốn "giữ mặt mũi cho gia đình". Họ nghĩ sự nhẫn nhịn đó là hy sinh, là lòng tự trọng của người làm vợ, làm mẹ.

Thế nhưng, giấu giếm và chịu đựng cái sai không phải là lòng tự trọng. Đó chỉ là sự cam chịu thụ động - khi ta sẵn sàng hạ thấp giá trị bản thân chỉ để đổi lấy vài lời khen xã giao của người đời.

Theo chuyên gia tâm lý, ThS Nguyễn Viết Hiền (Giám đốc Công ty Giáo dục OED), để không bị lạc lối trong những tổn thương, ta phải phân định ranh giới giữa "Thể diện" và "Phẩm giá": Thể diện là hướng ra bên ngoài - sống bằng nhận xét của người đời, có thể mua bằng tiền bạc hay sự dối trá; Phẩm giá thuộc về bên trong - sống bằng sự tự trọng, ngẩng cao đầu và không chịu hạ mình trước sự thao túng.

Đánh đổi phẩm giá để giữ thể diện chỉ mang lại sự an toàn giả tạo. Nó khiến ta lúc nào cũng sống trong sợ hãi: Sợ lộ, sợ dị nghị và sợ đối diện với sự vỡ vụn của chính mình.

ThS Nguyễn Viết Hiền cho biết, nhiều người lấy lý do "vì con" để biện minh cho sự cam chịu. Nhưng một đứa trẻ lớn lên trong ngôi nhà mà cha mẹ coi thường lẫn nhau, sống bằng những thỏa thuận ngầm dối trá, làm sao có thể hiểu đúng về sự trung thực và lòng tự trọng? Con trẻ không cần một mô hình gia đình hoàn hảo trên giấy tờ. Chúng cần một người mẹ biết dũng cảm đứng lên bảo vệ phẩm giá của mình để làm điểm tựa tinh thần vững chắc cho con.

Bước ra khỏi một mối quan hệ độc hại hay sự kiểm soát bằng tiền bạc chưa bao giờ là điều dễ dàng. Nó đòi hỏi người phụ nữ phải dũng cảm từ bỏ sự an toàn quen thuộc và chấp nhận những sóng gió ban đầu. Nhưng đó là cái giá hoàn toàn xứng đáng để giành lại quyền tự quyết cho cuộc đời mình.

ThS Nguyễn Viết Hiền khẳng định, giữ thể diện chỉ giúp ta tránh được vài lời bàn ra tán vào tạm thời của thiên hạ. Chỉ có giữ gìn phẩm giá mới giúp ta ngẩng cao đầu bước đi, sống một cuộc đời đàng hoàng, thanh thản trước chính mình và làm gương cho con trẻ.