Điền kinh Việt Nam vững tin chinh phục ASIAD 20

Nguyễn Thị Oanh xuất sắc giành tấm HCV thứ 3 ở SEA Games 33, bên cạnh các nội dung 5.000m và 10.000m. Ảnh: Minh Quyết/PV TTXVN tại Thái Lan

Với mục tiêu đầy tham vọng là giành 1 huy chương Vàng, 1 huy chương Bạc và 1 huy chương Đồng, Điền kinh Việt Nam đang bước vào giai đoạn nước rút chuẩn bị cho Đại hội Thể thao châu Á năm 2026 (ASIAD 20), sự kiện thể thao lớn nhất châu lục sẽ diễn ra tại Nhật Bản vào tháng 9 tới. Tuy nhiên, đằng sau những kỳ vọng đó là một bức tranh đa chiều, bao gồm cả những tiềm năng hứa hẹn lẫn những thách thức lịch sử mà bộ môn "nữ hoàng" này cần phải đối mặt và vượt qua.

Những khoảng cách cần san lấp

Lịch sử thành tích của Điền kinh Việt Nam tại các kỳ ASIAD gần đây là một minh chứng rõ nét cho thấy sự biến động khó lường, đồng thời phản ánh những khoảng cách về năng lực so với các cường quốc trong khu vực. “Cú hích" đáng kể nhất của Điền kinh Việt Nam phải kể đến ASIAD 2018 (Indonesia), với 2 huy chương Vàng và 3 huy chương Đồng. Tuy nhiên, thành công này đã không được duy trì và tại ASIAD 19 (Hàng Châu, Trung Quốc), Điền kinh Việt Nam đã rơi vào tình cảnh "trắng tay", một kết quả đáng tiếc phản ánh sự thiếu ổn định trong công tác đào tạo và phát triển vận động viên.

Sự biến động này không chỉ là vấn đề của phong độ nhất thời. Khoảng cách về trình độ chuyên môn giữa Điền kinh Việt Nam và các cường quốc châu Á như Trung Quốc, Nhật Bản, hay Hàn Quốc vẫn còn đáng kể. Cụ thể, ở các nội dung như ném lao, ném tạ, nhảy xa hay các cự ly chạy dài, thành tích trung bình của vận động viên Việt Nam vẫn thua kém khá xa so với tiêu chuẩn quốc tế. Ví dụ, thành tích vô địch nội dung ném lao nam tại ASIAD 2018 là 82,22m, trong khi kỷ lục cá nhân tốt nhất của vận động viên Việt Nam gần đây chỉ đạt khoảng 70m. Tương tự, ở nội dung chạy 100m nữ, dù đã có những bước tiến, nhưng chúng ta vẫn chưa thể cạnh tranh sòng phẳng với các vận động viên có thành tích dưới 11 giây 50, ngưỡng thành tích thường thấy để tranh chấp huy chương.

Việc đạt thành tích tại các giải đấu trong nước hay khu vực là đáng khích lệ, nhưng để vươn tầm châu lục, Điền kinh Việt Nam cần nhìn vào tổng thể hệ thống từ cơ sở vật chất, phương pháp huấn luyện đến chế độ dinh dưỡng khoa học. Các quốc gia có nền thể thao phát triển đã đầu tư rất bài bản vào các yếu tố này trong nhiều thập kỷ. Thành công bền vững đòi hỏi một chiến lược đầu tư dài hạn và có chiều sâu, không chỉ tập trung vào một vài cá nhân xuất sắc.

Cùng với đó, việc chuyển hóa thành công từ các giải đấu khu vực hay thành tích cá nhân sang đấu trường ASIAD là một thách thức lớn. Thành tích vô địch nội dung 3.000m vượt chướng ngại vật tại SEA Games của Nguyễn Thị Oanh với 9 phút 48 giây 67 là rất ấn tượng, tuy nhiên, để cạnh tranh huy chương tại ASIAD, cô cần đạt được thành tích tiệm cận hoặc vượt qua 9 phút 25 giây, ngưỡng thành tích của các vận động viên giành huy chương ASIAD. Sự chênh lệch này cho thấy tầm quan trọng của việc liên tục cải thiện về chuyên môn và khai thác tối đa tiềm năng cá nhân.

Theo vận động viên Nguyễn Thị Oanh, ASIAD 20 là mục tiêu rất lớn không chỉ với cá nhân cô, mà cả đội tuyển Điền kinh và Thể thao Việt Nam. Cá nhân Oanh cũng sẽ có những chu kỳ tập luyện chuyên biệt theo định hướng của Ban huấn luyện và tham dự, cọ xát tại các giải đấu trong nước, quốc tế để có thể hướng tới ASIAD lần này với tinh thần và phong độ tốt nhất.

Ở tuổi 31, "Cô gái Vàng" của Điền kinh Việt Nam Nguyễn Thị Oanh (sinh năm 1995) vẫn cho thấy sự bền bỉ, kỷ luật và tinh thần cống hiến không biết mệt mỏi. “Đây cũng có lẽ là kỳ ASIAD cuối cùng trong sự nghiệp của tôi, tôi mong rằng mình có thể để lại một dấu ấn nào đó trong sự nghiệp của mình tại kỳ ASIAD lần này”, Nguyễn Thị Oanh chia sẻ.

Chiến lược đầu tư được cá nhân hóa

Các VĐV Hoàng Thị Minh Hạnh, Lê Thị Tuyết Mai, Nguyễn Thị Hằng, Nguyễn Thị Ngọc xuất sắc giành HCV nội dung 4x400m tiếp sức nữ tại SEA Games 33. Ảnh: Minh Quyết/PV TTXVN tại Thái Lan

Trước thềm ASIAD 20, Liên đoàn Điền kinh Việt Nam đã xây dựng một kế hoạch chuẩn bị chi tiết, tập trung vào việc nâng cao thành tích của các tuyển thủ, đặc biệt là ở những nội dung mà Điền kinh Việt Nam có thế mạnh truyền thống và tiềm năng đột phá. Hiện tại, Đội tuyển Điền kinh Việt Nam đã tập trung 49 vận động viên tại 2 trung tâm huấn luyện quốc gia là Hà Nội và Đà Nẵng. Chương trình tập luyện được Ban huấn luyện thiết kế theo hướng cá nhân hóa, dựa trên đặc điểm thể chất, chuyên môn và mục tiêu thành tích cụ thể của từng nội dung.

Các tuyển thủ trụ cột, được xem là "đầu tàu" của Điền kinh Việt Nam, vẫn đang duy trì phong độ ấn tượng. Nguyễn Thị Oanh tiếp tục khẳng định sự thống trị ở các nội dung trung bình và vượt chướng ngại vật, với thành tích vô địch giải quốc gia Marathon - Báo Tiền Phong 2026 ở cả ba nội dung sở trường: 5.000m, 10.000m và 3.000m vượt chướng ngại vật. Tương tự, Hoàng Nguyên Thanh và Nguyễn Trung Cường cũng cho thấy sự ổn định và tiềm năng cạnh tranh ở các nội dung cá nhân nam.

Đáng chú ý, sự xuất hiện của các tài năng trẻ đang mang đến những tín hiệu tích cực và hy vọng về một thế hệ kế cận đầy tiềm năng. Phùng Thị Huệ đã gây ấn tượng mạnh tại Giải Điền kinh quốc tế Singapore mở rộng 2026 khi giành huy chương Vàng nội dung 100m nữ với thành tích 11 giây 77, chỉ còn cách kỷ lục quốc gia 11 giây 41 một khoảng cách không quá lớn. Tại nội dung nhảy cao, Bùi Thị Kim Anh cũng cho thấy tiềm năng đáng kể, với thành tích cá nhân tốt nhất hiện tại là 1m83, tiệm cận ngưỡng tranh chấp huy chương tại các giải đấu khu vực. Sự trẻ hóa lực lượng này cho thấy một định hướng phát triển có tầm nhìn, nhằm xây dựng một đội ngũ kế cận vững mạnh cho tương lai.

Chủ tịch Liên đoàn Điền kinh Việt Nam Hoàng Vệ Dũng nhấn mạnh: "Chúng tôi xác định rõ những nội dung có khả năng tranh chấp huy chương tại ASIAD 20, đặc biệt là các nội dung chạy tiếp sức 4x400m nam và nữ, nơi chúng ta có những vận động viên tài năng và sự phối hợp đồng đội tốt. Bên cạnh đó, chúng tôi cũng chuẩn bị lực lượng kế cận cho các nội dung cá nhân để có thể phát triển bền vững trong tương lai". Việc tập trung nguồn lực vào các nội dung có thế mạnh, kết hợp với việc đầu tư vào các tài năng trẻ, cho thấy một chiến lược phát triển có chiều sâu và tính khả thi.

Để tích lũy thêm kinh nghiệm, nâng cao thành tích, các nhóm vận động viên điền kinh đã có những chuyến tập huấn kéo dài từ 2 đến 4 tuần tại các quốc gia có nền điền kinh phát triển như Trung Quốc, Singapore. Các chuyến tập huấn này đóng vai trò quan trọng trong việc tích lũy thể lực, kiểm tra phong độ và học hỏi kinh nghiệm thi đấu quốc tế. Hiệu quả của các chuyến tập huấn này đã được thể hiện qua việc cải thiện đáng kể các chỉ số chuyên môn, đặc biệt ở các nội dung tốc độ, vốn là điểm yếu truyền thống của Điền kinh Việt Nam.

Việc tạo điều kiện cho các vận động viên không chỉ dừng lại ở việc tập luyện, dinh dưỡng và tham gia các giải đấu quốc tế. Liên đoàn Điền kinh Việt Nam đã có những cam kết khen thưởng xứng đáng cho các vận động viên đạt thành tích xuất sắc tại ASIAD 20.

Tổng Thư ký Liên đoàn Điền kinh Việt Nam Nguyễn Mạnh Hùng khẳng định: “Chúng tôi không chỉ đặt mục tiêu huy chương mà còn tạo mọi điều kiện tốt nhất để vận động viên phát huy hết khả năng. Nếu giành huy chương Vàng tại ASIAD, các em sẽ nhận được phần thưởng xứng đáng, với mức thưởng ban đầu được ấn định là 500 triệu đồng, cao hơn đáng kể so với các kỳ đại hội trước”.

ASIAD 20 không chỉ đơn thuần là một giải đấu, mà còn là một phép thử quan trọng, một cột mốc định hình cho hành trình phát triển và vươn tầm của Điền kinh Việt Nam trên bản đồ thể thao châu lục. Thành công hay thất bại tại giải đấu này sẽ phản ánh mức độ trưởng thành của cả một hệ thống, từ công tác đào tạo trẻ, chiến lược huấn luyện, đến cơ chế quản lý và đầu tư.

Sự xuất hiện của các nhân tố trẻ triển vọng như Phùng Thị Huệ hay Bùi Thị Kim Anh, đang mang lại hy vọng về một chu kỳ thành tích mới, nơi sức trẻ và kinh nghiệm có thể bổ trợ lẫn nhau. Với sự đầu tư bài bản và chiến lược phát triển đúng đắn, những tài năng trẻ này hoàn toàn có thể đạt đến ngưỡng huy chương tại các giải đấu quốc tế trong vòng 3-5 năm tới.

ASIAD 20 sẽ là một bước đệm quan trọng, nhưng hành trình chinh phục đỉnh cao của Điền kinh Việt Nam trên đấu trường quốc tế còn dài và cần nhiều nỗ lực hơn nữa. Sự đầu tư bài bản, chiến lược phát triển dài hạn và sự đồng lòng của cả hệ thống sẽ là những yếu tố then chốt quyết định thành công, giúp Điền kinh Việt Nam vững tin chinh phục những thành tích mới trong tương lai.